II SA/Gd 137/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 listopada 2004 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddalono skargę. E. S. w dniu 23 sierpnia 2004 r. wystąpiła z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznane jej zasiłku stałego wyrównawczego za okres od kwietnia 2002 r. do kwietnia 2004 r. z tytułu niepełnosprawności. Do wniosku przedłożyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 21 września 2002 r. o zaliczeniu jej do lekkiego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie z dnia 30 lipca 2003 r. o utrzymaniu w mocy tego orzeczenia w części dotyczącej zaliczenia do lekkiego stopnia niepełnosprawności oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 czerwca 2004 r. zmieniający decyzję organu z dnia 30 lipca 2003 r. i zaliczający wnioskującą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres dwóch lat od kwietnia 2002 r. Decyzją z dnia 23 września 2004 r., nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ) oraz art. 104 kpa odmówił przyznania świadczenia wskazując, iż świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Wobec tego, iż wnioskodawczyni nie posiada ważnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie było podstaw do przyznania pomocy. W złożonym odwołaniu E. S. wskazała, iż w kwietniu 2002 r. pracownik socjalny poinformował ją o konieczności uzyskania dla potrzeb zasiłku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu 22 kwietnia 2002 r. złożyła wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Procedura uzyskania korzystnego dla niej orzeczenia po kolejnych odwołaniach trwała ponad dwa lata. W ocenie odwołującej, opieszałość sądu i przewlekłe procedury spowodowały, iż nie może skorzystać z przysługującego jej prawa do zasiłku. Odwołująca wskazała, iż domaga się przyznania zasiłku nie na przyszłość lecz "za okres, który sąd uznał, że miała do niego prawo". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 listopada 2004 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazując na treść art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wyjaśnił, iż dla uzyskania prawa do zasiłku stałego muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki dotyczące niezdolności do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności oraz kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. W dacie rozpatrywania sprawy wnioskodawczyni nie posiadała orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności, zatem została spełniona tylko jedna z przesłanek ( kryterium dochodowe) uprawniająca do przyznania zasiłku. Wskazując na treść art. 106 ust. 3 ustawy organ wskazał, iż brak jest podstaw prawnych do przyznania zasiłku za okres od kwietnia 2002 r. do kwietnia 2004 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E. S. wskazała, iż uzyskanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności trwało ponad dwa lata nie z jej winy. Wyjaśniła, iż na jej ustny wniosek o pomoc pracownik socjalny wskazał jej na konieczność uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżąca wskazała, iż nie mogła przewidzieć, iż procedura ta będzie trwała tak długo oraz że uzyska korzystne orzeczenie już po okresie jego ważności. W jej ocenie pracownik socjalny powinien poinformować ją o konieczności złożenia podania o pomoc oraz o tym, iż dostanie decyzję odmowną, która z kolei dawałaby jej podstawę do dalszych roszczeń. Ponadto skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium zaakcentowało okoliczność, iż w dacie złożenia wniosku skarżąca nie legitymowała się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, a zatem nie spełniała przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Wskazano również, iż przepisy końcowe tej ustawy nie dają organom podstaw prawnych do przyznania świadczenia za okres istnienia niepełnosprawności w okresie od kwietnia 2002 r. do kwietnia 2004r. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2006 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie jej przez sąd zasiłku okresowego począwszy od kwietnia 2002 r. z ustawowymi odsetkami do dnia zapłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W świetle powyższego przepisu należy w pierwszej kolejności wyjaśnić skarżącej, iż sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia wydanego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydawania decyzji. Stąd sąd administracyjny nie jest kompetentny do przyznania skarżącej zasiłku, lecz wyłącznie do oceny zgodności z prawem wydanych w tym przedmiocie decyzji. Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jak wynika z akt administracyjnych skarżąca w dniu 23 sierpnia 2004 r. wystąpiła z wnioskiem do organu pomocy społecznej o przyznanie jej zasiłku z tytułu niepełnosprawności za okres od kwietnia 2002r. do kwietnia 2004 r. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżąca akcentowała okoliczność, iż domaga się przyznania zasiłku nie na przyszłość, lecz "za okres, który sąd uznał, że miała do niego prawo". W świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) brak było podstaw prawnych do uwzględnienia żądania skarżącej i przyznania jej pomocy ( zasiłku ) z tytułu niezdolności do pracy za okres od kwietnia 2002 r. Zgodnie z art. 106 ust. 1 i 3 w/w ustawy przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej, a świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Z treści powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że ustawa o pomocy społecznej nie przyjęła zasady, iż świadczenie z pomocy społecznej o charakterze publicznego prawa podmiotowego przysługuje zainteresowanemu od dnia nabycia uprawnienia do otrzymania takiej formy pomocy. Oznacza to, iż zaliczenie danej osoby do I lub II grupy inwalidów, czy ustalenie przez właściwy organ znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie powoduje automatycznie nabycia uprawnień do wypłaty świadczeń związanych z niepełnosprawnością z pomocy społecznej. Cytowany przepis akcentuje konieczność złożenia stosownego wniosku. Dopiero wówczas od dnia złożenia wniosku będzie przysługiwało odpowiednie świadczenie pomocowe, tj. będzie ono wypłacane dopiero od dnia złożenia wniosku. Należy wskazać, iż treść tego przepisu jest szczególnym rozwiązaniem w stosunku do zasad obowiązujących na gruncie postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym przyjmuje się bowiem, że decyzja wywołuje skutki w niej zawarte od dnia, w którym została wydana bądź nabyła charakter decyzji ostatecznej. Natomiast w sprawach z pomocy społecznej dotyczących świadczeń pieniężnych decyzja wywołuje skutki od miesiąca, w którym został złożony wniosek, czyli stronie przysługuje również świadczenie za okres pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji. Rozwiązanie to ma istotne znaczenie w przypadku świadczeń pieniężnych wypłacanych w dłuższym okresie czasu, np. zasiłków stałych czy okresowych. Dotyczy jednakże okresu pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji, a nie okresu poprzedzającego złożenie wniosku. Ustawa nie przewiduje możliwości przyznania i wypłaty świadczenia za okres poprzedzający złożenie wniosku. Należy zauważyć, iż poprzednio obowiązująca ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. ( Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 1998 r. ze zm. ) przewidywała analogiczne rozwiązanie dotyczące zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Regulował to art. 43 ust. 1 i 6. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż brak było podstaw prawnych do przyznania zasiłku za okres poprzedzający złożenie wniosku. W aktach sprawy brak jest również jakichkolwiek dowodów czy dokumentów wskazujących chociażby pośrednio na fakt wcześniejszego ustnego zgłoszenia do organu wniosku o pomoc. Należy wskazać, iż okoliczność ta została podniesiona dopiero w skardze do sądu. W odwołaniu skarżąca wskazywała jedynie, iż w kwietniu 2002 r. została poinformowana przez pracownika socjalnego o konieczności uzyskania dla potrzeb zasiłku orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Informacja ta była w świetle obowiązujących wówczas i obecnie przepisów jak najbardziej prawidłowa. Zarzut skargi, iż faktycznie wniosek został złożony ustnie do organu już w kwietniu 2002 r. nie znajduje żadnego potwierdzenia w aktach sprawy. Z samego faktu, iż skarżąca w kwietniu 2002 r. wystąpiła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie wynika jeszcze, iż w tej dacie złożyła również wniosek o pomoc w organie pomocy społecznej. W niniejszej sprawie bezspornym natomiast było, iż w świetle przedłożonego przez skarżącą orzeczenia o niepełnosprawności nie było również podstaw do przyznania skarżącej zasiłku związanego z niepełnosprawnością za okres od dnia złożenia wniosku na przyszłość. Zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego wskazanego w tej ustawie. Całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu ustawy oznacza zaś zgodnie z jej art. 6 całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wobec tego, iż skarżąca w dacie złożenia wniosku do czasu rozstrzygnięcia sprawy nie mogła być uznana za osobę niezdolną do pracy w rozumieniu powyższego przepisu brak było podstaw do przyznania jej świadczenia pomocowego również za okres od dnia złożenia wniosku. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę, jako pozbawioną podstaw prawnych.