II SA/Gd 1314/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska,, Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.), Protokolant Agnieszka Dobroń, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. T. na decyzję ojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lutego 2002 r., nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego T. T kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22 lutego 2002 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo Budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 106, poz. 1126 ze zm.), nakazał T. T. rozbiórkę domku letniskowego zlokalizowanego na działce nr [...] w G., oznaczonego na załączniku graficznym stanowiącym integralną część decyzji numerem [...]. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż w trakcie wizji lokalnej, przeprowadzonej w dniu 30 sierpnia 2001 roku na działce nr ewid. gruntu [...] położonej w G., stanowiącej własność B. i A. C., ustalono, że T. T. wybudował na przedmiotowej działce, w 1993 roku, bez pozwolenia na budowę, domek letniskowy w konstrukcji drewnianej, na słupach wkopanych w ziemię, nietrwale związany z gruntem. Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane organ I instancji do ww. obiektu zastosował przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo Budowlane i stwierdził, iż zgodnie z art. 37 ust. l pkt l - Prawa Budowlanego z 1974 r., należało nakazać rozbiórkę przedmiotowego domku albowiem działka nr [...] w G. w planie zagospodarowania przestrzennego gminy L. nr [...] z dnia 9 grudnia 1994 r. (Dz. Urz. Woj. Słupskiego z dnia 16 grudnia 1994 roku, nr 42, poz. 235) nie jest przeznaczona pod zabudowę. W odwołaniu od powyższej decyzji T. T. wniósł o jej uchylenie zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż zaskarżona decyzja jest bezprawna, niesprawiedliwa i dla niego krzywdząca, jak też nie znajduje podstaw faktycznych i prawnych w zebranym materiale dowodowym oraz obowiązujących przepisach prawnych. Odwołujący się zaznaczył, iż obiekt został w całości wykonany w 1993 roku, nie jest trwale związany z gruntem, stanowi zabudowę tymczasową, przy czym jego budowa wiązała się ze znacznymi nakładami finansowymi. W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie należy stosować przepisy ustawy Prawo Budowlane z 1974 roku. Skarżący zaznaczył przy tym, iż był przekonany o legalności budowy domku letniskowego albowiem gmina, pobierając od kilku lat podatek od nieruchomości, zaakceptowała istniejący stan faktyczny i zgodność tego stanu z obowiązującymi przepisami. Wskazał także, iż w chwili obecnej w gminie trwają zaawansowane prace związane ze zmianą planu zagospodarowania przestrzennego polegającą na przeznaczeniu gruntu, na którym znajduje się przedmiotowy domek, pod zabudowę letniskową. W przypadku zmiany planu miejscowego zarzut, iż domek letniskowy znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę - stanie się bezprzedmiotowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 15 kwietnia 2002 roku, nr [...], działając na podstawie art.138 § l pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.), zaskarżoną decyzję uchylił i nakazał T. T. rozbiórkę domku letniskowego o wymiarach w rzucie poziomym 5,10m x 5,10m plus l,80m x 2,35m, o powierzchni zabudowy 42,20m2, zlokalizowanego na działce nr [...] w G., oznaczonego na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część zaskarżonej decyzji, numerem [...]. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, iż obiekt budowlany, będący przedmiotem niniejszego postępowania, został wybudowany przez T. T. samowolnie w 1993 roku, a zatem - zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku – stosuje się do niego przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku. Podał także, iż ww. obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego gminy L. zatwierdzonym uchwałą nr [...] z dnia 9 grudnia 1994 roku (Dz. Urz. Woj. Słupskiego z dnia 16 grudnia 1994 r., nr 42, poz. 235) stanowi obszar terenów uprawnych, a zatem - zgodnie z art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38. poz. 229 ze zm.), podlega przymusowej rozbiórce. Organ wyjaśnił nadto, iż z uwagi na fakt, że na przedmiotowej działce nr [...] pobudowanych jest więcej obiektów letniskowych, organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i mając do dyspozycji całość materiału dowodowego bez konieczności jego uzupełnienia doprecyzował orzeczenie wydane w niniejszej sprawie. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu organ II instancji wskazał, iż zgodnie z § 44 ust. l pkt l Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. z 19 marca 1975 roku, nr 8, poz. 48) obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, podobnie jak w obowiązującym prawie budowlanym z 1994 roku, dotyczył zarówno obiektów trwale jak i nietrwale związanych z gruntem. Odnosząc się do pozostałych argumentów strony zawartych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, iż ani fakt pobierania od kilku lat podatku od nieruchomości przez Gminę L., ani ważny interes strony, nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, wynikające z oceny sprawy rozpatrywanej w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane. Organ uznał także, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają prace nad zmianą planu zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt. W skardze na powyższą decyzją T. T. wniósł o jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia w toku całego postępowania administracyjnego przepisów prawa materialnego i procesowego zawartych w art. 6, 7, 8, 9, 10 § l i 3 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a., art. 77, 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 108 § l k.p.a. oraz obrazy przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo Budowlane. W uzasadnieniu stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie znajduje podstaw faktycznych i prawnych w zebranym materiale dowodowym. W pełni podtrzymał treść odwołania od decyzji organu I instancji i wskazał, iż działania gminy zmierzające do zmiany planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy L. są bardzo zaawansowane. W przypadku zmiany planu przedmiotowy domek będzie zlokalizowany na terenie, dla którego plan przewidywać będzie funkcję turystyczno – rekreacyjną, a zatem możliwa będzie jego legalizacja. Skarżący zarzucił przy tym organom, iż nie zastosowały w niniejszej sprawie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 roku. Wskazał także, iż organy powinny umorzyć postępowanie albowiem obiekt jest użytkowany przez okres dłuższy niż 5 lat. Dodatkowo – w piśmie z dnia 3 października 2005 roku – skarżący podał, iż od 1979 roku pozostaje w związku małżeńskim z E. T., z którą nie zawierał żadnej umowy majątkowej małżeńskiej. Ponieważ domek został wybudowany ze środków pochodzących z majątku wspólnego – w ocenie skarżącego, jego żona również powinna być stroną niniejszego postępowania, a fakt, iż bez swej winy nie brała udziału w toczącym się postępowaniu, stanowi podstawę wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2002 roku oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lutego 2002 roku zostały wydane na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane. Organy administracji słusznie zastosowały w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 roku, nr 38, poz. 229 ze zm.) albowiem bezspornym w niniejszej sprawie pozostawało, iż obiekt, którego dotyczyło postępowanie został wybudowany w 1993 roku. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane - adresatem decyzji o przymusowej rozbiórce może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, którego dotyczy nakaz rozbiórki. W ocenie Sądu nie budzi żadnych wątpliwości stwierdzenie, iż postępowanie administracyjne w sprawie ewentualnej rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego winno toczyć się z udziałem właściciela przedmiotowego obiektu oraz inwestora, którzy są stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przy czym w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest obiekt stanowiący współwłasność kilku osób, stronami postępowania dotyczącego rozbiórki obiektu winni być wszyscy współwłaściciele obiektu nawet w sytuacji, gdy jedynie jeden z współwłaścicieli obiektu jest inwestorem, do którego kierowany będzie nakaz rozbiórki. W niniejszej sprawie bezspornym pozostawało, iż skarżący jest właścicielem obiektu, którego dotyczy niniejsze postępowanie oraz inwestorem. Jednakże z treści przedłożonego przez skarżącego odpisu skróconego aktu małżeństwa (k. 27 akt) oraz akt niniejszej sprawy wynika, iż w dacie wybudowania obiektu skarżący pozostawał w związku małżeńskim z E. T., która nie brała udziału w toczącym się postępowaniu. Skoro E. T. była małżonką skarżącego w dacie wybudowania przedmiotowego domku letniskowego, a organy w żaden sposób nie wykazały, iż przedmiotowy obiekt nie stanowi majątku wspólnego małżonków T., to niewątpliwie wyżej wymieniona winna być - zgodnie z treścią art. 28 k.p.a., jako współwłaścicielka obiektu, stroną niniejszego postępowania i brać w nim czynny udział. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę pozbawiły małżonkę skarżącego, bez jej winy, udziału w toczącym się w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie naruszyły jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu. Strona ma bowiem prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, od jego wszczęcia do zakończenia decyzją, a organy administracji mają obowiązek zapewnić jej możliwość realizacji tych uprawnień (zob. Barbara Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B. Adamiak, J. Borkowski Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2004, str. 81-85 oraz wskazane tam orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego). Naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego /tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm./). Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania natomiast - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Naruszenie to stanowi przesłankę uzasadniającą uchylenie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Ta okoliczność ma bowiem charakter formalny, co oznacza, iż sam goły fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód zarówno do wznowienia postępowania administracyjnego, jak i do uchylenia decyzji wydanej w jego wyniku (zob. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2001 roku, II SA/Gd 894/99, LEX nr 76089 oraz komentarz Barbary Adamiak do art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" B. Adamiak, J. Borkowski Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2004, str. 639) Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wykonanie wadliwej i uchylonej decyzji w okresie do uprawomocnienia się wyroku jest bowiem zbędne i aksjologicznie nieuzasadnione. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 oraz art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ administracji powinien w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości ustalić krąg stron niniejszego postępowania, a w szczególności stwierdzić kto jest właścicielem przedmiotowego obiektu oraz kto był inwestorem. Organ winien także zbadać czy nadal dla terenu, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt, obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli tak – ustalić jego aktualną treść. Dopiero bowiem ustalenie tych okoliczności pozwoli w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić czy w niniejszej sprawie znajdzie zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) oraz wskazać prawidłowo adresata ewentualnej decyzji nakazującej rozbiórkę.