II SA/Gd 1437/01

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA B. Skrzycka-Pilch (spr.), Sędziowie NSA K. Gruszecki, J. Jędrkowiak, Protokolant Barbara Kroczek, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 marca 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę II SA/Gd 1437/01 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 8 marca 2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na przepisy art. l, art. 6 ust. l a w związku z art. 32 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz art. 138 § l pkt l k.p.a., po rozpoznaniu odwołania J. S. utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Rady Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. z dnia 30 października 2000r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że J. S. w dniu 2 października złożył wniosek do GOPS w Ś. niosą o przyznanie pomocy celowej w wysokości 320 zł. na miesiąc październik 2000r., na pokrycie kosztów wyżywienia i utrzymania mieszkania, wskazując, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania pomocy. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, ze wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego, jednakże odmówiono świadczenia z uwagi na odmowę podjęcia pracy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. S., zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 6 ust. la ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów prawa procesowego - art. 10, 76, 81, 83 § 3, 90 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Potrzeby danej rodziny są uwzględniane, jeżeli odpowiadają powyższym celom, a także możliwościom pomocy społecznej. Dlatego spełnienie celu przez udzielenie pomocy w formie świadczenia pieniężnego - zasiłku celowego - uwarunkowane jest spełnieniem dwóch kryteriów; po pierwsze - kryterium dochodowego i po drugie - kryterium sytuacyjnego. Z akt sprawy wynika, iż ubiegający się o pomoc nie uzyskuje dochodu w ogóle, a zatem spełnia wymogi kryterium dochodowego. J. S. jest bezrobotny a zatem spełnia również i kryterium sytuacyjne warunkujące uzyskanie prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie jednak z art. 6 ust. la ustawy o pomocy społecznej nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczeń pieniężnych. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie wystąpienia okoliczności nieuzasadnionej odmowy podjęcia pracy. J. S. otrzymał za pośrednictwem organu pomocy społecznej ofertę pracy w Publicznym Gimnazjum w D. Odmówił on jednak podjęcia pracy, uzasadniając to faktem odmowy załatwienia zakwaterowania. Zdaniem organu odwoławczego odmowa podjęcia pracy nie była uzasadniona. J. S. od dłuższego czasu poszukiwał pracy i otrzymał ofertę uwzględniającą jego kwalifikacje zawodowe. Znając trudną sytuację na rynku pracy nie powinien oczekiwać, że wszystkie formalności związane z zatrudnieniem i ewentualnym zakwaterowaniem można załatwić od ręki. Dyrekcja Gimnazjum wskazała odwołującemu się możliwość zakwaterowania w miejscowym internacie z uwagi na brak w gminie mieszkań dla nowych nauczycieli. Odmowa podpisania umowy o pracę z powodu braku gwarancji co do wynajęcia pokoju wraz z łazienką wydaje się w tych warunkach nieuzasadniona. Dyrekcja Gimnazjum w D. wykazała jednoznaczną chęć zatrudnienia J. S., przedstawiając go uczniom i ich rodzicom jako nauczyciela matematyki oraz wychowawcę jednej z klas. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S., zarzucając jej naruszenie przepisów art. 6 ust. la ustawy o pomocy społecznej, art. 10, 76, 77 § 1, 78 § 1, 79 § 2, 81, 83§3, 89 § 2, 90§2 i I07§3 k.p.a. i domagając się jej uchylenia. Zdaniem skarżącego nie przedstawiono mu żadnej możliwości zakwaterowania w internacie szkoły, a pismo dyrektora Gimnazjum zawiera w tym zakresie informacje nie prawdziwe. Wskazał on, że w rozmowie z kierownikiem internatu dowiedział się, że nie dostanie klucza od pokoju w internacie, dopóki nie zostanie podpisana umowa najmu, co było tego dnia niemożliwe, bo rzekomo nie było księgowej. Dyrektor gimnazjum zażądała natomiast "czegoś w zamian" - co zdaniem skarżącego polegać miało na podpisaniu jakiegoś dokumentu. Skarżący nie chcąc ulegać szantażowi wrócił w tej sytuacji z powrotem do miejsca zamieszkania. Zdaniem skarżącego nie wyjaśniono przyczyn dla których organ administracji oparł się na wyjaśnieniach pisemnych dyrektorki gimnazjum, którym on konsekwentnie zaprzecza. Skarżącemu uniemożliwiono zresztą odniesienie się do tych wyjaśnień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § l ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Organy pomocy społecznej rozstrzygające sprawę ustaliły, że skarżący spełnia wprawdzie przesłanki umożliwiające przyznanie mu pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, zgodnie z przepisem art. 32 ustawy o pomocy społecznej, lecz na przeszkodzie w jego przyznaniu stoi przepis art. 6 ust. 1 a ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że nie uzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną może stanowić podstawę do odmowy przyznania lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej uznały za okoliczność uniemożliwiającą przyznanie pomocy społecznej fakt odmowy podjęcia pracy w charakterze nauczyciela gimnazjum przez skarżącego. Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Pochodną tego obowiązku jest wynikająca z art. 6 ust. la ustawy możliwość pozbawienia prawa do świadczeń osoby, która bezzasadnie odmawia podjęcia pracy. Obowiązek współdziałania, wynikający z przywołanych przepisów obejmuje aktywność osoby korzystającej z pomocy społecznej w rozwiązywaniu swych życiowych trudności - w szczególności obowiązek czynienia wszystkiego co leży w granicach jej możliwości, by podjąć pracę zarobkową umożliwiającą samodzielne utrzymanie się. Dopiero bezskuteczność poszukiwania pracy - przy wykazywaniu rzeczywistej woli jej podjęcia i determinacji w tym kierunku - uzasadnia udzielenie pomocy pochodzącej z środków publicznych. Jak wynika z treści samej skargi, skarżący nie wykazał się tego rodzaju aktywnością i determinacją, poprzestając na zanegowaniu podjętych przez dyrektora gimnazjum czynności. Skarżący "domyślił się", że udostępnienie mu pokoju w internacie i podjęcie pracy uzależnione jest od podpisania przez niego jakiegoś dokumentu. Nie wyjaśnił jednak o jaki dokument mogło chodzić i odjechał "nie chcąc ulegać szantażowi". Podjęcie pracy w charakterze nauczyciela wiąże się niewątpliwie z dokonaniem szeregu czynności formalnych i zarówno brak możliwości uzyskania dostępu do zapewnionego pokoju w internacie w czasie pierwszej wizyty u pracodawcy, ani domniemanie żądania przez pracodawcę podpisania dokumentu - bez wyjaśnienia charakteru tego dokumentu - nie uzasadniały odstąpienia przez skarżącego od dalszych czynności związanych z podjęciem pracy. Odstąpienie od takich czynności jest tożsame z odmową podjęcia pracy. Już zatem z twierdzeń skarżącego, zawartych w skardze wynika, że zastosowanie przez organy pomocy społecznej art. 6 ust. l a ustawy o pomocy społecznej było uzasadnione. Na marginesie warto zwrócić uwagę na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 listopada 2001r. sygn. akt SK 15/01 publ. OTK 8/01 poz. 252, w którym Trybunał stwierdzając, że przepis art. 31 ust.1 ustawy o pomocy społecznej jest zgodny z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP, że pomoc społeczna ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego w staraniach o znalezienie i podjęcie pracy. W tym stanie sprawy, uznając iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.