II SA/Gd 134/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. M. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2011r. B. M. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazała, że od wielu miesięcy jest jedyną osobą w rodzinie, która otrzymuje wynagrodzenie. Średnie zarobki wynoszą ok. 1800 zł netto miesięcznie. Natomiast wydatki poniesione w kwietniu 2011 r. wyniosły 1271,15 zł. Na życie pozostała kwota 528,85 zł. Wnioskodawczyni wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, który według oświadczenia pozostaje bez pracy. Wnioskodawczyni załączyła do wniosku zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia za okres trzech miesięcy oraz potwierdzenia dokonania opłat na wskazaną we wniosku kwotę. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca pismem z dnia 29 czerwca 2011 r. wniosła sprzeciw nie zgadzając się z odmową przyznania prawa pomocy. Podniosła, że wyjaśniając okoliczność wpływu na konto pieniędzy dla jej męża to są to wpłaty na kwotę 551 zł pochodzące od pełnoletniego syna. Kwota to jest przez skarżącą wydatkowana na dokonanie internetowo opłat mieszkaniowych i zakupów. Wpłata gotówkowa, która jest uwidoczniona w wyciągach z rachunku bankowego stanowiła pożyczkę rodzinną. Skarżąca zaciągnęła ją celem opłacenia wysokich rachunków za energie elektryczna (719,23 zł), gdyż posiadane mieszkanie znajduje się w starym budownictwie bez c.o. i c.w. Odnośnie rozliczenia podatku za 2010 r. to dochód z innego źródła stanowiła ostatnia emerytura ojca skarżącej, który zmarł w dniu 2 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest niezasadny i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca B. M. wniosła skutecznie sprzeciw. Na wstępie trzeba wskazać, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że od wielu miesięcy jest jedyną osobą w rodzinie, która otrzymuje wynagrodzenie. Średnie zarobki wynoszą ok. 1800 zł netto miesięcznie. Natomiast wydatki poniesione w kwietniu 2011 r. wyniosły 1271,15 zł. Na życie pozostała kwota 528,85 zł. Wnioskodawczyni wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, który pozostaje bez pracy. Należy podkreślić, że przepisy regulujące instytucję prawa pomocy (art. 243-263 p.p.s.a.) stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W niniejszej sprawie taki obowiązek spoczywał na skarżącej B. M. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2011 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. W dniu 31 maja 2011 r. wpłynęły do Sądu: oświadczenie wnioskodawczyni, że wraz z mężem zamieszkuje w mieszkaniu kwaterunkowym o pow. 28,48 m2 oraz posiadają działkę w K. B. o pow. 462 m2. Mąż skarżącej oświadczył, iż nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego żony. Skarżąca oświadczyła, że sporadycznie korzysta z pomocy rodziny, czasem jest to wsparcie finansowe a czasem pożyczka. Mąż skarżącej, wedle oświadczenia, nie podejmuje prac dorywczych. Rodzina posiada samochód osobowy marki Mazda 32F rok prod. 1999, zakupiony w 2002 r. o wartości 8 tys. zł. Z zeznania podatkowego małżonków wynika, iż łączny dochód wyniósł 32 609,65 zł, w tym ze stosunku pracy 31 031,37 zł oraz z innych źródeł 1578,28 zł. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż po stronie wpływów pojawia się wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni, wpłaty syna w kwocie 551 zł w każdym miesiącu, wpłaty prywatne w kwocie 222 zł oraz wpłata gotówkowa w wysokości 1000 zł dokonana przez wnioskodawczynię w dniu 4 maja 2011 r. Nawiązując do wniosku skarżącej, wniosła ona o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do powyższego, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że ze względu na okoliczności życiowe został on pozbawiony środków do życia. Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącej Sąd uznał, że nie uzasadnia ona przyznania stronie tego prawa. Jak wynika ze złożonego oświadczenia, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem T. M. Jej mąż nie pracuje, nie jest też zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie podejmuje żadnych prac dorywczych. Pozostawanie przez męża skarżącej osobą bezrobotną i tym samym pozostawanie na wyłącznym utrzymaniu żony, nie może w żadnej mierze przemawiać za uwzględnieniem wniosku. Tym bardziej, że ze złożonego oświadczenia nie wynika, aby wiek lub stan zdrowia uniemożliwiał podjęcie przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia. Nie wynika również, aby poszukiwał on bezskutecznie pracy. Nie jest to też okoliczność, którą można postrzegać jako niezawiniony brak środków po stronie skarżącej na prowadzenie sprawy sądowo-administracyjnej. W takiej sytuacji i przy uzyskiwanych miesięcznych dochodach, około 1800 zł netto miesięcznie (na dwie osoby), skarżąca jest w stanie również ponosić koszty utrzymania samochodu osobowego. Pomimo, że jest to pojazd dwunastoletni, to jednak generuje on koszty utrzymania związane z koniecznością zapłaty składki obowiązkowego ubezpieczenia, dokonywania przeglądów technicznych i ponoszenia kosztów jego eksploatacji (choćby koszt zakupu paliwa). Ponoszenie tych kosztów jest wyłączną decyzją skarżącej i jej męża, natomiast w żaden sposób nie może uzasadniać przerzucenia kosztów niniejszej sprawy sądowej i kosztów pełnomocnika z urzędu na Skarb Państwa, a tym samym innych podatników. Skarżąca jest również właścicielką nieruchomości - działki o pow. 0,04, 62 ha położonej w K. B. W ocenie Sądu B. M. nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja skarżącej nie jest na tyle zła, aby skarżąca nie mogła partycypować w kosztach postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i swojego męża. Wprawdzie otrzymywane przez nią wynagrodzenie jest średniej wysokości, ale winno wystarczać na pokrycie kosztów związanych z podstawowym utrzymaniem rodziny. Z analizy przedłożonych rachunków wynika, że wpływają na nie i są rozdysponowane środki finansowe. Przy czym nie wskazują one, aby skarżąca wypłacała te środki lub w oparciu o nie dokonywała np. zakupów żywnościowych czy innych rzeczy pierwszej potrzeby, co może to świadczyć o posiadaniu przez rodzinę dodatkowego źródła dochodu. Podnoszona zaś przez skarżącą okoliczność "pożyczki rodzinnej" nie została wykazana. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z pewnością skarżąca B. M. nie jest osobą ubogą, ani też nieporadną. W terminach składała przysługujące jej środki zaskarżenia, stosowała się do wezwań sądu. Jak wynika z umowy o pracę jest zatrudniona na stanowisku zastępcy kierownika sklepu M., Al. J. w W. W ocenie Sądu, wnioskodawczyni w złożonym wniosku nie wykazała, że jej sytuacja jest wyjątkowa i uzasadnia ustanowienie profesjonalnej pomocy prawnej. W oparciu o złożone oświadczenia i przedstawione dokumenty nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.