II SA/Gd 138/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-07-06
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Jolanta Górska, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, może zostać wydana bez uwzględnienia sytuacji materialnej i społecznej właściciela?Ratio decidendi
Postępowanie dotyczące samowoli budowlanej ma charakter obiektywny i nie zależy od sytuacji materialnej czy społecznej właściciela. Kluczowe jest ustalenie faktu samowoli budowlanej, a nie okoliczności łagodzących. W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej i niewykonania obowiązków nałożonych w celu legalizacji, organ jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę dwóch obiektów budowlanych (rekreacji indywidualnej i gospodarczego) wraz z urządzeniami budowlanymi (zbiornik na ścieki, ujęcie wody), wybudowanych na działce skarżącego w warunkach samowoli budowlanej. Skarżący kwestionował prawidłowość ustaleń organów co do daty budowy, zakresu modernizacji oraz definicji samowoli budowlanej, a także zarzucał naruszenie zasad postępowania administracyjnego. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Decyzją z dnia 31 marca 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
(Dz. U. z 2016 r., poz. 290) – dalej jako "ustawa – Prawo budowlane", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał S. M. rozebrać wybudowane w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...], położonej w W., gmina K.:
1. obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, szkieletowej, ocieplony styropianem z tynkiem cienkowarstwowym, częściowo podpiwniczony, parterowy z poddaszem użytkowym, dachem dwuspadowym, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 7,09 m x 5,08 m + 2,18 m x 1,88 m wraz z urządzeniami budowlanymi z nim integralnie związanymi (tj. zbiornik do gromadzenia nieczystości ciekłych oraz obudowa ujęcia wody);
2. obiekt budowlany pełniący funkcję gospodarczą, parterowy, nietrwale związany z gruntem, z dachem dwuspadowym, nad tarasami jednospadowym, składający się z kontenera stalowego rozbudowanego o jedno pomieszczenie i wiaty o wymiarach 2,6 m x 6,12 m plus wiaty o wymiarach 1,84 m x 6,12 m + oraz 1,52 m x 1,0 m oraz wiaty o wymiarach 4,95 m x 1,95 m i 2,52 m (wymiary boków).
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że podczas kontroli w dniu 18 października 2012 r., ustalono, że na terenie działki nr [...], położonej w W. istnieją:
1. obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, szkieletowej, ocieplony styropianem z tynkiem cienkowarstwowym, częściowo podpiwniczony (jedno pomieszczenie, w którym zlokalizowana jest hydrofornia), parterowy z poddaszem użytkowym, dachem dwuspadowym, kryty blachodachówką; do podpiwniczenia prowadzi odrębne wejście z zewnątrz budynku, na poddaszu wykonana jest lukarna oraz balkon wsparty na słupach drewnianych; jest to obiekt związany z gruntem, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej; jego wymiary to 7,09 m x 5,08 m + 2,18 m x 1,88 m; do obiektu doprowadzone są media - energia elektryczna, woda i kanalizacja; budynek ten został wybudowany w 2009 r.;
2. obiekt budowlany parterowy, nietrwale związany z gruntem, z dachem dwuspadowym, nad tarasami jednospadowym, kryty blachodachówką, obiekt ten składa się z kontenera stalowego, rozbudowanego o jedno pomieszczenie i wiaty, do obiektu nie są doprowadzone media, obiekt pełni funkcję gospodarczą a jego wymiary wynoszą 2,6 m x 6,12 m + wiata o wymiarach 1,84 m x 6,12 m + 1,52 m x 1,0 m oraz wiata o wymiarach 4,95 m x 1,95 m i 2,52 m (wymiary boków); obiekt ten został wybudowany w 2004 r.;
3. zbiornik na ścieki sanitarne z kręgów betonowych, który połączony jest przyłączem z budynkiem rekreacji indywidualnej, jest to zbiornik dwukomorowy i został wybudowany w 2009 r. razem z budynkiem rekreacji indywidulanej;
4. ujęcie wody indywidualne, wiercone z obudową z kręgów betonowych z nakrywą nastudzienną z włazem, ujęcie to zaopatruje w wodę istniejący budynek rekreacji indywidualnej i wykonane zostało w 2004 r.
Organ ustalił także, że na budowę powyższych obiektów budowlanych właściciel i inwestor S. M. nie posiada pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
Organ wskazał, że pismem z dnia 20 grudnia 2012 r. S. M. poinformował organ, że obydwa budynki są budynkami gospodarczymi i jednocześnie pełnią funkcję socjalną dla planowanej w niedalekiej przyszłości inwestycji.
Organ ustalił, że dla przedmiotowej działki obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Kościerzyna z dnia 18 grudnia 2007 r., nr XIII/96/07 (Dz. Urz. Woj. Pom. nr 25, poz. 732).
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził w dniu 13 listopada 2013 r. oględziny na terenie działki nr [...], podczas których ustalił, że obiekty tam istniejące są zgodne z protokołem spisanym w dniu 18 października 2012 r. Obecny podczas oględzin S. M. oświadczył, że obiekt pełniący funkcję gospodarczą został wybudowany w 2004 r. a jego inwestorem była jego matka M. M., która wybudowała go bez pozwolenia na budowę, on zaś jest jego właścicielem od 2008 r. Oświadczył również, że obiekt pełniący funkcję rekreacji indywidulanej wraz z podpiwniczeniem istniał już przed zakupem działki przez jego matkę w 2002 r. od H. T. i nie wie kiedy został on wybudowany. Oświadczył, że w latach 2004 – 2005 M. M. obiekt ten zmodernizowała poprzez adaptację poddasza, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej oraz wymianę poszycia dachowego. On otrzymał ten budynek wraz z działką i pozostałą zabudową od swojej maki w darowiźnie w 2008 r. Nie posiada pozwolenia na budowę oraz modernizację.
Organ wskazał, że w piśmie z dnia 4 grudnia 2013 r. H. T. złożył oświadczenie, że obiekt wybudował około 1996 r. - pełniał on od początku cele rekreacyjne i był podpiwniczony. Z kolei, wezwany przez organ, pismami z dnia 17 grudnia 2013 r. i 8 stycznia 2014 r., do przedłożenia oświadczenia, czy na budowę budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidulanej posiadał pozwolenie na budowę, nie udzielił odpowiedzi. W piśmie z dnia 16 grudnia 2013 r. M. M. złożyła oświadczenie, że dokonana przez w nią w latach 2004 – 2005 modernizacja polegała na wymianie okien, adaptacji poddasza i wymianie poszycia dachowego a już w dniu nabycia tego obiektu był on podpiwniczony.
Organ wyjaśnił, że w dniu 18 lutego 2014 r. H. T. oświadczył do protokołu, że działkę nr [...] sprzedał 2 czerwca 2002 r. na podstawie aktu notarialnego, z którego wynika, że w dniu sprzedaży nie była ona zabudowana. W jego ocenie, obiekty budowlane na działce zostały wybudowane już po jej sprzedaży, ale nie wie on kiedy i kto był ich inwestorem. S. M. oświadczył, że w 2008 r. otrzymał w darowiźnie od swojej matki działkę zabudowaną budynkiem rekreacji indywidualnej oraz budynkiem gospodarczym i jeżeli dobrze pamięta budynek gospodarczy wybudowany został w 2004 r. Natomiast K. F. - działający w imieniu M. M. oświadczył, że inwestorem wykonanych robót była M. M., która wykonała je w 2002 r. bez uprzedniego wystąpienia o udzielnie pozwolenia na budowę.
W piśmie z dnia 11 marca 2014 r. M. M. oświadczyła, że działkę darowała S. M. wraz z wszystkimi dokumentami, oraz że nie potrafi odnaleźć ani w dokumentach, które posiada, ani w pamięci informacji mogących być pomocnymi.
Mając na uwadze powyższe ustalenia organ przyjął jako datę wybudowania obiektu gospodarczego - 2004 r., natomiast budynku rekreacji indywidualnej - 2002 r., który był w latach 2004-2005 modernizowany.
Organ dodał, że postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy istniejących na działce nr [...] obiektach budowlanych:
1. budynku parterowym z poddaszem użytkowym o konstrukcji drewnianej, ocieplonym styropianem z tynkiem cienkowarstwowym, częściowo podpiwniczonym, z dachem dwuspadowym, trwale związanym z gruntem i pełniącym funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 7,09 m x 5,08 m + 2,18 m x 1,88 m,
2. obiekcie budowlanym parterowym, nietrwale związanym z gruntem, z dachem dwuspadowym, nad tarasami jednospadowym, krytym blachodachówką, składającym się z kontenera stalowego rozbudowanego i wiat, pełniącym funkcję gospodarczą o wymiarach 2,6 m x 6,12 m plus wiata o wymiarach 1,84 m x 6,12 m + oraz 1,52 m x 1,0 m oraz wiata o wymiarach
4,95 m x 1,95 m i 2,52 m (wymiary boków),
3. urządzeniach budowlanych związanych z budynkiem rekreacji indywidualnej, tj. zbiorniku na ścieki sanitarne z kręgów betonowych oraz ujęciu wody z obudową z kręgów betonowych,
oraz nałożył na S. M. obowiązek przedłożenia w terminie do dnia 10 lipca 2014 r. (termin przedłużony następnie postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. do dnia 10 września 2014 r.), niezbędnych dokumentów w celu dokonania ich legalizacji.
Organ wskazał, że w dniu 16 lutego 2015 r. uzyskał informację, że postanowieniem z dnia 29 września 2014 r. Wójt Gminy odmówił S. M. wydania zaświadczenia o zgodności budowy na działce nr [...] z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że w świetle art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 pkt 1 i 12 ustawy - Prawo budowlane na budowę, istniejących dłużej niż 120 dni, budynku rekreacji indywidualnej wraz z urządzeniami budowlanymi z nim związanymi (zbiornik na ścieki i ujęcie wody) oraz obiektu gospodarczego, którego powierzchnia zabudowy przekracza 25 m2 należało uzyskać pozwolenie na budowę. Ponieważ inwestor takiego pozwolenia nie posiadał, a wezwany do przedłożenia dokumentów potrzebnych do legalizacji tych obiektów, nie przedłożył ich, organ zastosował sankcję wynikającą z art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy – Prawo budowlane.
W odwołaniu od tej decyzji S. M. stwierdził, że jest ona dla niego krzywdząca. Jak wskazał, pomimo złego stanu zdrowia i trudnej sytuacji finansowej, udało mu się odświeżyć domek gospodarczy, który dostał w darowiźnie od swojej matki, aby spędzać tam czas ze swoją rodziną. Powiększając i odnawiając już istniejące zabudowy nie przygotował żadnego projektu, gdyż nie wiedział, że jest to wymagane. Przygotowanie zaś takiego projektu na potrzeby postępowania legalizacyjnego naraziłoby go na znaczne koszty.
Decyzją z dnia 20 stycznia 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.", oraz art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że na działce nr [...] w W. istnieje zabudowa opisana szczegółowo w decyzji organu pierwszej instancji. Organ podkreślił, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w 2002 r. H. T. sprzedał (akt notarialny z dnia 5 czerwca 2002 r. Rep. A nr [...]) M. M. niezabudowaną działkę gruntu nr [...], stanowiącą grunty orne klasy VI, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczoną na cele rolne. Następnie, na podstawie aktu notarialnego z dnia 25 września 2008 r. Rep. A nr [...], M. M. darowała tę niezabudowaną nieruchomość swojemu synowi S. M.
Jako prawidłowe ocenił organ odwoławczy ustalenia organu pierwszej instancji, że obiekt gospodarczy wybudowany został w 2004 r., a budynek rekreacji indywidualnej wraz z podpiwniczeniem wybudowany został w 2002 r., natomiast w latach 2004 – 2005 został zmodernizowany. Organ odwoławczy stwierdził, że budowa przedmiotowych obiektów wymagała uzyskania pozwolenia na budowę w świetle art. 29 ust. 1 pkt 2 i 12 ustawy – Prawo budowlane a brak takiego pozwolenia uzasadniał przeprowadzenie przez organ pierwszej instancji procedury wynikającej z art. 48 ustawy – Prawo budowlane. Niewywiązanie się zaś przez S. M. z nałożonych na niego mocą postanowienia z dnia 14 marca 2014 r. obowiązków musiało skutkować nakazaniem mu rozbiórki wybudowanych obiektów budowlanych. S. M. jest bowiem obecnym właścicielem nieruchomości oraz znajdujących się na niej obiektów budowlanych a tym samym, w świetle art. 52 ustawy – Prawo budowlane, jest osobą zobowiązaną dokonać tych czynności na swój koszt. Ponadto, odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wynika z konkretnych przepisów prawa budowlanego a nie jest zależny od uznania organów nadzoru budowlanego. Na rozstrzygnięcie to nie mają wpływu racje społeczne, sytuacja materialna adresata, czy też skutki finansowe wykonania rozbiórki. Postępowanie dotyczące samowoli budowlanej ma charakter obiektywny i nie mają znaczenia dla jego prowadzenia inne okoliczności niż fakt istnienia samowoli. Również na podjęte rozstrzygnięcie nie ma wpływu fakt złożenia do Wydziału Planowania Urzędu Gminy wniosku o zmianę przeznaczenia terenu, na którym znajduje się przedmiotowa działka, na tereny rekreacyjne. Podstawę oceny zgodności wykonanych robót z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi bowiem aktualnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego tj. z daty przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego.
W skardze na ww. decyzję S. M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając, że wydana została z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a w szczególności poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady legalności, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli, zasady pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli oraz zasady pewności prawa a także poprzez rażące naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. oraz z rażącym naruszeniem Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w graniach prawa.
W ocenie skarżącego naruszenie tych przepisów skutkowało brakiem dokładnego wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji terminu samowoli budowlanej, zakresu dokonanej modernizacji oraz daty podpiwniczenia obiektu budowlanego. Organ powinien wskazać czym jest samowola budowlana a dokładnie czy dotyczy samej budowy, czy późniejszego użytkowania budynków. Ponadto, w ocenie skarżącego, naruszenie przywołanych przepisów, doprowadziło do wydania decyzji rozbiórkowej, która nie określa precyzyjnie przedmiotu rozbiórki, gdyż w prawie budowlanym nie istnieje termin urządzenia budowlanego integralnie związanego z obiektem budowlanym. Skarżący stwierdził, że naruszenie przywołanych przepisów wynika również z faktu, że organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę nie zastosował się do zaleceń wskazanych w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2013 r. Wątpliwości skarżącego w zakresie przyjętej przez organ daty budowy obiektu rekreacji indywidualnej wzbudziły oświadczenia osób uczestniczących w rozprawie administracyjnej przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji. Organ nie powinien a priori przyjąć daty budowy jako daty nabycia nieruchomości przez poprzedniego właściciela przede wszystkim z uwagi na treść aktu notarialnego, tym bardziej, że zeznania H. T. są rozbieżne. Organ, posiadając wątpliwości we wspomnianych kwestiach, powinien, w ocenie skarżącego, wyjaśnić je przy pomocy biegłego rzeczoznawcę, tym bardziej, że ustalania te miały wpływ na błędne ustalenie inwestora i właściciela przedmiotowego obiektu budowlanego. Skarżący zarzucił również, że organ orzekający nie odniósł się zupełnie do możliwości wybudowania obiektu budowlanego bez uzyskania pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wskazując, że zgromadzony w sprawie, z uwzględnieniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., materiał dowodowy, uprawniał do jej wydania.
Na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowanie dotyczące zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oświadczył też, że jego domek stoi od 2005 roku, jest zlokalizowany na ziemi klasy VI. W jego ocenie w pierwszej kolejności powinny zostać rozebrane domki znajdujące się bliżej jeziora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - postanowieniem wydanym na rozprawie w tym samym dniu - oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) stanowi, że sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wbrew zarzutom skargi organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a." oraz zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. W ocenie Sądu, organy obu instancji poczyniły wszelkie starania celem wszechstronnego i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie prowadzonego postępowania dotyczącego samowolnej budowy obiektów budowlanych i związanych z nimi urządzeń budowlanych na terenie działki nr [...] w W. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami wynikającymi z dyspozycji art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a.
W niniejszej sprawie jest bezsporne, że na działce nr [...], stanowiącej własność skarżącego, usytuowane są obiekty budowlane wraz z urządzeniami budowlanymi. Przedmiotowe obiekty budowlane, których cechy i wymiary zostały prawidłowo ustalone w toku postępowania, są obiektami budowlanymi, których budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
(Dz. U. z 2016 r., poz. 290) – dalej jako "ustawa – Prawo budowlane", roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 443) wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa powyższa weszła w życie w dniu 28 czerwca 2015 r., zatem do przedmiotowego postępowania – wszczętego przed tym dniem – mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie tej ustawy i w takim brzmieniu przepisy te będą przytaczane w dalszej części uzasadnienia.
Należy przy tym podkreślić, że katalog budów niewymagających uzyskania pozwolenia na budowę zawiera art. 29 ustawy - Prawo budowlane, który – mimo wielokrotnych nowelizacji - przez cały czas obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane nie zawierał zwolnienia z tego obowiązku dla budowy takich obiektów budowlanych, jakie są usytuowane na działce skarżącego.
Po pierwsze, przepis art. 29 ustawy - Prawo budowlane nie zawiera zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jakiegokolwiek obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej. Usytuowany na przedmiotowej działce obiekt pełniący taką funkcję, o powierzchni zabudowy przekraczającej 35 m2, wymagał zatem uzyskania pozwolenia na budowę. Wybudowany obiekt jest domkiem letniskowym służącym rekreacji, nie mieści się zatem w katalogu obiektów zwolnionych od uzyskania pozwolenia na budowę zawartym w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Nie stanowi bowiem ani budynku gospodarczego, nie jest też wiatą, ani altaną.
Po drugie, istniejące na terenie przedmiotowej działki ujęcie wody oraz zbiornik na ścieki stanowią urządzenia budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane, związane z wyżej wspomnianym obiektem budowlanym pełniącym funkcję rekreacji indywidualnej. Urządzenia te są podłączone do tego obiektu budowlanego. Zgodnie z ww. przepisem, przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Niewątpliwie zatem urządzenia takie jak ujęcie wody oraz zbiornik na ścieki są urządzeniami technicznymi, które są funkcjonalnie związane z obiektem rekreacji indywidualnej, skoro zapewniają możliwość użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Realizacja funkcji rekreacji indywidualnej wymaga bowiem zapewnienia dostępu do wody oraz odprowadzania ścieków. W sytuacji zatem, gdy zamierzeniem budowlanym jest budowa obiektu budowlanego o określonym przeznaczeniu, pozwolenie na jego budowę powinno objąć całe zamierzenie, w tym urządzenia budowlane zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z tym przeznaczeniem. Wobec treści art. 28 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane, roboty polegające na budowie ujęcia wody, w tym jego obudowy, oraz zbiornika do gromadzenia nieczystości ciekłych nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż nie należą do katalogu robót wymienionych w art. 29-31 tej ustawy.
Po trzecie, drugi z istniejących na przedmiotowej działce obiektów budowlanych, pełniący funkcję gospodarczą, również nie został objęty zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Przepisem zwalniającym obiekty budowlane pełniące taką funkcję z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jest cytowany już wyżej art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, jednakże z jego treści wyraźnie wynika, że dotyczy on wyłącznie budynków, a zatem obiektów budowlanych posiadających, w świetle art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, cechę trwałego związania z gruntem. Jak to zaś zostało prawidłowo ustalone w przedmiotowej sprawie, omawiany obiekt budowlanych pełniący funkcję gospodarczą nie jest trwale związany z gruntem, skoro powstał z kontenera stalowego rozbudowanego o dodatkowe pomieszczenie i wiaty. Ponadto ma on powierzchnię zabudowy większą niż 25 m2.
Po czwarte, żaden z istniejących na przedmiotowej działce obiektów budowlanych nie mógł być zaliczony do tymczasowych obiektów budowlanych podlegających zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane za tymczasowy obiekt budowlany uznaje się obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. W myśl art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy - Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że zwolnienie to dotyczy obiektów budowlanych, których realizacja została zgłoszona we właściwym organie i z określeniem terminu, który nie może przekraczać 120 dni. Tymczasem zamiar wykonania przedmiotowych obiektów nie został zgłoszony, a nadto ich posadowienie przekroczyło 120 dni.
Odnosząc się do kwestii ustalenia daty wybudowania przedmiotowych obiektów budowlanych Sąd miał na względzie, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że obiekt rekreacji indywidualnej został wybudowany najwcześniej w 2002 r., a następnie w latach 2004-2005 podlegał modernizacji, natomiast obiekt gospodarczy został wybudowany w 2004 r. Szczegółowe ustalenie daty budowy przedmiotowych obiektów budowlanych – wbrew zarzutom skargi - nie było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem zarówno w 2002 r., jak i w następnych latach, jak również w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, budowa przedmiotowych obiektów budowlanych wraz z towarzyszącymi im urządzeniami budowlanymi – jak to już wykazano powyżej, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
Niezależnie od powyższego, należy stwierdzi, że w tej kwestii w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 20 października 2015 r. prawidłowo ustalono, że matka skarżącego – M. M. nabyła przedmiotową działkę od H. T. w 2002 r., przy czym zarówno akt notarialny umowy sprzedaży, jak i zeznania świadka H. T. potwierdzają, że działkę sprzedano jako niezabudowaną. Zeznania świadka H. T. zostały złożone po pouczeniu go o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k. Zeznania te należy zatem uznać za wiarygodne, skoro znajdują potwierdzenie w treści dokumentu aktu notarialnego, jak również w oświadczeniu złożonym przez tego świadka do protokołu w dniu 18 lutego 2014 r. Z tych samych względów wcześniejsze oświadczenia H. T., w których wskazywał na wybudowanie obiektu rekreacyjnego w 1996 r., należy ocenić jako niepolegające na prawdzie. Skarżący S. M. wyjaśnił natomiast, że budynek rekreacyjny budowała jego matka M. M., z częściowym jego wkładem finansowym, a budynek ten wraz z podpiwniczeniem powstał po zakupie działki w 2002 r. Odnośnie obiektu pełniącego funkcję gospodarczą skarżący S. M. konsekwentnie twierdził, że wybudowany on został w 2004 r. (wyjaśnienia złożone w toku kontroli legalności obiektów w dniu 18 października 2012 r., wyjaśnienia z wizji uzupełniającej w dniu 13 listopada 2013 r., wyjaśnienia złożone do protokołu w dniu 18 lutego 2014 r.). Brak było zatem podstaw do kwestionowania ustaleń dotyczących daty wybudowania przedmiotowych obiektów budowlanych. W konsekwencji bezzasadny był zarzut skarżącego dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia daty budowy budynku rekreacyjnego i kwestii jego podpiwniczenia.
W tym miejscu należy nadto wyjaśnić, że z uwagi na objęcie budowy przedmiotowych obiektów wymogiem uzyskania pozwolenia na budowę, nie podlegały one tym samym obowiązkowi dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Jedynie bowiem wyraźnie wskazane w art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane kategorie obiektów budowlanych oraz robót budowlanych wymagają zgłoszenia. Budowa przedmiotowych obiektów budowlanych nie została wymieniona w tym przepisie, zatem - jako niewymieniona również w katalogu zwolnień z wymogu uzyskania pozwolenia na budowę, pozwolenia takiego wymagała. Skarżący bezzasadnie zatem twierdzi w skardze, że obowiązkiem organów było ustalenie, czy obiekty te nie zostały objęte zgłoszeniem i czy takie zgłoszenie zostało dokonane, skoro wykonanie tych obiektów wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżący przy tym na żadnym etapie przedmiotowego postępowania nie twierdził, że zamiar budowy przedmiotowych obiektów budowlanych podlegał zgłoszeniu, czy też, że takie zgłoszenie zostało dokonane.
Z uwagi na obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę obiektów budowlanych istniejących na przedmiotowej działce oraz związanych z nimi urządzeń budowlanych oraz okoliczność, że skarżący S. M., jako aktualny właściciel tej działki, takiego pozwolenia nie przedłożył, niezbędnym było zastosowanie art. 48 ustawy - Prawo budowlane. W świetle art. 52 ustawy - Prawo budowlane nakaz rozbiórki określony w art. 48 może zostać skierowany do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Bezspornie zaś zostało w niniejszej sprawie ustalone, że właścicielem działki nr [...] w W. oraz wybudowanych na niej obiektów budowlanych oraz urządzeń budowlanych jest aktualnie skarżący S. M., do którego powinna być zaadresowana decyzja nakazująca rozbiórkę, jak również postanowienie wydane w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy - Prawo budowlane. Nadto z wyjaśnień złożonych w toku postępowania przez skarżącego zdaje się wynikać, że faktycznie był on również inwestorem przedmiotowych obiektów budowlanych. Twierdził bowiem w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 20 października 2015 r., że obiekt rekreacji indywidualnej powstał z jego częściowym wkładem finansowym. Również w toku doraźnej kontroli legalności wybudowanych na przedmiotowej działce obiektów budowlanych, dokonanej w dniu 18 października 2012 r., skarżący twierdził, że był inwestorem zarówno obiektu o funkcji rekreacji indywidualnej, jak i obiektu o funkcji gospodarczej, a także urządzeń budowlanych - ujęcia wody i zbiornika na ścieki sanitarne. W ocenie Sądu wyjaśnienia złożone przez skarżącego na początkowym etapie postępowania, tj. w toku kontroli doraźnej wybudowanych obiektów budowlanych, należy uznać za wiarygodne, jako złożone dobrowolnie i bezpośrednio w obecności pracowników organu nadzoru budowlanego. Kolejne, odmienne od nich, wyjaśnienia należy ocenić jako próbę uniknięcia odpowiedzialności za naruszenie przepisów prawa budowlanego, a w konsekwencji jako pozbawione waloru wiarygodności.
W myśl art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie zaś z ust. 2 powołanego przepisu, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
W postanowieniu ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno- budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane).
Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków stosuje się przepis ust. 1, czyli nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego.
W okolicznościach niniejszej sprawy, po prawidłowym ustaleniu, że pobudowanie opisanych w decyzji obiektów wymagało wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, organ obowiązany był do zastosowania art. 48 ustawy - Prawo budowlane i trybu postępowania w nim przewidzianego. Organ administracji prawidłowo zatem wszczął procedurę legalizacyjną, zobowiązując skarżącego do wykonania obowiązków określonych w art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. W sposób zgodny z prawem organ nałożył na skarżącego określone obowiązki, zgodnie z cytowanymi uregulowaniami postanowieniem z dnia 14 marca 2014 r. Niewykonanie tych obowiązków wymagało zastosowania art. 48 ust. 4 w związku z ust. 1 ustawy - Prawo budowlane. Stwierdzenie samowoli budowlanej i niewykonanie obowiązków nałożonych przez organ w celu zalegalizowania samowoli obliguje bowiem właściwy organ do wydania decyzji o nakazie rozbiórki obiektów znajdujących się na działce.
Odnosząc się do twierdzeń i zarzutów skargi Sąd miał na względzie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budziło wątpliwości, że dotyczyła ona obiektów budowlanych wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej rozumianej jako wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z żadnych okoliczności ustalonych w sprawie nie wynikało, że może ona dotyczyć, jak to sugerował skarżący, samowolnego użytkowania obiektów budowlanych. Nadto decyzja rozbiórkowa w sposób wystarczająco precyzyjny określa przedmiot postępowania. Zawiera bowiem szczegółowy opis podlegających rozbiórce obiektów budowlanych ze wskazaniem ich funkcji, cech konstrukcyjnych oraz wymiarów. W decyzji opisano również w sposób prawidłowy związane z obiektem rekreacji indywidualnej urządzenia budowlane przez wskazanie ich rodzaju (tj. obudowa ujęcia wody i zbiornik na nieczystości). Nie ulega wątpliwości - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, że na działce skarżącego usytuowane są wyłącznie dwa ww. urządzenia budowlane. Nie ma zatem kluczowego znaczenia szczegółowość ich opisu zawartego w decyzji, skoro niewątpliwie stanowią one urządzenia budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane. Taki opis przedmiotu decyzji nakazującej rozbiórkę jest wystarczający dla zachowania niezbędnej cechy prawidłowej decyzji administracyjnej, to jest jej wykonalności. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie pozostawia żadnych wątpliwości, jakie obiekty budowlane i jakie urządzenia budowlane podlegają na jej podstawie rozbiórce.
Ponadto bezzasadnie skarżący zarzucał, że w toku postępowania organy nie umożliwiły M. M. osobistego działania w sprawie. Po pierwsze, M. M. składała do akt sprawy określone pisemne oświadczenia. Po drugie zaś, przed datą rozprawy administracyjnej wyznaczonej w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, M. M. poinformowała organ pierwszej instancji w pismach z dnia 8 czerwca 2015 r. oraz z dnia 2 lipca 2015 r., że działkę przedmiotową podarowała synowi S. M., w związku z czym czyni go pełnomocnikiem. Dodała, że ze względu na odległy czas i wiek nie posiada żadnych informacji. Także w toku postępowania przed organem pierwszej instancji w piśmie z dnia 10 marca 2014 r. M. M. poinformowała, że nie potrafi odnaleźć ani w dokumentach, które posiada, ani w pamięci, informacji mogących być pomocne w sprawie. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji odstąpił od osobistego wzywania M. M. do wzięcia udziału w rozprawach administracyjnych, skoro nie pamięta ona żadnych istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu oświadczenie M. M. uwiarygodnia okoliczność, że przedmiotowa działka została darowana skarżącemu S. M. w 2008 r., a więc w toku przedmiotowego postępowania toczącego się w latach 2012-2015 istotne okoliczności sprawy mogły się zatrzeć w jej pamięci z uwagi na znaczny upływ czasu oraz wiek świadka.
Reasumując, należało uznać, że rozpatrując sprawę samowoli budowlanej w odniesieniu do obiektów budowlanych objętych zaskarżoną decyzją organ odwoławczy prawidłowo wydał decyzję na podstawie stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu jej wydania. Podniesione zaś w skardze zarzuty, jako niezasadne, nie mogą skutkować uwzględnieniem wniosków skargi.
Wyjaśnić nadto należy, że organy administracji, zgodnie z zasadą praworządności, wydają decyzje na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w tym w oparciu o obowiązujący w dacie wydawania decyzji miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który jest aktem prawnym o charakterze powszechnie obowiązującym, a więc skierowanym do wszystkich podmiotów zamieszkujących na obszarze objętym tym aktem. W konsekwencji sąd administracyjny także kontroluje zaskarżoną decyzję na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z tego powodu bezzasadne jest przekonanie skarżącego o konieczności zawieszenia postępowanie w tej sprawie do czasu uchwalenia nowego planu miejscowego dla miejscowości W. Mimo przedłożenia przez skarżącego na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. uchwały Rady Gminy z dnia 19 maja 2016 r. o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obrębu W. w gminie K. okoliczność uchwalenia planu, jak i przeznaczenie nieruchomości skarżącego pod pożądaną przez niego funkcję, należą do kategorii zdarzeń przyszłych i niepewnych, co z oczywistych względów nie może stanowić podstawy do wydawanych przez sądy i organy administracji rozstrzygnięć. Z tych przyczyn Sąd - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania.
Mając na względzie przedstawione powyżej rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wobec bezzasadności skargi - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło