II SA/Gd 132/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 2 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania przeglądu ekologicznego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 31 stycznia 2009 r. M. K. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 14 listopada 2008 r., w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania przeglądu ekologicznego. Postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M. K. Skarga kasacyjna na przedmiotowe postanowienie została odrzucona postanowieniem z dnia 27 maja 2009 r. W zażaleniu na postanowienie z dnia 27 maja 2009 r. M. K. wniósł o jego uchylenie oraz o ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika procesowego. Następnie pismem z dnia 12 lipca 2009 r. wniesionym na urzędowym formularzu PPF uzupełnił braki wniosku rozszerzając równocześnie swoje żądanie o zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe posiadając na swoim utrzymaniu dwójkę dzieci. Nie uzyskuje żadnych dochodów, posiada natomiast zadłużenie w banku na kwotę ok. 150000 złotych. Przeciwko skarżącemu prowadzone są postępowania egzekucyjne. M. K. podkreślił też, że nie posiada żadnego majątku. Pismem z dnia 23 lipca 2009 r., skarżący został zobowiazany do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: - odpisów wszystkich złożonych przez niego zeznań podatkowych za rok 2008, a w przypadku ich nieskładania stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, - wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, - decyzji PUP potwierdzającej posiadanie statusu osoby bezrobotnej, - złożenia wyjaśnień czy dzieci wskazane we wniosku na stałe mieszkają z wnioskodawcą, czy wnioskodawca pobiera na dzieci świadczenia rodzinne, gdzie jest matka dzieci, czy na dzieci są zasądzone alimenty, - wyjaśnienia gdzie Skarżący wraz z dziećmi mieszka, do kogo należy nieruchomość przy ul. [...] w B., kto jeszcze tam zamieszkuje, jakie są koszty utrzymania tej nieruchomości i kto je ponosi, - wskazane we wniosku zadłużenie wobec banku powstało w związku z jakimi okolicznościami, o ile jest to niespłacony kredyt to na jaki cel został zaciągnięty, jakie zabezpieczenie zostało udzielone w związku z tym kredytem, - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). Pomimo upływu terminu wskazanego przez Sąd M. K. nie przedłożył wymaganych dokumentów oraz nie złożył żadnego oświadczenia w wymaganym zakresie. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2009 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie powyższe utraciło moc. W krótkim uzasadnieniu sprzeciwu skarżący ponownie powołał się na swoją trudną sytuację materialną wnosząc o przyznanie mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Pamiętać jednak należy, iż "opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia" - postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Równie wyjątkowe powinno być dobrodziejstwo bezpłatnego zastępstwa procesowego w sprawie. Nadmienić również trzeba, że to rzeczą skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż skarżący nie dołożył wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie skarżącego, polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów na wezwanie Sądu skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Na marginesie podkreślić należy, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków skarżący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Z tych względów sąd rozpatrując przedmiotową sprawę nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.