II SA/Gd 1357/02

Dnia 25 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska /spr./ Sędziowie WSA Alina Dominiak NSA Marek Gorski Protokolant Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 kwietnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 25 lutego 2002 roku oraz decyzję Prezydenta Miasta nr [...] z dnia 29 listopada 2001 roku w części, w jakiej zawiesza ona wykonanie decyzji o przyznaniu R. W. pomocy finansowej na kontynuowanie nauki do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana w całości. Z przedstawionych Sądowi akt sprawy ze skargi R. W. wynika m.in., że wnioskiem z dnia 9 września 2001 r. skarżący wniósł o "ponowne udzielenie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki", wstrzymanej w związku z aresztowaniem skarżącego. Do wniosku dołączone zostało zaświadczenie z Zespołu Szkół Rolniczych w S. B. z dnia 03.09.2001 r. stwierdzające, że R. W. jest uczniem pierwszej klasy Publicznej Szkoły Policealnej, a przewidywany rok ukończenia szkoły to 2003. Decyzją z dnia 29 listopada 2001 r. Prezydent Miasta przyznał R. W. pomoc pieniężną na kontynuowanie nauki w roku szkolnym 2001/2002 tj. od dnia 1 września 2001 r. do 31 sierpnia 2002 r. (w wysokości 30% od kwoty 1.573 zł miesięcznie) i wykonanie decyzji zawiesił do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Jak wynika z uzasadnienia decyzji chodziło o prawomocne zakończenie postępowania karnego albowiem organ przywołał § 11 rozporządzenia MP i PS z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielenia pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych, domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz.U. Nr 120, poz. 1293). Organ podał również, że udzielanie pomocy R. W. zawieszono już wcześniej, do 31 sierpnia 2001 r., a to w związku z tymczasowym aresztowaniem wnioskującego postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział II Karny w Lipnie z dnia 18 stycznia 2001 r. sygn. akt II Ko 11/01 w postępowaniu karnym o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, które nie zostało prawomocnie zakończone. W dniu 1 lutego 2002 r. R. W. wniósł ponownie o "realizację zawieszonej pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki" przedkładając organowi I instancji dotyczące skarżącego dokumenty, tj.: - zaświadczenie z Zespołu Szkół RCKU w S. B. z 24 stycznia 2002 r. o kontynuowanie nauki w klasie pierwszej Publicznej Szkoły Policealnej, - świadectwo zwolnienia z ZK we W. o uchyleniu aresztu z dniem 12 czerwca 2001 r., - świadectwa ukończenia Liceum Zawodowego dla Dorosłych i Dyplom uzyskania Tytułu Zawodowego w zawodzie pracownika administracyjno-zawodowego z dnia 20 grudnia 2000 r. i wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawie sygn. akt II AKa 488/01 z klauzulą prawomocności z dnia 31 stycznia 2002 r. Decyzją z dnia 25 lutego 2002 r. Prezydent Miasta, z powołaniem art. 155 KPA w zw. z art. 33p ust. 1 pkt 2 i ust. 3 i 7 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 17 ust. 2 rozporządzenia MP i PS z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie (...) (publ. jw.) "odwiesił od dnia 1 lutego 2002 r. decyzję własną z dnia 29 listopada 2001 r. i wznowił realizację pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki". W odwołaniu od decyzji R. W. wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki począwszy od 1 września 2001 r. Skarżący napisał, że bezspornym jest, iż od 1 września 2001 r. uczęszczał do szkoły, a postępowanie karne zakończyło się prawomocnie w dniu 13 grudnia 2002 r., kiedy zapadł wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku o zawieszeniu kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 5 lat. Koszty utrzymania odwołującego się ponosili rodzice zastępczy, a od 1 września 2001 r. odwołujący się zaciągał pożyczki, by móc kontynuować naukę. Decyzję o przyznaniu pomocy finansowej dopiero od 1 lutego 2002 r. R. W. uznał za niesłuszną i krzywdzącą. W decyzji zaskarżonej w toku niniejszego postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując przepisy art. 138 § 1 pkt 1 KPA i 33p ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy wyżej opisaną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że stosownie do art. 43 ust. 6 cyt. ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Ostatni wniosek wpłynął do organu I instancji w dniu 5 lutego 2002 r. i od tego miesiąca przyznano pomoc. Błędne było powołanie się w decyzji objętej odwołaniem na art. 155 KPA lecz nie ma to wpływu na samo rozstrzygnięcie. Zarzuty odwołującego się dotyczą w istocie decyzji I instancji z dnia 29 listopada 2001 r., której treść była znana skarżącemu lecz decyzja ta jest prawomocna (!) i nie może być kwestionowana w obecnie prowadzonym postępowaniu odwoławczym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. W. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i ponownie – o przyznanie pomocy finansowej od dnia 1 września 2001 r. Skarżący podniósł, że skoro bezspornym jest, iż kontynuował naukę w szkole od 1 września 2001 r. winien uzyskać pomoc finansową. Wnioski i prośby o udzielenie pomocy kierował do PCPR w L. już od czerwca 2001 r., kiedy uchylono tymczasowe aresztowanie, zatem nieprawdą jest, że wniosek złożył dopiero w lutym 2002 r. Nadto prawomocne zakończenie postępowania karnego nastąpiło w dniu 13 grudnia 2001 r. tj. w dniu wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku, a nie od stycznia 2002 r., jak podały organy. Skarżący nie ma własnego (innego) źródła utrzymania, na opłacenie internatu, kupno książek i przyborów szkolnych oraz utrzymanie pożyczał pieniądze i czuje się rozgoryczony i załamany wydanymi decyzjami. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że w sprawach z zakresu pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywołuje skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek, czyli stronie przysługuje świadczenie za okres pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji. Wniosek skarżącego ze stosowną dokumentacją wpłynął do organu I instancji w dniu 5 lutego 2002 r., zatem kwestionowane rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji narusza przepisy procesowe i prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Z dniem 1 stycznia 2000 r. do przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. dodany został rozdział dotyczący opieki nad rodziną, w tym – art. 33p, cytowany przez organy jako prawna podstawa orzekania (obok przepisów rozporządzenia MP i PS z dnia 14 września 2000 r. w sprawie udzielania pomocy). Zgodnie z art. 33p ustawy, zmienionym z dniem 28.07.2001 r. przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 08.06.2001 r. (Dz.U. Nr 72 z 2001 r., poz. 748) osoba, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej (...) zostaje objęta pomocą mającą na celu jej życiowe usamodzielnienie i integrację ze środowiskiem poprzez pracę socjalną, a także pomocą – m.in. – pieniężną na usamodzielnienie i (lub) pieniężną na kontynuowanie nauki. Zgodnie z ust. 8 cyt. przepisu pomocy, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, udziela Starosta powiatu właściwego ze względu na miejsce pobytu dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej. W czasie, gdy R. W. złożył wniosek o pomoc finansową na kontynuowanie nauki (tj. w dniu 09.06.2001 r. – wniosek w aktach adm.) obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2000 r. w sprawie udzielania pomocy... (Dz.U. Nr 81 z 2000 r., poz. 909 ze zm.), wskazujące w § 5 i 7 osoby uprawnione do uzyskiwania pomocy, przy czym przepisy rozporządzenia rozróżniają sytuacje, w których może być zawieszona pomoc na usamodzielnienie i – pomoc na kontynuowanie nauki. Zgodnie z § 12 ust. 2 rozporządzenia zawiesza się pomoc na usamodzielnienie w przypadku, gdy przeciwko osobie usamodzielnionej wszczęto postępowanie karne o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Nie dotyczyło to pomocy na kontynuowanie nauki, która zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia (odpowiednio: art. 33p ust. 3 i § 5 oraz § 7 rozporządzenia) przysługuje w czasie trwania roku szkolnego lub akademickiego po przedłożeniu na początku każdego semestru zaświadczenia stwierdzającego kontynuowanie nauki. Warunki powyższe R. W. spełniał w dniu złożenia wniosku tj. 06.09.2001 r. W dniu 2 listopada 2001 r. weszły w życie przepisy rozporządzenia MP i PS z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy... (Dz.U. Nr 120 z 2001 r., poz. 1293), które w § 17 ust. 1 stanowiły, że do spraw o udzielenie pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki, wszczętych, a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia z zastrzeżeniem ust. 2. W ust. 2 ustalono zasadę, że osobom, którym przyznano pomoc na kontynuowanie nauki przed wejściem w życie rozporządzenia, pomoc tą wypłaca się nadal na zasadach dotychczasowych. Z przedłożonych Sądowi akt wynika, że R. W. pomoc finansową na kontynuowanie nauki przyznano (z powołaniem m.in. przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 września 2000 r. w sprawie udzielania pomocy...) decyzją Starosty Powiatowego nr [...] z dnia 19 grudnia 2000 r. (dec. w aktach adm.). Oznacza to, że zawieszenie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania (karnego) pomocy finansowej na kontynuowanie nauki przez R. W. decyzją Prezydenta Miasta z dnia 29 listopada 2001 r. nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 33p ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej oraz § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia MP i PS z dnia 14 września 2000 r. i § 17 ust. 2 rozporządzenia MP i PS z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielania pomocy... (publ. jw.). Podobnie błędne jest orzeczenie w tym przedmiocie w decyzjach Prezydenta Miasta z dnia 25 lutego 2002 r. orzekającej o "wznowieniu realizacji pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki od dnia 1 lutego 2002 r." i utrzymującej tą decyzję w mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 kwietnia 2002 r. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję, która bezzasadnie i niezgodnie z przywołanym przepisem art. 155 KPA zmieniała decyzję dotyczącą świadczenia R. W. bez jego zgody. Dodać należy, iż ewentualna omyłka organów odnosząca się do ich właściwości miejscowej w kwestii udzielenia pomocy finansowej na kontynuowanie nauki przez R. W. (Starosta, Prezydent Miasta) nie oznacza, że R. W. nie korzystał z pomocy na zasadach określonych w przepisach rozporządzenia MP i PS z dnia 14 września 2000 r. w sprawie udzielenia pomocy..., a zatem w stosunku do skarżącego ma zastosowanie zasada, o jakiej mowa w ust. 2 § 17 rozporządzenia MP i PS z dnia 9 października 2001 r. w sprawie udzielenia pomocy... (publ. jw.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w pkt 2 sentencji wyroku uzasadnione jest przepisem art. 152 cyt. wyżej ustawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji rozpatrzy wniosek R. W. z dnia 6 września 2001 r. o dalsze wypłacanie świadczenia mając na uwadze treść niniejszego wyroku.