II SA/Gd 1321/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-05-07

Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Diana Trzcińska, Jakub Chojnacki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozbiórka budynku mieszkalnego, który nie jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków, ale jest objęty ochroną konserwatorską w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wymaga pozwolenia na rozbiórkę, czy wystarczy zgłoszenie?
Ratio decidendi
Rozbiórka budynku mieszkalnego, który nie jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków, ale jest objęty ochroną konserwatorską w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wymaga pozwolenia na rozbiórkę. Ochrona wynikająca z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowi samodzielną formę ochrony zabytków, niezależną od wpisu do rejestru lub ewidencji zabytków, i w przypadku jej istnienia, rozbiórka obiektu objętego taką ochroną nie może być realizowana na podstawie zgłoszenia, lecz wymaga uzyskania pozwolenia.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli zgłoszenie zamiaru rozbiórki budynku mieszkalnego. Starosta Gdański wniósł sprzeciw, uznając, że budynek jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków i wymaga pozwolenia na rozbiórkę. Wojewoda Pomorski uchylił decyzję Starosty w części dotyczącej obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ale utrzymał w mocy sprzeciw, wskazując, że budynek jest objęty ochroną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Skarżący kwestionowali tę ochronę, powołując się na wcześniejszy wyrok WSA, który stwierdził nieważność wpisu budynku do gminnej ewidencji zabytków.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. K. i W. K. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 21 października 2024 r., nr WI-I.7843.1.80.2024.AR w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia rozbiórki budynku mieszkalnego oddala skargę. Skarga M. K. oraz W. K., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, na decyzję Wojewody Pomorskiego z 21 października 2024 r. nr WI-I.7843.1.80.2024.AR w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia rozbiórki budynku mieszkalnego, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu 21 maja 2024 r. Skarżący złożyli zgłoszenie zamiaru rozbiórki budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...], obręb ewidencyjny [...], jednostka ewidencyjna [...]. Decyzją z 7 czerwca 2024 r. nr AB.6743.656.2024.MDA Starosta Gdański wniósł sprzeciw w sprawie ww. zgłoszenia rozbiórki budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z zapisami zawartymi w § 16 ust. 9 pkt 3 uchwały nr XXXIX/384/18 Rady Gminy Kolbudy z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowana przestrzennego dla centralnej części miejscowości Bielkówko wraz z terenami nad rzeką Radunią, gm. Kolbudy, budynek mieszkalny jednorodzinny zlokalizowany na terenie oznaczonym symbolem 22.MN jest wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków. Dla przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego jest założona Karta Gminnej Ewidencji Zabytków nr [...]. Dalej organ powołał się na art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, z którego wynika, że w przypadku inwestycji polegającej na rozbiórce budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków konieczne jest uzyskanie pozwolenia na rozbiórkę. W konsekwencji wykluczona jest możliwość realizacji inwestycji na podstawie zgłoszenia robót budowlanych organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Przedmiotowa rozbiórka wymaga uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, gdyż obiekt znajduje się w Gminnej Ewidencji Zabytków, co oznacza, że jest objęty ochroną konserwatorską. Skarżący wnieśli odwołanie od ww. decyzji zarzucając naruszenie art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji oparcie decyzji na akcie prawnym, który utracił moc obowiązującą, naruszenie zasady określonej w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji o sprzeciwie wobec zgłoszenia rozbiórki budynku mieszkalnego ze względu na wpis do gminnej ewidencji zabytków, w sytuacji gdy nieruchomość nie jest ujęta w gminnej ewidencji zabytków, w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 lipca 2019 r. o sygn. akt II SA/Gd 79/19, a tym samym wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz naruszenie innych przepisów postępowania administracyjnego. Decyzją z 21 października 2024 r. nr WI-I.7843.1.80.2024.AR Wojewoda Pomorski uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w wyroku z 17 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Gd 79/19 Sąd nie odniósł się do zasadności kwalifikacji budynku położonego na działce nr [...] jako zabytku. Art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej jako u.o.z.) stanowi, że formami ochrony zabytków są: wpis do rejestru zabytków; wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa; uznanie za pomnik historii; utworzenie parku kulturowego; ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Zgodnie z art. 21 u.o.z. ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Ewidencja zabytków jest zbiorem przeznaczonym dla zabytków, co jednoznacznie wynika z jej nazwy. Przy prowadzeniu ewidencji należy mieć na uwadze przepis art. 3 pkt 1 u.o.z. zawierający ustawową definicję zabytku. Do ewidencji wpisuje się obiekty, które ze względu na posiadane wartości historyczne, naukowe lub artystyczne zasługują na zachowanie. Przepis art. 22 ust. 4 u.o.z. stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków nieruchomych z terenu gminy. Zgodnie zaś z zapisem art. 22 ust. 5 u.o.z., w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Zatem, ewidencja zabytków nie jest formą ochrony zabytków, które to formy zostały wymienione w art. 7 ustawy, ale sposobem jej sprawowania. Formą ochrony zabytków jest zaś ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w art. 14 ust. 8 stanowi, że plany miejscowe są nie tylko aktami planistycznymi, ale także aktami prawa miejscowego i zgodnie z art. 87 § 2 Konstytucji RP są źródłami prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działań organów, które je ustanowiły. Na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zapisy danego planu miejscowego mają moc powszechnie obowiązującą i wiążą nie tylko właścicieli nieruchomości gruntowych położonych na jego obszarze, ale i organy gminy oraz inne organy państwa, we właściwości których pozostaje wypowiadanie się w kwestii praw i obowiązków właściciela nieruchomości, na podstawie przepisów odrębnych, a więc są także wiążące dla organu wydającego pozwolenie na budowę, do momentu wygaśnięcia planu, zmiany, uchylenia, bądź unieważnienia. Z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który stanowi formę ochrony zabytków, wynika, że budynek objęty zgłoszeniem podlega ochronie w planie miejscowym. Ochronie podlegają historyczne elementy takie jak: bryła budynku, gabaryty budynku, kształt dachu, forma architektoniczna, detal architektoniczny, dyspozycja ścian zewnętrznych, materiał, kolorystyka. Ponadto w planie miejscowym zakazano tynkowania i docieplania ceglanych elewacji budynku objętego zgłoszeniem i nałożono obowiązek przywrócenia elementów wystroju i detalu architektonicznego odpowiedniego dla epoki, w której budynek powstał, a przy wymianie stolarki okiennej i drzwiowej nałożono obowiązek zachowania historycznej formy otworów okiennych i podziałów stolarki. Z uwagi na fakt, że ww. plan miejscowy nadal obowiązuje, jego zapisy wiążą organ wydający pozwolenie na budowę. Organ ten nie jest uprawniony do kwestionowania celowości przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym, skoro w przedmiotowej sprawie planowany do rozbiórki budynek objęty jest ochroną zabytków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (zatem objęty jest formą ochrony zabytków w myśl art. 7 pkt 4 u.o.z.), to nie ma możliwości zwolnienia przewidzianego w art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z realizacji robót budowlanych jako nie wymagających pozwolenia na rozbiórkę, tylko zgłoszenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 31 ust. 1b) przepisów ust. 1 i ust. 1a pkt 2 nie stosuje się do rozbiórki obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych: 1) wpisanych do rejestru zabytków lub 2) objętych ochroną konserwatorską. Rozbiórka przedmiotowego budynku wymaga więc pozwolenia na budowę. Zatem należało wnieść sprzeciw na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Wojewoda przypomniał, że organ I instancji powołał się w swojej decyzji na przesłankę o charakterze fakultatywnym tj. art. 30 ust. 7 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że organ administracji architektoniczno-budowlanej może nałożyć, w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub spowodować pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek stanowiska nawiązującego do tego przepisu. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że decyzja pierwszoinstancyjna nie może być uznana za prawidłową. W przedmiotowej sprawie organ I instancji dokonał niewłaściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym zastosowaniem w sprawie art. 30 ust. 7 pkt 4 ustawy Prawo budowlane i nałożeniem obowiązku uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, podczas gdy podstawą do wniesienia sprzeciwu winien być art. 30 ust. 6 pkt 1 tej ustawy. Ponadto Wojewoda podał, że nie dołączono zgody właścicieli na rozbiórkę obiektu zgodnie z art. 31 ust. 2 w związku z art. 30b ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Jednak niezasadne byłoby nałożenie na inwestora, w drodze postanowienia, obowiązku uzupełnienia zgłoszenia, ponieważ uzupełnienie braku nie miałoby żadnego wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż roboty budowlane objęte są obowiązkiem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucili naruszenie: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem przez organ, że: a) przeprowadzenie rozbiórki budynku położonego na działce [...], obręb ewidencyjny [...], jedn. ew. K., wymaga uzyskania pozwolenia na budowę; b) przedmiotowy budynek jest objęty ochroną konserwatorską w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą Rady Gminy Kolbudy nr XXXIX/384/18 z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla centralnej części miejscowości Bielkówko wraz z terenami nad rzeką Radunią, gm. Kolbudy; c) miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ustanawia faktyczną ochronę zabytków (konserwatorską) wobec przedmiotowego budynku w aktualnym stanie prawnym, tj. po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 17 lipca 2019 r. o sygn. akt II SA/Gd 79/19, w którym uznał, że uchwała Rady Gminy Kolbudy nr L/418/2014 z dnia 14 listopada 2014 r. w części odnoszącej się do przyjęcia gminnej ewidencji zabytków, w zakresie karty [....], obejmującej budynek położony na działce nr [...] (po podziale [...]) została wydana z naruszeniem prawa; w sytuacji, gdy budynek nie znajduje się już w gminnej ewidencji zabytków, zaś postanowienia planu nie stanowią faktycznej ochrony konserwatorskiej, a zatem rozbiórka budynku nie wymaga uzyskania, a jedynie zgłoszenia. 2) naruszenie art. 138 k.p.a. poprzez wydanie decyzji wyłącznie uchylającej decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy przepis ten stanowi, że uchylenie decyzji organu I instancji może mieć miejsce tylko w połączeniu z równoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy bądź umorzeniem postępowania I instancji (§ 1 pkt 2) albo w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji (§ 2); 3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji. Mając na uwadze powyższe Skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odwoławczy błędnie uznał, iż przedmiotowy budynek jest objęty ochroną konserwatorską, która wynika z treści planu miejscowego. Jednakże dokładne zapoznanie się z jego treścią prowadzi do wniosku, iż w istocie aktualnie dla przedmiotowego budynku nie została ustalona żadna faktyczna ochrona konserwatorska. W zakresie ochrony konserwatorskiej odnoszącej się do budynku Skarżących plan miejscowy odwołuje się do wpisu nieruchomości do Gminnej Ewidencji Zabytków (§ 16 ust. 9 pkt 3 uchwały). Jednakże przedmiotowy budynek nie znajduje się już w tej ewidencji w następstwie wydania przez WSA w Gdańsku wyroku z 17 lipca 2019 r. sygn. II SA/Gd 79/19. Powyższe oznacza zatem, iż brak jest ochrony, bowiem odpadł jedyny znajdujący się w planie miejscowym wyznacznik i powód tej ochrony, tj. wpis budynku do Gminnej Ewidencji Zabytków. Ponadto § 16 ust. 9 pkt 3 uchwały ogólnie odwołuje się do przepisów Prawa budowlanego oraz ochrony zabytków. W ocenie Skarżących tak sformułowane ustalenia ochrony są niewystarczające i nie wywołujące skutków. W tym stanie rzeczy twierdzenie jakoby plan miejscowy tworzył ustalenia ochrony konserwatorskiej jest całkowicie nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody Pomorskiego z 21 października 2024 r., którą uchylono zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a w pozostałej części utrzymano w mocy decyzję Starosty Gdańskiego z 7 czerwca 2024 r. w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia rozbiórki budynku mieszkalnego. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725 ze zm.), dalej jako P.b. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Przy czym przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 P.b.). W myśl art. 30 ust. 5 P.b. zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. Zgodnie z art. 30 ust. 6 P.b. organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli: 1) zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę; 2) budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy; 3) zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 7, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje; 4) roboty budowlane zostały rozpoczęte z naruszeniem ust. 5. W niniejszej sprawie spór pomiędzy Skarżącymi a organami administracji architektoniczno-budowlanej sprowadza się do ustalenia, czy przedmiotowy budynek mieszkalny podlega ochronie konserwatorskiej, co skutkuje tym, że dokonanie jego rozbiórki wyłącznie na zgłoszenie jest niedopuszczalne (jak orzekły organy), czy też rację mają Skarżący podnosząc, iż prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 17 lipca 2019 r. sygn. II SA/Gd 79/19 usunął powód uznawania przedmiotowego budynku za będący pod ochroną konserwatorską, co winno skutkować akceptacją zgłoszenia zamiaru jego rozbiórki. Ww. wyrokiem tutejszy Sąd stwierdził, że uchwała nr L/418/2014 Rady Gminy Kolbudy z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie przyjęcia "Gminnego programu opieki nad zabytkami gminy Kolbudy na lata 2015-2018" oraz "Gminnej ewidencji zabytków" w części obejmującej przyjęcie "Gminnej ewidencji zabytków" w zakresie odnoszącym się do budynku zlokalizowanego na działce Skarżących narusza prawo. Sąd wskazał wówczas, że przyjęty przez radę gminy w formie uchwały gminny program opieki nad zabytkami jest elementem polityki samorządowej, który - przy spełnieniu wymogów co do jego treści określonych w art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej jako u.o.z.) powinien służyć podejmowaniu planowych działań dotyczących inicjowania, wspierania, koordynowania badań i prac z dziedziny ochrony zabytków i krajobrazu kulturowego oraz upowszechniania i promowania dziedzictwa kulturowego. Uchwalenie programu opieki nad zabytkami ma charakter obligatoryjny, ale program taki nie ma statusu prawa miejscowego. W odniesieniu do "Gminnej ewidencji zabytków" (dalej zwanej GEZ) Sąd wskazał, że na gruncie obowiązujących przepisów zyskała ona status nienazwanej, tzn. niewymienionej w art. 7 u.o.z., formy ochrony zabytków. Zgodnie z art. 22 ust. 4 u.o.z. wójt (burmistrz, prezydent) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Stosowanie do art. 22 ust. 5 u.o.z. w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: zabytki nieruchome wpisane do rejestru (pkt 1), inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków (pkt 2) oraz inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (pkt 3). Z przepisów u.o.z., ustawy zmieniającej z 2010 r. ani z rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. Nr 113, poz. 661 ze zm.) nie wynika w sposób bezpośredni, w jakiej formie wójt powinien założyć GEZ. Kwestia ta stała się przedmiotem wnikliwych rozważań w orzecznictwie, w którym wypracowano, ugruntowaną obecnie koncepcję, zgodnie z którą założenie GEZ powinno nastąpić zarządzeniem wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Zatem zaskarżona uchwała Rady Gminy Kolbudy z dnia 14 listopada 2014 r. została wydana bez właściwości. Zarówno bowiem w sytuacji założenia GEZ, w wykonaniu obowiązku wynikającego z ustawy zmieniającej z 2010 r., jak i aktualizacji ewidencji już istniejącej poprzez wprowadzenie do niej nowych obiektów uznanych za zabytkowe, wyznaczonych w trybie art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z., dokonanie tego w formie uchwały przez radę gminy jest działaniem pozbawionym podstaw prawnych, które łamie wymogi praworządności. Przy tym oceny zaistniałej wadliwości zmienić nie mogła okoliczność, że wójt przygotowywał GEZ i poddał ją pod głosowanie rady gminy. Podjęcie w tym zakresie uchwały przez radę gminy jest istotnym naruszeniem przepisów u.o.z. i ustawy zmieniającej z 2010 r., które wywołuje skutki nie dające się zaakceptować z punktu widzenia wymogów praworządności. Ze względu na charakter stwierdzonych naruszeń Sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do zarzutów nieprawidłowej kwalifikacji budynku Skarżących jako zabytku i w konsekwencji ujęcia go w GEZ, bowiem dokonał tego niewłaściwy organ w niewłaściwej formie, co czyni jego działania w zakresie budynku skarżących z istoty swojej nieprawidłowymi. Jednocześnie Sąd orzekł, że zaskarżona uchwała została wydana z naruszeniem prawa w części odnoszącej się do przyjęcia GEZ w zakresie obejmującym kartę [...] – tj. wyłącznie w granicach naruszonego interesu prawnego Skarżących, wyznaczonego prawem własności działki nr [...] i znajdującego się na niej budynku ujętego w GEZ pod nr [...]. Reasumując, następstwem prawomocnego wyroku WSA w Gdańsku z 17 lipca 2019 r. sygn. II SA/Gd 79/19 było stwierdzenie, że przedmiotowy budynek Skarżących nie jest wpisany do GEZ. W celu zrozumienia skutku prawnego powyższego – co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy – należy przypomnieć, że w myśl art. 22 ust. 4 u.o.z. wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte m.in. zabytki nieruchome wpisane do rejestru (art. 22 ust. 5 pkt 1 u.o.z.). Rejestr zabytków, zwany dalej "rejestrem", dla zabytków znajdujących się na terenie województwa prowadzi wojewódzki konserwator zabytków (art. 8 ust. 1 u.o.z.). Do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy (art. 9 ust. 1 u.o.z.). Jak wynika z art. 7 u.o.z. formami ochrony zabytków są: 1) wpis do rejestru zabytków; 1a) wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa; 2) uznanie za pomnik historii; 3) utworzenie parku kulturowego; 4) ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Zgodnie z art. 19 ust. 1 u.o.z. określając ustalenia m.in. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się w szczególności ochronę zabytków nieruchomych: 1) objętych formami ochrony, o których mowa w art. 7, wraz z ich otoczeniem; 2) ujętych w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się, w zależności od potrzeb, strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone ustaleniami planu ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących się na tym obszarze zabytków (art. 19 ust. 3 u.o.z.). Projekty i zmiany planu zagospodarowania przestrzennego województwa oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podlegają uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków w zakresie kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 20 u.o.z.). Niewątpliwie za podstawową formę ochrony zabytków należy uznać wpis do rejestru zabytków, który wywołuje określone skutki prawne i nakłada na właściciela i/lub użytkownika zabytku wiele obowiązków i restrykcji wynikających z przepisów u.o.z. Jednakże również należy podkreślić, iż ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest jedną z form ochrony zabytków (art. 7 pkt 4 u.o.z.). W niniejszej sprawie nieruchomość Skarżących, na której znajduje się budynek, który zamierzają rozebrać, jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą nr XXXIX/384/18 z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla centralnej części miejscowości Bielkówko wraz z terenami nad rzeką Radunią, gm. Kolbudy. Zgodnie z § 16 teren nr 21 oraz nr 22 są oznaczone jako MN – teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (ust. 3). W ust. 9 "Zasady ochrony dziedzictwa kulturowego, zabytków, krajobrazu kulturowego oraz dóbr kultury współczesnej" Rada Gminy ustaliła, że teren 22.MN objęty jest strefą ochrony konserwatorskiej historycznego układu przestrzennego wsi Bielkówko, jak na rysunku planu (pkt 1 lit. a). Z kolei na wyrysie z planu miejscowego widać, że przedmiotowa działka znajduje się na obszarze oznaczonym czerwoną ciągłą linią z literą "K", co zgodnie z oznaczeniami planu oznacza "Strefę ochrony konserwatorskiej historycznego układu przestrzennego wsi Bielkówko". Skład orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie, iż objęcie ochroną konserwatorską nieruchomości wynikającą z planu miejscowego nie zamyka drogi dla orzeczenia o wpisie zabytku do rejestru zabytków. Wprowadza bowiem ochronę zindywidualizowaną dopuszczoną przepisami prawa obok tej, która przewidziana jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Nie jest zatem wykluczony zbieg prawnych form ochrony zabytku nieruchomego w postaci wpisu do rejestru zabytków oraz ustaleń ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok z 23 kwietnia 2021 r. sygn. VII SA/Wa 2225/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, normy ochronne zawarte w u.o.z. oraz normy zawarte w danym planie miejscowym nie tyle wykluczają się, ile stanowią wzajemne uzupełnienie (zob. wyrok NSA z 7 września 2023 r. sygn. II OSK 930/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem fakt, iż skutkiem prawomocnego wyroku tutejszego Sądu o sygn. II SA/Gd 79/19 należący do Skarżących budynek nie jest ujęty w GEZ nie wpływa na fakt, że nadal obowiązuje go ochrona w planie miejscowym na podstawie art. 7 pkt 4 u.o.z. zawarta w § 16 ust. 9 pkt 1 lit. a) planu miejscowego. Jednocześnie rację mają Skarżący, iż przywołany przez nich w skardze § 16 ust. 9 pkt 3 planu miejscowego dotyczy budynków wpisanych do GEZ, czyli nie dotyczy budynku Skarżących. Nie mniej jednak, jak wyjaśniono powyżej, to nie na mocy przywołanego przepisu uchwały organy i Sąd uznały, że przedmiotowy budynek podlega ochronie konserwatorskiej, co skutkowało prawidłowym uznaniem przez Wojewodę, iż wniesiony przez Starostę sprzeciw był zasadny stosownie do art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowalnego. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie z wnioskiem pełnomocnika Skarżących zawartym w piśmie z 14 stycznia 2025 r. oraz wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło