II SA/Gd 1379/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Sędziowie Sędzia SO Tamara Dziełakowska, Sędzia NSA Jan Jędrkowiak, Protokolant #PROTOKOLANTT, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 30 marca 2001 Nr [[...]] w przedmiocie Zasiłek okresowy Oddalono skargę Decyzją z dnia 21 lutego 2001 r., Nr [[...]], Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie odmówił M. N. przyznania pomocy w postaci zasiłku okresowego. Decyzja została wydana na podstawie art. 2 ust. 4, art. 31 ust. 1 i art. 43 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późno zm. ). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy i zebrane w sprawie dowody ustalono, iż wnioskodawca M. N. spełnia warunki do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie zasiłku okresowego ma charakter uznaniowy. Jego przyznanie zależy od wielu okoliczności, w tym również od sytuacji finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Przyznane w bieżącym miesiącu środki nie wystarczają nawet na zaspokojenie potrzeb o charakterze obowiązkowym tj. realizację pomocy w postaci zasiłków stałych, rent socjalnych, zasiłków okresowych gwarantowanych, zasiłków z tytułu ochrony macierzyństwa i innych. W związku z powyższym nie ma możliwości przyznania pomocy o charakterze uznaniowym tj. zasiłku okresowego. Z tych przyczyn podjęto decyzję odmowną. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. N. wskazując, iż nie rozpatrzono wnikliwie jego bardzo trudnej sytuacji materialnej. W ocenie skarżącego wydana decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 marca 2001 r. Nr [[...]] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na mocy art. 138 § 2 kpa w zw. z art. 138 § 3 kpa uchyliło decyzję z dnia 21 lutego 2001 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W jej uzasadnieniu wskazano, iż podstawą decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu zasiłku okresowego było powołanie się organu I instancji na ograniczone w lutym 2001 r. środki finansowe. Na ograniczony charakter tych środków organ przedstawił dokument "Wykaz środków finansowych w rozdziale 85314 dotyczący realizacji pomocy w zakresie zadań zleconych w lutym 2001 r." Powyższe jednak nie uzasadnia przyjęcia, że odmowa przyznania stronie, ze względów finansowych MOPR - u zasiłku okresowego odpowiada ograniczonym możliwościom pomocy społecznej. O tym, że te możliwości są ograniczone nie może świadczyć wystąpienie trudności finansowych MOPR-u w lutym 2001 r. W materiale dowodowym sprawy nic nie wskazuje na perturbacje finansowe MOPR-u w okresie po lutym 2001 r., kiedy realizacja świadczenia pomocowego mogłaby mieć miejsce. Przedłożony w aktach dokument dotyczy wyłącznie miesiąca lutego 2001 r. i nic nie wskazuje na to, że podobna sytuacja trudności finansowych przenosi się na okres późniejszy. M. N. na powyższą decyzję wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, iż decyzje organu pierwszej instancji i Samorządowego Kolegium Odwoławczego są niesprawiedliwe oraz naruszają przepisy Konstytucji. Organy administracji publicznej są zobowiązane dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej i do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Zdaniem skarżącego niedokładne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie narusza przepisy art. 7, 77 § l i art. 80 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji i przyznanie mu zasiłku okresowego za miesiąc luty 2001 r. z uwzględnieniem "dochodu gwarantowanego przez Państwo" . Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Jak wynika z treści skargi skarżący oczekuje od sądu administracyjnego uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania wyroku przyznającego mu zasiłek okresowy w wysokości "dochodu gwarantowanego przez Państwo". Otóż w świetle w/w przepisu ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz w świetle art. 3 w zw. z art. 145 i nast. w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny nie jest uprawniony do wydania wyroku o treści żądanej przez skarżącego. W niniejszej sprawie Sąd z mocy wskazanych przepisów uprawniony jest albo do uchylenia zaskarżonej decyzji - w przypadku stwierdzenia jej niezgodności z prawem albo do oddalenia skargi - w przypadku stwierdzenia zgodności z prawem wydanej decyzji. W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organ administracyjny podejmując zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w dacie wydania decyzji obowiązywała ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. zwana dalej ustawą o pomocy społecznej ). Stąd ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji musi być dokonana w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przepis ten wskazuje, iż organ pomocy społecznej przyznając świadczenia z pomocy społecznej kieruje się nie tylko potrzebami osób uprawnionych ale również możliwościami finansowymi danego ośrodka. Organy pomocy społecznej działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizują swoje ustawowe cele ( por. wyrok NSA z 17.04.2002 r., II S.A./Gd 4332/01, Lex nr 77665 ). Z powyższego wynika, iż warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest z jednej strony spełnienie ustawowych przesłanek do uzyskania tej formy pomocy społecznej a z drugiej możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń czynionych w wydawanej przez niego decyzji ( wyrok NSA z dnia 10.04.2002 r., I S.A. 3098/01, Lex nr 83731 ) W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie więc uznało, iż ustalenia organu pierwszej instancji w przedmiocie oceny jego możliwości finansowych nie były prawidłowe. Ustalenie, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie nie dysponuje odpowiednimi środkami na wypłatę świadczeń o charakterze fakultatywnym, nie znalazło jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Przedstawiony przez organ pierwszej instancji dokument p.n. "Wykaz środków finansowych w rozdziale 85314 dotyczący realizacji pomocy w zakresie zadań zleconych w lutym 2001 r." wskazuje na ograniczony charakter środków finansowych wyłącznie w miesiącu lutym 2001 r. W materiale dowodowym brak jest natomiast jakichkolwiek ustaleń co do sytuacji finansowej organu pomocy społecznej w okresie po lutym 2001 r. tj. w okresie kiedy realizacja zasiłku, o który ubiegał się skarżący, mogłaby mieć miejsce. Organ prowadzący postępowanie miał obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, ażeby należycie i w sposób wyczerpujący ustalić stan faktyczny sprawy ( art. 7 i 77 kpa ). W tej sytuacji, uwzględniając odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uprawnione było do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzji organu odwoławczego uchylającej decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na konieczność dokładnego wyjaśnienia sprawy i dokonania jednoznacznych ustaleń nie sposób zarzucić naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 kpa. W ocenie Sądu argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji uzasadniały uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Należy ponadto wskazać, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji przy rozpoznawaniu odwołania Kolegium badało jedynie legalność podjęcia decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa. W stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2004 r. Samorządowe Kolegia Odwoławcze nie były bowiem uprawnione do zmiany decyzji mających charakter uznaniowy, podejmowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ( art. 138 § 3 kpa ). Taki charakter uznaniowy mają natomiast decyzje w przedmiocie przyznawania zasiłków okresowych. W przypadku stwierdzenia wadliwości takiej decyzji organ odwoławczy mógł jedynie ją uchylić i skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uwzględniając więc odwołanie M. N., nie mógł orzekać w sposób reformatoryjny tj. podjąć decyzji o przyznaniu pomocy w formie zasiłku okresowego. W tym stanie sprawy, uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)