II SA/Gd 142/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z o.o. z siedzibą w G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w G. na czynność Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 16 stycznia 2018 r. w przedmiocie włączenia obiektu do gminnej ewidencji zabytków postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. C. Spółka z o.o. (dalej jako: "skarżąca", "strona", "Spółka"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 16 stycznia 2018 r. w przedmiocie wpisu do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta G. obiektu – budynku [...] wpisanego pod pozycją nr [...] w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 7334/18/VII/U Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 16 stycznia 2018 r. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że nie została pouczona przez organ o przysługującym jej prawie i terminie do zaskarżenia wpisu. Wiedzę w tym zakresie uzyskała dopiero po zwróceniu się do prawnika z prośbą o analizę prawną sytuacji nieruchomości w związku z wpisem obiektu do gminnej ewidencji zabytków. W ocenie skarżącej ustanie przyczyny uzasadniającej uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło dopiero w dniu 16 stycznia 2025 r., kiedy to otrzymała opinię prawną, co do kwalifikacji prawnej czynności, jaką jest wpis nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, jak i informację o terminie jej zaskarżenia. Powyższe okoliczności, w ocenie strony, uzasadniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Spółka podniosła także, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą wyjątkowe okoliczności, które uzasadniają przywrócenie terminu do wniesienia skargi pomimo, że od uchybienia terminu do jej wniesienia upłynął ponad rok. Wyjątkowość przypadku w niniejszej sprawie uzasadnia przede wszystkim wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2023 r., sygn. akt P 12/18, który - przesądzając o niekonstytucyjności procedury wpisu do gminnej ewidencji zabytków - umożliwił właścicielom nieruchomości, których prawa własności zostały ograniczone wpisami dokonanymi na podstawie wadliwej procedury, eliminację tych wpisów z obrotu prawnego i ochronę ich prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, przy czym postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ustawy). Z powołanej regulacji wynika, że tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stosownie do treści przepisu art. 53 § 2 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest sporne, że zaskarżone zarządzenie wydano w dniu 16 stycznia 2018 r., a skarżąca nabyła prawo własności do przedmiotowego obiektu na mocy umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków z dnia 28 września 2021 r., zaś skargę do sądu administracyjnego złożyła w dniu 22 stycznia 2025 r. (data stempla pocztowego). Zdaniem Spółki ustanie przyczyny uzasadniającej uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło dopiero w dniu 16 stycznia 2025 r. to jest w momencie uzyskania opinii prawnej o kwalifikacji czynności wpisu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków oraz o terminie zaskarżenia takiej czynności. Spółka dokonała też czynności, której terminowi uchybiono w postaci wniesienia skargi. W ocenie Sądu stanowiska Spółki podzielić nie można. Art. 53 § 2 P.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że termin na wniesienie skargi, w przypadku aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. (zalicza się do nich wpis do gminnej ewidencji zabytków), biegnie od momentu dowiedzenia się o ich podjęciu. Innymi słowy, istotny jest moment uzyskania informacji o wpisaniu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, a nie moment uzyskania wiedzy o możliwości jej zaskarżenia. Zauważyć również należy, że z akt niniejszej sprawy, a także z treści samej skargi nie wynika w jakim dokładnie dniu strona dowiedziała się o wpisaniu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków. Jednakże z treści ogłoszenia o sprzedaży nieruchomości w trybie aukcji wynika, że skarżąca wiedzę taką musiała już posiadać co najmniej w dniu przystępowania do niej, a zatem w dniu 15 czerwca 2021 r. Z nadesłanych przez organ administracji akt sprawy wynika, że w "Ogłoszeniu o sprzedaży nieruchomości w trybie aukcji" wyraźnie wskazano, iż będący przedmiotem sprzedaży budynek biurowy został włączony do gminnej ewidencji zabytków. Informacja ta podana była także na stronie internetowej P. S.A., na której prezentowane były nieruchomości przeznaczone do sprzedaży (wydruk strony w aktach administracyjnych). Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że Spółka miała wiedzę o wpisaniu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków w momencie przystępowania do procedury jej nabycia. Kwestia braku wiedzy o możliwości zakwestionowania takiej czynności podlega ocenie w kontekście przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z art. 87 § 2 P.p.s.a. wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, że nie ponosi winy w niedochowaniu terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu powinno być oceniane w świetle wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienia NSA: z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08, z 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15 wszystkie przywoływane orzeczenia dostępne są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro przepis art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia (zob. postanowienie NSA z 26 maja 2020 r., II FZ 124/20). Zdaniem Sądu przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja nie przekonuje, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Podkreślić należy, że skarżąca Spółka jest osobą prawną, która prowadzi działalność gospodarczą, funkcjonującą w obrocie od 2021 r., co wynika z przedłożonego dokumentu KRS. Jest to zatem podmiot, który powinien być odpowiednio zorganizowany w celu realizacji określonych zadań, wymagających również niekiedy wystąpienia na drogę postępowania sądowego. Nieznajomość prawa, a także niezapewnienie sobie pomocy prawnej co najmniej w okolicznościach, które mają istotne znaczenie dla prowadzonej działalności gospodarczej, nie mogą uwalniać od negatywnych skutków uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Natomiast uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt I FZ 30/25). W omawianej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Nie może bowiem argumentu takiego stanowić sytuacja, że strona dopiero po upływie ponad trzech lat od nabycia nieruchomości podjęła działania zmierzające do uzyskania porady prawnej w celu zaskarżenia kwestionowanej czynności. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.