II SA/Gd 1329/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2005r. na rozprawie przy udziale prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku Marii Ścigały sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 kwietnia 2002r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lutego 2002r.,nr [...], 2. określa, że decyzje wymienione w pkt 1 nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej 10 (dziesięć) zł. Urząd Nadzoru Budowlanego wszczął, na wniosek M. B. – dzierżawcy [...] w B., postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbudowy budynku [...] położonego w B. na działce nr [...] stanowiącego własność B. P. W toku przeprowadzonych oględzin ustalono, że na wskazanej nieruchomości znajduje się budynek [...] wybudowany w 1980 r. na podstawie pozwolenia na budowę oraz budynek o przeznaczeniu handlowym – sklep, który powstał w 1998 r. na podstawie pozwolenia na budowę. Jednocześnie stwierdzono, że zostało wykonane poszerzenie budynku handlowego o 2,95 m na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 19 kwietnia 2001 r. Decyzją z dnia 15 maja 2001 r. organ nadzoru budowlanego I instancji umorzył postępowanie w sprawie wskazując, iż budynki znajdujące się na działce nr [...] w B. nie zostały wzniesione w warunkach samowoli budowlanej. W następstwie odwołania złożonego przez M. B. organ odwoławczy decyzją z dnia 19 lipca 2001 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozstrzygając sprawę organ I instancji nakazał B. P. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku [...] uzasadniając, że rozbudowa budynku handlowego nastąpiła na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, czyli w warunkach samowoli budowlanej. Organ odwoławczy uchylił wskazaną decyzję i przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji wskazując, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji uniemożliwia jednoznaczną identyfikację obiektu budowlanego podlegającego rozbiórce. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 19 lutego 2002 r. nakazał B. P. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku [...] zlokalizowanego na działce nr [...] w B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, po przeprowadzeniu uzupełniających oględzin w dniu 22 stycznia 2002 r., że na nieruchomości nr [...] znajdują się dwa obiekty budowlane: [...] oraz obiekt handlowy, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie administracyjne. Postanowieniem z dnia 6 marca 2002 r. organ I instancji sprostował oczywistą omyłkę w sentencji wskazanej wyżej decyzji poprzez zastąpienie sformułowania "rozbudowaną część budynku [...] sformułowaniem "rozbudowaną część budynku sklepu". Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. P., która zarzuciła naruszenie art. 28 i art. 48 Prawa budowlanego, art. 28 K.p.a. poprzez uznanie za stronę postępowania administracyjnego Ośrodka Wczasów Rodzinnych [...] w B. oraz Spółki Akcyjnej A.. pomimo braku po ich stronie interesu prawnego oraz art. 7, 9, 11 i 107 K.p.a. Po rozpoznaniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, iż rozbudowa budynku [...] miała charakter samowoli budowlanej, albowiem dokonana została przed uzyskaniem przez właściciela pozwolenia na budowę. Skargę na powyższą decyzję złożyła B. P. zarzucając jej naruszenie art. 48 Prawa budowlanego oraz art. 7, 9, 10 § 1 w zw. z art. 81 K.p.a., ponawiając argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ nie podzielił zarzutów skargi wskazując, że dokumentacja zdjęciowa podkreślała jedynie ewidentną samowolę budowlaną, a skarżąca miała przez cały okres trwania postępowania administracyjnego możliwość aktywnego w nim udziału, więc mogła swobodnie wypowiedzieć się co do wszystkich dowodów i materiałów zebranych w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji są niezgodne z prawem. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że na terenie działki nr [...] w B. zlokalizowane są dwa obiekty budowlane [...] oraz budynek handlowy – sklep należące do skarżącej B. P.. Na podstawie decyzji Wójta Gminy z dnia 19 kwietnia 2001 r. nr [...] skarżąca uzyskała pozwolenie na rozbudowę pawilonu handlowego znajdującego się na wskazanej wyżej działce. Postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem M. B. o "sprawdzenie czy zabudowa (dobudowa) pobliskiego [...] jest zgodna z aktualnym prawem budowlanym. Ostatnia dobudowa powstała w styczniu b.r. (przy sklepie ogólnospożywczym)" nie doprowadziło, w ocenie Sądu, do jednoznacznego wyjaśnienia, który z budynków został rozbudowany. Dopiero bowiem niewątpliwe ustalenie w tym przedmiocie pozwoliłoby ocenić, czy miała miejsce samowola budowlana czy też nie. Organ I instancji w decyzji z dnia 19 lutego 2002 r. w sentencji orzekł o rozbiórce rozbudowanej części budynku [...]. W uzasadnieniu natomiast wyjaśnił, iż w odniesieniu do obydwu obiektów znajdujących się na działce nr [...] w B., tj. [...] oraz obiektu handlowego prowadzone są postępowania administracyjne, z tym że niniejsze postępowanie dotyczy budynku handlowego. Postanowieniem z dnia 6 marca 2002 r. organ administracji sprostował sentencję wskazanej decyzji w ten sposób, że wyrażenie "rozbudowana cześć budynku [...] zastąpił wyrażeniem "rozbudowana część budynku sklepu" uzasadniając sprostowanie zaistniałą oczywistą omyłką. W ocenie Sądu opisanej wyżej niezgodności w decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy orzeczeniem organu odwoławczego, nie można zakwalifikować jako oczywistej omyłki podlegającej sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. Trafnie bowiem stwierdza się w doktrynie, że nie podlegają sprostowaniu w powyższy sposób błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (Adamiak B., Borkowski J., Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2005, s. 536 i nast.). Sprostowaniu podlegają tylko błędy "widoczne na pierwszy rzut oka" bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy ustaleń oraz błędy, które nie dotyczą merytorycznej (materialnej) strony aktu stosowania prawa. W przypadku wad istotnych treści decyzji, tj. tych dotyczących strony podmiotowej bądź przedmiotowej decyzji, tryb jej weryfikacji nie może być zastąpiony przez tryb usuwania wad nieistotnych (błędów i omyłek), ponieważ nie są to tryby konkurencyjne dla siebie. Podsumowując stwierdzić należy, iż rozmiar uchybień w zakresie ustalania stanu faktycznego niniejszej sprawy, które znalazły widome odzwierciedlenie w niezgodności treści sentencji z treścią uzasadnienia decyzji, nie sposób uznać za nieistotną omyłkę. Wobec powyższego nie było możliwe sprostowanie zaistniałych niezgodności w trybie art. 113 § 1 K.p.a.. Opisane nieścisłości są wynikiem błędów w ustaleniach faktycznych, których dopuściły się organy administracji orzekające w sprawie. Pomimo bowiem przeprowadzenia dodatkowego dowodu z oględzin w dniu 22 stycznia 2002 r. organy administracji nie rozwiały wątpliwości, który z budynków zlokalizowanych na działce nr [...] w B. stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Zarówno organ odwoławczy, jak i organ pierwszej instancji, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. zaniechały należytego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W szczególności, wbrew wymogowi przepisu art. 7 K.p.a., organy administracji nie wyjaśniły, do którego z budynków dobudowano dodatkowe pomieszczenie. Ustalenie to ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dopiero po jego bezspornym dokonaniu można przejść do kolejnego etapu rozpoznania sprawy, a mianowicie do zbadania, czy rozbudowa określonego obiektu była dokonana w zgodzie z obowiązującymi przepisami, czy nie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organy administracji publicznej nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązuje je art. 77 § 1 K.p.a., jak też nie wykazały należytej dbałości i staranności o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, jak tego wymaga art. 7 K.p.a. W świetle powyższych wywodów okazuje się, że organy administracji obu instancji wydały decyzje, które nie odpowiadają wymaganiom przepisów procesowych (art. 7, art. 10 § 1, art. 77 i art. 81 K.p.a.). Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego pozbawienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu stwierdzić należy, iż zarzut ten jest chybiony w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skarżąca bowiem brała udział w przeprowadzanych dwukrotnie oględzinach działki nr [...] w B., o czym świadczą złożone przez nią podpisy na protokołach z tych czynności. Podkreślić należy, iż do protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu 24 kwietnia 2001 r. dołączona była dokumentacja zdjęciowa, co czyni niewiarygodnymi twierdzenia skarżącej jakoby nie mogła się z nią zapoznać w toku postępowania. Organy administracji na przestrzeni całego postępowania administracyjnego realizując swoje obowiązki ustawowe zapewniały skarżącej czynny udział w postępowaniu, w tym umożliwiały jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, nie uchybiając w niczym przepisom K.p.a. Podkreśli należy, iż wobec błędów i niedopatrzeń proceduralnych popełnionych w pierwszej instancji decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy wadliwą decyzję również dotknięta jest wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doszedł do przekonania, że należy uwzględnić skargę i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), uchylić zaskarżone decyzje. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji organy powinny zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 K.p.a. przeprowadzić postępowanie dowodowe zmierzające w kierunku wyjaśnienia rozbieżności co do tego, który z obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...] w B. został rozbudowany i wówczas zastosować przepisy, których hipotezy odpowiadać będą dokonanym ustaleniom. Na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę określił, iż uchylone decyzje organów administracyjnych obu instancji nie mogą być wykonane w całości. Ponieważ art. 97 § 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm.).