II SA/Gd 1443/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie : WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.), Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2003 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 7 maja 2003 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Z. G. 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3 II SA/Gd 1443/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 7 sierpnia 2002 r. Wójt Gminy odmówił przyznania Z.G. dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenie normatywnej powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego wnioskodawcy uprawniającej do przyznania takiego świadczenia. Od powyższej decyzji odwołał się Z. G. podnosząc, że przysługuje mu prawo do dodatkowej powierzchni mieszkalnej. Rozpatrując ten środek zaskarżenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 marca 2003 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, zalecając ustalenie powierzchni mieszkalnej zajmowanej przez rodzinę skarżącego a także spełnienie innych przesłanek określonych przez przepisy prawa. Rozpoznając ponownie sprawę Wójt Gminy decyzją z dnia 7 maja 2003 r. na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3, 5 i 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) odmówił przyznania Z. G. dodatku mieszkaniowego z uwagi na wskazanie we wniosku nieprawdziwych i niewiarygodnych danych mających być podstawą do przyznania dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając to stanowisko stwierdzono, iż w 1997 roku wnioskodawca oddał w bezpłatne używanie D.N. dwa pomieszczenia o łącznej powierzchni 41,72 m2 znajdujące się na parterze budynku, w których to prowadzona jest działalność gospodarcza. Ponadto zwrócono uwagę na fakt, że w 2002 r. wykonany został remont budynku na kwotę 20 tys. zł. W związku z tym przyjęto również, iż wskazana w deklaracji o przyznanie dodatku mieszkaniowego wysokość dochodu nie jest prawdziwa, ponieważ przy takich dochodach nie byłoby możliwe przeprowadzenie remontu budynku. Od powyższej decyzji odwołał się Z. G. podnosząc, że błędy w zadeklarowanej powierzchni mieszkalnej były jedynie skutkiem wadliwego Zaświadczenia z Urzędu Rejonowego w M. Nie zgodził się natomiast z zakwestionowaniem prawidłowości podanego dochodu stwierdzając, że osiąga dochód ze sprzedaży miodu gdyż prowadzi pasiekę pszczelarską, a wymiana okien przeprowadzona była systemem gospodarskim i prowadzona była na przestrzeni 5 lat. Odnosząc się natomiast do bezpłatnego użyczenia pomieszczeń D. N. na prowadzenie sklepu, stwierdził że jego rodzina nie osiąga z tego tytułu żadnego dochodu. Remont pomieszczeń przez D. N. wykonany był po 5 latach prowadzenia sklepu i stanowił konsekwencję zleceń Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Konkludując odwołujący się stwierdził, że nie może być podstawą nieprzyznania pomocy twierdzenie, że nie można w sposób jednoznaczny ustalić powierzchni mieszkalnej oraz faktycznych dochodów gospodarstwa domowego, gdyż należy to do obowiązków organu I instancji. Rozpatrując to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art.7 ust 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. Jakkolwiek organ I instancji uzasadniając zaskarżoną decyzję nie oparł się bezpośrednio na treści tego przepisu. Jednakże Kolegium, które jako organ II instancji ponownie rozpoznaje sprawę merytorycznie uznało, iż zachodzą przesłanki określone w cytowanym przepisie. W deklaracji o wysokości dochodów (karta nr 1) strona wskazała, iż dochód na 1 członka gospodarstwa domowego w okresie ostatnich 3 miesięcy wynosi 120,94 zł. Wynika z tego, iż dochód miesięczny całej pięcioosobowej rodziny wynosił niewiele ponad 600 zł. Wśród składników dochodu skarżący wskazał: dochód z gospodarstwa rolnego, zasiłek stały oraz zasiłki rodzinne. Strona nie wykazała dochodu uzyskiwanego z prowadzonej pasieki. Dopiero w odwołaniu od decyzji, wyjaśniając źródło dochodów przeznaczonych na remont nieruchomości w 2002 r. skarżący wskazał, iż z pasieki można osiągnąć nawet dochód 16 tys.zł rocznie z samego miodu. Ponadto z pasieki sprzedaje się propolis i pyłek kwiatowy. W piśmie skierowanym do Sądu Rejonowego w G. (karta nr [...]) skarżący oraz jego żona wskazali, iż w 2002 r. dokonali wraz z siostrą żony remontu nieruchomości na łączną kwotę 20 tys. zł, a nadto sami skarżący wymienili okna na kwotę 5.400 zł. Powyższe fakty, zdaniem organu odwoławczego świadczą o tym, iż występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wskazanymi przez skarżącego w złożonej deklaracji (600 zł miesięcznie), a faktycznym stanem majątkowym rodziny, co zgodnie z art. 7 ust. 3 stanowi przesłankę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Kolegium uznało, iż okoliczność uzyskiwania przez rodzinę skarżącego dochodu z pomocy D. N. w prowadzeniu sklepu nie została udowodniona i w związku z tym nie stanowiła ona podstawy wydanej decyzji. Nie mają również znaczenia kwestie sporne dotyczące wielkości powierzchni lokalu w sytuacji gdy przyczynę odmowy stanowi rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym rodziny wnioskodawcy. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z. G. stwierdzając, że dochód z jednego ula, który podał w odwołaniu jest dochodem brutto, ponadto stwierdził, że dochód osiągany z tego tytułu jest uzależniony od aury. Skarżący stwierdził również, że nie prowadzi działu specjalnego produkcji rolnej i dlatego przyjmuje się dochód z 1 ha według danych statystycznych GUS. Z. G. podniósł także, że remont pomieszczeń sklepowych wykonała na swój koszt D. N. oraz opisał w jaki sposób przebiegała wymiana okien. W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dla oceny zasadności rozpatrywanej skargi zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, który w dacie orzekania przez organy administracji upoważniał je do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego jeżeli w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalą, że występują rażące dysproporcje między niskimi dochodami wskazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniające przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. Z postanowień tego przepisu wynika, że dysproporcje pomiędzy stanem majątkowym zadeklarowanym przez wnioskodawcę a rzeczywistym mają mieć charakter rażący. Pojęcie to jest klasycznym zwrotem nieokreślonym, któremu właściwe znaczenie powinno być nadane w drodze interpretacji. Dokonując takiego procesu Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2003 r., sygn. akt I SA 1684/02, LEX nr 137803 stwierdził, że "rażąca dysproporcja musi to być dysproporcja bardzo znaczna i oczywista w odbiorze i postrzeganiu. Nie można pojęcia tego interpretować w sposób rozszerzający i przyjąć, że występuje ona wtedy, gdy lokal wyposażony jest w podstawowe kilkuletnie sprzęty gospodarstwa domowego, takie jak telewizor czy radio. W każdym wypadku zastosowanie art. 7 ust. 3 w/w ustawy musi być poprzedzone dokładnymi ustaleniami i nie może opierać się na subiektywnych ocenach czy wrażeniach pracownika organu administracji". Akceptując ten pogląd i odnosząc go do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że o udowodnieniu rażącej dysproporcji można by mówić wówczas gdyby wnioskodawca zataił posiadanie jakichś składników majątkowych, albo gdyby ich stan w sposób znaczący odbiegał od zadeklarowanego. W przedmiotowym przypadku wnioskodawca w oświadczeniu o stanie majątkowym zadeklarował, że posiada dom o powierzchni 110 m2, gospodarstwo rolne 2,13 ha, ciągnik ogrodniczy i 44 ule. W związku z tym posiadanie tych składników majątkowych było organom administracji znane. Fakt ich posiadania mógłby stanowić podstawę do przyjęcia rażącej dysproporcji jedynie w sytuacji gdyby ich stan w sposób istotny odbiegał od zadeklarowanego. Organy administracji próbowały wykazać fakt rażącej dysproporcji w posiadanym a zadeklarowanym majątku w oparciu o przeprowadzone prace remontowe oraz o przeprowadzoną wymianę okien. W tym zakresie nie odniesiono się w żaden do okoliczności podnoszonych przez skarżącego a związanych z czasem wykonywania prac oraz sposobem ich wykonania. Brak wyjaśnienia tych elementów stanu faktycznego stanowi istotne naruszenie postanowień art. 7 i 77 K.p.a. zobowiązujących organy administracji do ustalenia prawdy obiektywnej. Jest to o tyle istotne, że dokładne wyjaśnienie tych okoliczności może mieć istotny wpływ na ustalenie czy w przedmiotowej sprawie występują rażące dysproporcje pomiędzy niskimi dochodami wskazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym. Dlatego też przy ponownym rozpoznaniu organy administracji powinny dokonać ustaleń przez kogo i w jakim okresie czasu były wykonywane prace remontowe oraz miała miejsce wymiana okien. Ponadto w postępowaniu tym powinna być uwzględniona specyfika osiągania dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz pewnych domniemań przyjętych przez ustawodawcę w tym zakresie, a związanych z osiąganymi dochodami. Również powoływanie się na osiąganie dochodu z prowadzenia pasieki w sytuacji zadeklarowania posiadania 44 uli powinno być ocenione z punktu widzenia rażącej dysproporcji pomiędzy zadeklarowanym stanem majątkowym a osiąganym dochodem. Mając na uwadze przytoczone wyżej błędy w postępowaniu mogące mieć wpływ na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z postanowieniami art. 200 cytowanej ustawy. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne jedynie w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Zaskarżona i uchylona decyzja dotyczyła umorzenia postępowania i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było zatem bezprzedmiotowe.