II SA/Gd 1377/01
WyrokWSA w Gdańsku2005-04-19
Skład orzekający: Krzysztof Ziółkowski, Tamara Dziełakowska, Jan Jędrkowiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję przyznającą zasiłek okresowy i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, naruszył przepisy k.p.a. dotyczące ustalania stanu faktycznego i oceny dowodów, a także czy decyzja ta jest zgodna z prawem, biorąc pod uwagę charakter uznaniowy świadczeń z pomocy społecznej?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ organ pierwszej instancji nie uwzględnił prawidłowo aktualnych kryteriów finansowych i stanu faktycznego na dzień wydania decyzji. Decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego ma charakter uznaniowy, co zgodnie z ówcześnie obowiązującym art. 138 § 3 k.p.a. uniemożliwiało organowi odwoławczemu reformatoryjne orzekanie w sprawach uznaniowych, obligując go do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.Stan faktyczny
Skarżący M. N. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji przyznającą mu zasiłek okresowy w kwocie 24 zł za listopad 2000 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek, opierając się na kryteriach z 31.10.2000 r. Organ odwoławczy uznał, że w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji te kryteria już nie obowiązywały, a sytuacja finansowa ośrodka nie pozwalała na przyznanie świadczenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących ustalania prawdy obiektywnej i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Sędziowie Sędzia SO Tamara Dziełakowska, Sędzia NSA Jan Jędrkowiak, Protokolant #PROTOKOLANTT, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 09 marca 2001 Nr [[...]] w przedmiocie Zasiłek okresowy Oddalono skargę
Decyzją z dnia 9 stycznia 2001 r., Nr [[...]], Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie przyznał M. N. pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia w kwocie 24 zł w miesiącu listopadzie 2000 r. Decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 4, art. 31 ust. 1 i art. 43 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm. ).
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż zgodnie z przyjętymi przez organ kryteriami z dnia 31.10.2000 r. dotyczącymi przyznawania zasiłków okresowych z pomocy społecznej i stosownie do wskazań Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającego poprzednią decyzję w sprawie z dnia 10.11.2000 r. przyznano zainteresowanemu zwiększony zasiłek w kwocie 24 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. N. wskazując, iż nie rozpatrzono wnikliwie jego bardzo trudnej sytuacji materialnej. W ocenie skarżącego wydana decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa.
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 marca 2001 r. Nr [[...]] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na mocy art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję z dnia 9 stycznia 2001 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W jej uzasadnieniu wskazano, iż przyznając pomoc organ pierwszej instancji błędnie kierował się kryteriami. przyznawania zasiłków okresowych zawartymi w dokumencie z dnia 31.10.2000 r. p. n. "Kryteria przyjęte przez MOPS w m-cu listopadzie i grudniu 2000 r. w zakresie przyznawania świadczeń w formie zasiłków okresowych w związku z otrzymaniem dodatkowych środków na realizację zadań zleconych w wysokości 620.000 zł z Wydziału Polityki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego". Wprawdzie w dacie wydania pierwszej uchylonej decyzji z dnia 10.11.2000 r. należało stosować kryteria zawarte w tym dokumencie, jednak w dniu wydania zaskarżonej decyzji kryteria te już nie obowiązywały. Jak wynika bowiem z dokumentu z dnia 04.01.2001 r. p. n. "Wykaz środków finansowych w rozdziale 85314 dotyczący realizacji pomocy w zakresie zadań zleconych w 2001 r." zmieniła się sytuacja finansowa MOPR, która skutkuje brakiem możliwości przyznawania świadczeń o charakterze fakultatywnym tj. zasiłków okresowych. Zdaniem organu drugiej instancji wszelkie zmiany zaszłe w okolicznościach faktycznych sprawy po wszczęciu postępowania muszą zostać uwzględnione przez organ orzekający. W związku z tym należało przyjąć, że organ pierwszej instancji powinien ocenić stan faktyczny według chwili wydania decyzji.
M. N. na powyższą decyzję wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, iż decyzje organu pierwszej instancji i Samorządowego Kolegium Odwoławczego są niesprawiedliwe oraz naruszają przepisy Konstytucji. Organy administracji publicznej są zobowiązane dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej i do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Zdaniem skarżącego niedokładne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji i przyznanie mu zasiłku okresowego za miesiąc listopad 2000 r. z uwzględnieniem "dochodu gwarantowanego przez Państwo".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, wskazując na brak podstaw do uwzględnienia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Jak wynika z treści skargi skarżący oczekuje od sądu administracyjnego uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania wyroku przyznającego mu zasiłek okresowy w kwocie wyższej niż wskazana w decyzji organu pierwszej instancji tj. w wysokości "dochodu gwarantowanego przez Państwo". Otóż w świetle w/w przepisu ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w świetle art. 3 w zw. z art. 145 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sąd administracyjny nie jest uprawniony do wydania wyroku o treści żądanej przez skarżącego. W niniejszej sprawie Sąd z mocy wskazanych przepisów uprawniony jest albo do uchylenia zaskarżonej decyzji - w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z prawem albo do oddalenia skargi - w przypadku stwierdzenia zgodności z prawem wydanej decyzji.
W niniejszej sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracyjny podejmując zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w dacie wydania decyzji obowiązywała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. zwana dalej ustawą o pomocy społecznej ). Stąd ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji musi być dokonana w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji.
Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przepis ten wskazuje, iż organ pomocy społecznej przyznając świadczenia z pomocy' społecznej kieruje się nie tylko potrzebami osób uprawnionych ale również możliwościami finansowymi danego ośrodka. Organy pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizują swoje ustawowe cele ( por. wyrok NSA z 17.04.2002 r., II S.A./Gd 4332/01, Lex nr 77665 ). Z powyższego wynika, iż warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest z jednej strony spełnienie przesłanek do uzyskania tej formy pomocy społecznej a z drugiej możliwości finansowe Ośrodka. Możliwości finansowe organu pomocy społecznej muszą wynikać z ustaleń dokonanych w sprawie. W niniejszej sprawie Kolegium słusznie uznało, iż ustalenia organu pierwszej instancji w przedmiocie oceny jego możliwości finansowych nie były prawidłowe. Niezależnie bowiem od przyczyn uchylenia decyzji z dnia 10.11.2000 r. organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę miał obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego z uwzględnieniem również okoliczności, które miały miejsce po dacie wydania pierwszej uchylonej decyzji. Prawidłowo więc Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, iż w dacie wydawania decyzji należało uwzględnić przesłanki do przyznania skarżącemu pomocy społecznej według ustaleń dokonanych na dzień wydania decyzji. Organ drugiej instancji uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nie naruszył przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa jak twierdzi skarżący. Z przepisów tych wynika, iż organ administracyjny jest obowiązany dokładnie i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na konieczność dokładnego wyjaśnienia sprawy i uwzględnienia wszystkich dowodów nie sposób zarzucić naruszenia w/w przepisów. W ocenie Sądu argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji uzasadniały uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Należy również wskazać, iż w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie mógł orzekać w sposób reformatoryjny. W dacie wydania decyzji do dnia 1 stycznia 2004 r. obowiązywał bowiem przepis art. 138 § 3 kpa, który zastrzegał niedopuszczalność reformacji orzeczenia w sprawach uznaniowych. Decyzja zaś w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego ma charakter uznaniowy. Stąd organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie skarżącego, obowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W konkluzji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w związku z tym nie może być kwalifikowana jako niesłuszna i niesprawiedliwa.
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło