II SA/Gd 132/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania przeglądu ekologicznego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 31 stycznia 2009 r. M. K. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 14 listopada 2008 r., w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania przeglądu ekologicznego. Postanowieniem z dnia 23 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę M. K. Skarga kasacyjna na przedmiotowe postanowienie została odrzucona postanowieniem z dnia 27 maja 2009 r. Z kolei postanowieniem z dnia 16 grudnia 2009 r. tutejszy Sąd odrzucił zażalenie M. K. na postanowienie z dnia 27 maja 2009 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. M. K. nie zgadzając się powyższym rozstrzygnięciem Sądu zaskarżył je, a dodatkowo wnioskiem złożonym w dniu 15 lutego 2010 r. na urzędowym formularzu zwrócił się o przyznaniu mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podał, że jego sytuacja finansowa jest trudna, gdyż prowadzone są przeciwko niemu postępowania egzekucyjne. Wyjaśnił, że nie posiada majątku oraz że nie jest nigdzie zatrudniony zatem żadnych dochodów nie uzyskuje. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z dwójką dzieci. Posiadane dwa lokale użytkowe wymagają remontu i nie przynoszą dochodów. Pismem z dnia 19 lutego 2010r., skarżący zobowiązany został do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: - złożenia oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i źródle ich pochodzenia, - wyciągów ze wszystkich posiadanych kont i lokat, - odpisów zeznań podatkowych za 2008 r., - oświadczenia czy skarżący bądź członkowie jego rodziny korzystają z pomocy społecznej, - wykazania wysokości miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania., - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). Pomimo upływu terminu wskazanego przez Sąd M. K. nie przedłożył wymaganych dokumentów oraz nie złożył żadnego oświadczenia w wymaganym zakresie. Postanowieniem z dnia 16 marca 2010 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie powyższe utraciło moc. W krótkim uzasadnieniu sprzeciwu skarżący ponownie powołał się na swoją trudną sytuację materialną wyjaśniając, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozwoli mu w pełni dochodzić swoich praw przed Sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Pamiętać jednak należy, iż "opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia" – postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Równie wyjątkowe powinno być dobrodziejstwo bezpłatnego zastępstwa procesowego w sprawie. Nadmienić również trzeba, że to rzeczą skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż skarżący nie dołożył wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie skarżącego, polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów na wezwanie Sądu skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.