II SA/Gd 143/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 3 listopada 2006r., nr [...]. Wójt Gminy decyzją z dnia 3 listopada 2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109 z 2006 r.), odmówił C. P. zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. W uzasadnieniu organ przytoczył treść § 2 powołanego powyżej rozporządzenia wskazując, iż z dołączonej do wniosku dokumentacji wynika, iż żaden z członków rodziny wnioskodawcy nie jest rolnikiem, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznemu rolników, tym samym brak jest podstaw do wypłaty przedmiotowego zasiłku. C. P. od powyższej decyzji odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagając się jej uchylenia w całości wskazując, iż jest ona niesprawiedliwa i krzywdząca. Podał, iż wraz z żoną T. P. od 30 lat prowadzi gospodarstwo rolne, która do chwili obecnej opłaca składki w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). Nie zgodził się z dokonaną przez organ I instancji interpretacją przepisów, uznał ją za mylną i nie dostosowaną do niesienia pomocy rolnikowi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 grudnia 2006 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż z przedłożonych dokumentów wynika, iż wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego w miejscowości Ł. w gminie P. o powierzchni 28,26 ha fizycznych, co stanowi 9,2975 ha przeliczeniowego. Organ odwoławczy przytoczył treść § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy oraz przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznemu rolników i wskazał, iż wnioskodawca nie przedstawił zaświadczenia z którego by wynikało, iż podlega ubezpieczeniu społecznemu z KRUS. Natomiast w materiale dowodowym znajduje się zaświadczenie żony wnioskodawcy z którego wynika, iż podlega ona ubezpieczeniu na wniosek, a nie z mocy ustawy. W ocenie Kolegium żaden z członków rodziny wnioskodawcy nie jest rolnikiem, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznemu rolników, tym samym brak jest podstaw do wypłaty przedmiotowego zasiłku. Na powyższą decyzję C. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, iż uzasadnienie organu II instancji jest dla niego niezrozumiałe. Podał również, iż w identycznej sytuacji znajduje się gospodarstwo w gminie C., gdzie zasiłek celowy został przyznany praz Wójta Gminy decyzją z dnia 20 października 2006 r. Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Organ II instancji wskazał ponadto, iż wskazana przez skarżącego decyzja nie dotyczy ona gospodarstwa rolnego skarżącego i tym samym takiej samej sytuacji faktycznej jaką posiadał skarżący. Kolegium wskazało, iż każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie na podstawie obowiązujących przepisów prawa, tym samym zarzut podniesiony w skardze w ocenie organu II instancji jest niezasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga C. P. zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż te podniesione w skardze. W niniejszej sprawie organ I instancji decyzją z dnia 3 listopada 2006 r. Nr [...] odmówił C. P. zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. W uzasadnieniu organ przytoczył treść § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. 2006 r., Nr 155, poz. 1109) wskazując, iż z dołączonej do wniosku dokumentacji wynika, iż żaden z członków rodziny wnioskodawcy nie jest rolnikiem, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznemu rolników i z tych względów brak jest podstaw do wypłaty przedmiotowego zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 grudnia 2006 r. Nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję wskazując, iż z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego w miejscowości Ł. w gminie P. o powierzchni 28,26 ha fizycznych, co stanowi 9,2975 ha przeliczeniowego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. 2006 r., Nr 155, poz. 1109) zgodnie z którym, pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82, z późn. zm.2)), wynoszą średnio powyżej 30 %. W myśl ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy albo na wniosek (art. 3 ust. 1 ustawy). Ubezpieczeniu z mocy ustawy podlega między innymi rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, oraz domownik tego rolnika. (art. 7 oraz art. 16 ustawy). Z analizy akt sprawy wynika, iż C. P. posiada gospodarstwo rolne na terenie gminy P. o powierzchni 3.0100 ha fizycznych w tym 2.9500 ha użytków rolnych i 0.5265 ha przeliczeniowych ogółem. (vide: zaświadczenie wydane przez Wójta Gminy – k. 2 akt administracyjnych). Z protokołu strat w gospodarstwach rolnych spowodowanych klęską suszy z dnia 25 lipca 2006 r. (vide: k. 1 akt administracyjnych) wynika, iż powierzchnia upraw wynosi 3.96 ha a zniszczenia wyniosły 53,79 % powierzchni. Z zaświadczenia Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 21 września 2006 r. wynika, iż T. P. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników na wniosek (vide : zaświadczenie - k. 4 akt administracyjnych). Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu rozstrzygające sprawę organy administracji nie dokonały właściwej analizy sytuacji skarżącego pod kątem wymienionych wyżej przesłanek określonych w powołanych powyżej przepisach, a przez to zaniechanie naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, art. 7, art. 77, art. 80 oraz 107 k.p.a. , w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Na organie administracji spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla danej sprawy okoliczności faktycznych. Prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie możliwe tylko wówczas, gdy zostaną wszechstronnie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. Niniejsze postępowanie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego powinno mieć na celu przede wszystkim dokładne ustalenie czy wnioskodawca spełnia przesłanki przewidziane w § 2 cytowanego powyżej rozporządzenia. Podkreślić trzeba, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję wskazało, iż skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego w miejscowości Ł. w gminie P. o powierzchni 28,26 ha fizycznych, co stanowi 9,2975 ha przeliczeniowego. Ustalenia dokonane przez Kolegium nie znajdują odzwierciedlenia w dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych. Oczywista sprzeczność między stanem faktycznym sprawy a oceną dokonaną przez organ odwoławczy narusza przepis art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. Uchybienie to, naruszające w szczególności art. 107 § 3 k.p.a., mogło mieć w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powołanych powyżej przepisów, uzasadnienie jest obligatoryjnym składnikiem decyzji administracyjnej, a jego znaczenie jest o tyle istotne, że w jego treści organ zawiera wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenia ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy obowiązującej (por. J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienia, s. 118-122). Rolą uzasadnienia decyzji jest objaśnić tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 2000, s. 453). Organ w takim przypadku ma prawo do swobodnej, lecz nie dowolnej oceny materiału dowodowego oraz zobligowany jest do dokładnej analizy tych dowodów i wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności, które stały się podstawą do wydania orzeczenia i zamieszczenia ich w uzasadnieniu. Pogląd taki prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997r. sygn. akt IV SA 1660/96). Powołany przepis art. 107 § 3 k.p.a. statuuje zasadę wyłącznego i samodzielnego dokonywania przez organ orzekający oceny dowodów, nakładając nań obowiązek z jednej strony ich przytoczenia, z drugiej strony zaś wskazania przyczyn dokonania takiej, a nie innej oceny tych dowodów (zasada swobodnej oceny dowodów). Ocena taka podlega kontroli instancyjnej, a także ocenie sądu przy rozpatrywaniu skargi na ostateczną decyzję z punktu widzenia jej legalności (zgodności z prawem). (...) Chodzi tu, między innymi, o przestrzeganie w ramach swobodnej oceny dowodów zasady prawidłowego wnioskowania i krytycyzmu, a w szczególności zasady logicznego rozumowania. Ponadto decyzje wydawane przez organ odwoławczy i enumeratywnie wymienione w art. 138 k.p.a. mają przede wszystkim charakter merytoryczno-reformatoryjny. Organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające i nie może ograniczyć się do ustalenia stanu faktycznego sprawy na dzień wydania decyzji przez organ I instancji. Zatem nieprzeprowadzenie przez Kolegium postępowania wyjaśniającego sytuację skarżącego pod kątem spełnienia przez niego wymogów do otrzymania zasiłku celowego przy zastosowaniu powołanych powyżej przepisów powoduje brak możliwości skontrolowania prawidłowości zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie narusza przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z opisanych wyżej przyczyn, ustalenia obu organów, których skutkiem była odmowa zasiłku celowego, należy uznać za wadliwe. Opisane naruszenia przepisów postępowania doprowadziły do naruszenia prawa. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji ustali czy wnioskodawca spełnia przesłanki przewidziane w § rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. 2006 r., Nr 155, poz. 1109). Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wydanego orzeczenia. W wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżony akt nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżona i uchylona decyzja nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.