II SA/Gd 1313/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale Prokurator Prokuratury Okręgowej Marii Ścigała sprawy ze skargi Teresy i Kazimierza K. na decyzję Wojewody E. z dnia 10 czerwca 1998 r. (...) w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - oddala skargę. Skarżący Teresa i Kazimierz K. wnieśli skargę na decyzję Wojewody E. z dnia 10 czerwca 1998 r. (...), którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w E. z dnia 21 kwietnia 1998 r. (...) o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Kierownik Urzędu Rejonowego w E. odmawiając decyzją z dnia 21 kwietnia 1998 r. skarżącym przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powołał się na art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r: o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 123 poz. 781/ i wskazał, że nabyli oni prawo użytkowania wieczystego aktem notarialnym z dnia 29 grudnia 1997 r., zaś przepisy tej ustawy stosuje się do osób, które nabyły to prawo przed dniem jej ogłoszenia, czyli przed dniem 9 października 1997 r. W odwołaniu od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w E. skarżący, powołując się na par. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności /Dz.U. nr 157 poz. 1037/, wnieśli o uwzględnienie ich żądania. W oparciu o wskazany przepis twierdzili mianowicie, że ich prawo Użytkowania wieczystego trwało od czasu nabycia go przez ich poprzedników prawnych - Ewę i Józefa B. Rozpoznając odwołanie skarżących Wojewoda E., podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, podjął zaskarżoną decyzję. Wojewoda wyjaśnił przy tym, że powołany przez skarżących przepis rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stosuje się do osób spełniających wymogi określone w art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Stwierdzono też, że przepisy rozporządzenia nie mogą rozszerzać kręgu osób, o których mowa w art. 1 powołanej ustawy, gdyż dotyczy ono tylko treści wniosku. W skardze skarżący zarzucili naruszenie art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności przez jego błędną wykładnię. Uzasadniając zarzut twierdzili, że termin, o którym mowa w art. 1 ust. 2 ustawy, dotyczy pierwotnego nabycia prawa użytkowania wieczystego, oni zaś prawo użytkowania wieczystego nabyli od Ewy i Józefa B., którzy byli użytkownikami wieczystymi od dnia 17 czerwca 1996 r. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Oceniając zasadność skargi wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny kontrolując decyzje administracyjne bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w chwili podejmowania rozstrzygnięcia przez organ administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W chwili podejmowania decyzji przez organ odwoławczy, czyli w dniu 10 czerwca 1998 r., art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności stanowił, iż przepisy tej ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem jej ogłoszenia /9 października 1997 r./ i złożą wniosek. o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2000 r. Przepis ten został zmieniony ustawą z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. nr 156 poz. 1020/, która weszła w życie w dniu 4 stycznia 1999 r. /art. 4 tej ustawy/. Według art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu uwzględniającym zmianę dokonaną ustawą z dnia 3 grudnia 1998 r., przepisy tej ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożą wniosek, o którym mowa w art. 2, do dnia 31 grudnia 2000 r. Stosowanie do art. 2 ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. jej przepisy stosuje się do spraw wszczętych, lecz nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia jej w życie. Sprawa skarżących została zakończona ostateczną decyzją w dniu 10 czerwca 1998 r. W tej sytuacji skoro ustawa z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności weszła w życie w dniu 4 stycznia 1999 r., zaś jej przepisy przejściowe /art. 2/ nie rozciągają jej działania wstecz na sprawy zakończone przed dniem jej wejścia w życie decyzjami ostatecznymi, sytuację skarżących należy oceniać w oparciu o treść art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją. Według art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją, ustawę tę stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem ogłoszenia ustawy. Ustawę ogłoszono w dniu 9 października 1997 r., skarżący zaś prawo użytkowania wieczystego nabyli najwcześniej w dniu 29 grudnia 1997 r., gdyż w tym dniu zawarli umowę sprzedaży tego prawa. Data zawarcia umowy nie może być utożsamiana z nabyciem prawa użytkowania wieczystego, gdyż zarówno według art. 19. ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, która obowiązywała do 31 grudnia 1997 r., jak i art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/, która obowiązuje od 1 stycznia 1998 r., oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu do księgi wieczystej. W sprawie nie ustalono, kiedy skarżący zostali wpisani do księgi wieczystej jako użytkownicy wieczyści nieruchomości. Niemniej, skoro umowę sprzedaży użytkowania wieczystego zawarli w dniu 29 grudnia 1997 r., można przyjąć, że prawa tego nie nabyli przed tym dniem. W tej sytuacji skarżący nie spełnili warunku określonego w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją, gdyż nabyli prawo użytkowania wieczystego po ogłoszeniu tej ustawy. Treść przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją nie dawała wyraźnej podstawy do przyjęcia, iż przepis ten stosuje się także do nabywców prawa użytkowania wieczystego, którzy nabyli to prawo po dniu ogłoszenia ustawy. Komentując ustawę wypowiadano pogląd, że uprawnienie użytkownika wieczystego do przekształcenia jego prawa w prawo własności jest prawem podmiotowym dziedzicznym i zbywalnym, a więc podlegającym zarówno sukcesji uniwersalnej, jak i syngularnej /Stanisław Rudnicki, Uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności - Monitor Prawniczy 1997 nr 11 str. 431/. Jednakże wypowiadano także pogląd, że osobom, które nabyły prawo użytkowania wieczystego po dniu ogłoszenia ustawy nie służy uprawnienie przekształcenia tego prawa w prawo własności /Zbigniew Czarnik, Materialne przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, Nieruchomości. Prawo. Podatki. Praktyka, Wydawnictwo C.H.Beck, W-wa 1999, str. 33/. Ponadto zakwestionowano też pogląd, że uprawnienie użytkownika wieczystego do przekształcenia jego prawa w prawo własności jest prawem podmiotowym dziedzicznym i zbywalnym /Henryk Cioch, Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - Rejent 1998 nr 12 str. 17/. Zdaniem Sądu, decydujące znaczenie przy interpretacji art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją, ma dokonana zmiana tego przepisu ustawą z dnia 3 grudnia 1998 r. Powołany przepis przed nowelizacją oraz po nowelizacji ma różną treść. Treść art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym po jego nowelizacji, nie budzi wątpliwości, że ustawę stosuje się do osób, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed określoną datą oraz do ich następców prawnych. Takiej samej normy nie można wyinterpretować z przepisu o innej treści, czyli z przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją. Z przepisów o różnej treści nie można wyinterpretować takiej samej normy. Inaczej zwrot dotyczący następców prawnych, który dodano do art. 1 ust. 2 ustawy w wyniku jego nowelizacji, okazałby się zbędny, co przeczy założeniu o racjonalności ustawodawcy. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności w brzmieniu obowiązującym przed jego nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 3 grudnia 1998 r., nie stanowił podstawy do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobie, która nabyła to prawo po dniu ogłoszenia tej ustawy czyli po dniu 9 października 1997 r. W konsekwencji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wyjaśnić jeszcze należy, że skarżący mogą wystąpić ponownie z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego powołując się na zmianę stanu prawnego. Z uwagi na zmianę stanu prawnego nowy wniosek skarżących o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie będzie prowadził do wydania decyzji dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną /art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa/. Stan prawny jest bowiem, obok okoliczności faktycznych i stron postępowania administracyjnego, jednym z elementów oceny tożsamości sprawy rozstrzygniętej dwiema decyzjami, która z kolei jest warunkiem stosowania art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa Przy czym przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, skarżący winni z wnioskiem o przekształcenie swego prawa wystąpić do dnia 31 grudnia 2000 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, skargę oddalił.