II SA/Gd 1442/01

Dnia 3 marca 2004 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Alina Dominiak (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA: Marek Górski Sędzia WSA: Arkadiusz Despot - Mładanowicz Protokolant: Jarosław Skopczyński po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 marca 2001 r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 20 stycznia 2001 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz W. G. kwotę 20 (dwadzieścia)złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia 21 marca 2001 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , powołując się na art 138 § 1 pkt 1 kpa , utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia 20.01.2001 r. nr [...] w sprawie odmowy zarejestrowania ciągnika marki Ursus C 360 nr podwozia [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ orzekający ustalił, że skarżący W. G. zakupił ciągnik od L. M. Z informacji uzyskanych w Urzędzie Miasta wynikało, że ciągnik zajęty jest przez Urząd Skarbowy w toku egzekucji prowadzonej przeciwko zobowiązanemu L. M. W ocenie organu orzekającego jest to okoliczność uniemożliwiająca zarejestrowanie ciągnika na nowego właściciela. Organ ten uznał, że zgodnie z art. 58 kodeksu cywilnego zbycie zajętej ruchomości jako czynność sprzeczna z prawem jest z mocy prawa nieważna. Na tej podstawie odmówiono zarejestrowania przyczepy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że należy w pełni podzielić pogląd organu I instancji w tym zakresie. Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 1991 r. nr 36, poz. 161 ze zm.) zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokółu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Zajęcie to wywołuje określone skutki prawne w sferze prawa materialnego i procesowego . Przez dokonanie zajęcia nie następuje zmiana prawa własności , gdyż zajęta rzecz ruchoma pozostaje nadal własnością dotychczasowego właściciela. Zajęcie ogranicza jedynie uprawnienia właściciela w dysponowaniu zajętym przedmiotem i w korzystaniu z niego . Zbycie zajętej ruchomości jest przestępstwem w rozumieniu przepisów kodeksu karnego, a w sferze prawa cywilnego czynność polegająca na zbyciu zajętej ruchomości jako czynność sprzeczna z prawem z mocy art. 58 k.c. jest bezwzględnie nieważna. Mając to na uwadze organ orzekający miał prawo odmówić zarejestrowania przedmiotowego ciągnika. W tej sytuacji SKO nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. G. wskazując, że nabył ciągnik od L. M., który przekazał mu ciągnik wraz z dowodem rejestracyjnym, wystawił rachunek oraz zapewniał, że ciągnik nie jest zajęty przez komornika. W dowodzie rejestracyjnym nie było wpisów o zajęciu, wobec czego skarżący był przekonany o tym, że sprzedający jest właścicielem ciągnika i może nim dysponować. O fakcie zajęcia ciągnika skarżący dowiedział się z decyzji odmawiającej rejestracji, gdy minął już okres rejestracji próbnej. Stwierdził, że jest poszkodowany, bowiem o ile ciągnik nie zostanie zarejestrowany on sam poniesie wymierne szkody finansowe, a zarobi sprzedający. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podnosząc, że fakt zajęcia ciągnika przez Urząd Skarbowy w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej przeciwko sprzedawcy ciągnika jest przeszkodą do jego zarejestrowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Podstawą wydania zaskarżonej decyzji było przyjęcie założenia, że skoro sprzedaż rzeczy zajętej jest przestępstwem, to czynność taka, jako sprzeczna z prawem, z mocy art. 58 kodeksu cywilnego jest nieważna. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ administracji nie jest uprawniony do dokonywania oceny ważności umowy sprzedaży, zawartej między skarżącym a L. M., bowiem prawo takie ma sąd powszechny. Ponadto , niezależnie od powyższego, wskazać trzeba, że organ administracji niedokładnie zacytował treść art. 58 kodeksu cywilnego, bowiem nie stanowi on, że nieważna jest czynność prawna sprzeczna z prawem , lecz że nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy lub czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Sprzeczność z ustawą oznacza sprzeczność z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawnymi, zarówno kodeksem cywilnym, jak i ustaw szczególnych. Stwierdzenie nieważności czynności prawnej z powodu jej sprzeczności z ustawą wymaga wskazania konkretnego przepisu ustawy. Organ I instancji przywołał treść art. 300 kodeksu karnego. Stwierdzić trzeba, że o ile nawet przepisy kodeksu karnego w art. 300 § 1 i 2 przewidują odpowiedzialność kamą dla osoby, która w razie grożącej jej niewypłacalności lub upadłości udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela m. in. przez to, że zbywa składniki swojego majątku albo dla osoby, która w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że m. in. zbywa składniki swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem , to przewidują one jedynie odpowiedzialność karną za konkretny czyn , a nie stanowią, źe czynność zbycia jest nieważna. Przepisy prawa cywilnego natomiast przewidują nie tylko możliwość przeniesienia własności rzeczy ruchomej, która jest obciążona prawem osoby trzeciej ( art. 170 k.c.), ale i możliwość przeniesienia własności rzeczy przez osobę nieuprawnioną ( art. 169 § 1 k.c). Możliwe jest też skuteczne nabycie rzeczy skradzionej ( art. 169 § 2 k.c). W tej sytuacji zawarcie umowy sprzedaży rzeczy ruchomej zajętej w toku postępowania egzekucyjnego nie musi pociągać za sobą skutku nieważności umowy. Wobec powyższego rzeczą organów administracji było - w przypadku wystąpienia faktycznych wątpliwości co do ważności umowy sprzedaż - a co za tym idzie — wątpliwości, czy skarżący jest właścicielem ciągnika - rozważenie możliwości zawieszenia postępowania na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wobec powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na mocy art.145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270) . Rzeczą organów administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie dokonanie ponownej oceny , czy są podstawy do zarejestrowania przedmiotowego ciągnika, z uwzględnieniem powyższych uwag. Ze względu na charakter uchylonych decyzji ( dotyczących odmowy rejestracji) Sąd nie zawierał w wyroku określenia, o którym mowa w art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.