II SA/Gd 1444/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie : WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.), Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 września 2003 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 21 lutego 2003 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Z. G. 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3 II SA/Gd 1444/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 15 września 2003 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 5, art. 7 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 10 lipca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) po rozpatrzeniu odwołania Z. G. od decyzji Wójta Gminy z dnia 21 lutego 2003 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że zaskarżoną decyzją Wójt Gminy po rozpoznaniu wniosku Z. G. z dnia 31.01.2002 r. odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego, uzasadniając to faktem przekroczenia normatywnej powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego wnioskodawcy, uprawniającej do przyznania takiego dodatku. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż podstawą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego skarżącemu było uznanie przez organ I instancji, iż normatywna powierzchnia użytkowa jego budynku mieszkalnego wynosi 124,72 m2 i przekracza dopuszczalne normy. Rozpoznając przedmiotową sprawę Kolegium przeprowadziło dowód z akt postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia 07.05.2003 r., nr [...] (dotyczących przyznania dodatku mieszkaniowego skarżącemu za okres od 01.08.2002 r. do 31.01.2003 r.). Z akt tych oraz uzasadnienia decyzji organu I instancji z dnia 07.05.2003 r. wynika, iż powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez rodzinę skarżącego wynosi 66,24 m2. Ustalenia te należy odnieść również do przedmiotowej sprawy. Zatem uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w którym organ jako podstawę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego wskazuje przekroczenie normatywnej powierzchni budynku jest nieprawidłowe, lecz uznano, że sama sentencja decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach organ może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe. Kolegium, które jako organ II instancji ponownie rozpoznaje sprawę merytorycznie uznało, iż zachodzą przesłanki cytowanego przepisu. W deklaracji o wysokości dochodów (karta nr [...]) strona wskazała, iż dochód na 1 członka gospodarstwa domowego w okresie ostatnich 3 miesięcy wynosił 137,73 zł. Wynika z tego, iż dochód całej pięcioosobowej rodziny w okresie od października do grudnia 2002 r. wynosił 688,65 zł miesięcznie. Wśród składników dochodu skarżący wskazał: dochód z gospodarstwa rolnego, zasiłek stały oraz zasiłki rodzinne. Strona nie wykazała dochodu uzyskiwanego z prowadzonej pasieki. Miało to miejsce dopiero w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy z dnia 07.05.2003 r., nr [...], w którym wskazano źródło dochodów przeznaczonych na remont nieruchomości w 2002 r. Z wyjaśnienia wynika, iż skarżący prowadzi pasiekę i można osiągnąć z niej nawet dochód 16 tys. zł rocznie z samego miodu. Ponadto z pasieki sprzedaje się propolis i pyłek kwiatowy. W piśmie skierowanym do Sądu Rejonowego w G. (karta nr [...] sprawy nr [...]) skarżący oraz jego żona wskazali, iż w 2002 r. dokonali wraz z siostrą żony remontu nieruchomości na łączną kwotę 20 tys. zł, a nadto sami skarżący wymienili okna na kwotę 5.400 zł. Powyższe fakty, świadczą o tym, iż występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wskazanymi przez skarżącego w złożonej deklaracji (688 zł miesięcznie), a faktycznym stanem majątkowym rodziny, co zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi zdaniem organu odwoławczego przesłankę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Nie ulega wątpliwości, iż przy tak niskich wykazywanych dochodach rodziny skarżącego nie byłoby stać na przeprowadzenie w/w remontu. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z. G. stwierdzając, że dochód z jednego ula, który podał w odwołaniu jest dochodem brutto, ponadto stwierdził, że jest on uzależniony od aury. Skarżący podniósł również, że nie prowadzi działu specjalnego produkcji rolnej i dlatego przyjmuje dochód z 1 ha według danych statystycznych GUS. Odnosząc się natomiast do remontu pomieszczeń sklepowych stwierdził, że wykonała je D. N.oraz opisał w jaki sposób przebiegała wymiana okien. W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji odmówił przyznania pomocy w formie dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenie kryterium powierzchni mieszkaniowej określonym w art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Natomiast organ odwoławczy samodzielnie przyjął, że w rozpatrywanej sprawie zachodziły przesłanki określone w art.7 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, to jest miała miejsce rażąca dysproporcja pomiędzy zadeklarowanym dochodem a rzeczywistym stanem majątkowym. Takie postępowanie organu odwoławczego budzi poważne zastrzeżenie z punktu widzenia wynikającej z art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyj- nego, z której wynika, że każda sprawa administracyjna powinna podlegać merytorycznemu rozpoznaniu przez organ dwóch instancji. Granice zakresu postępowania dowodowego prowadzonego przez organ odwoławczy zostały określone w art. 138 § 2 K.p.a., który stanowi a contrario, że organ odwoławczy nie może przeprowadzić postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Samodzielne ustalenie przesłanki stanowiącej podstawę do odmowy przyznania świadczenia stanowi niewątpliwie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części, nawet jeżeli miało to miejsce przy wykorzystaniu akt administracyjnych innej sprawy. Ponadto w sytuacji gdy zostało to uczynione na posiedzeniu niejawnym bez poinformowania strony o tym fakcie ograniczona została zasada określona w art. 10 K.p.a. gwarantująca stronie czynny udział na każdym etapie postępowania. Nie można natomiast przyjąć aby była ona respektowana w przypadku przeprowadzenia dowodu przez organ odwoławczy bez poinformowania o tym fakcie strony. Należy zwrócić również uwagę organu odwoławczego na fakt, że odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na rażące dysproporcje pomiędzy zadeklarowanym dochodem a faktycznym stanem majątkowym powinna być poprzedzona przeprowadzeniem zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wywiadu środowiskowego. Reguły przeprowadzenia tej czynności procesowej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828), w którego § 2 stwierdzono, że wywiad powinien być przeprowadzony w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Z postanowień tego przepisu wynika więc jednoznacznie, że w każdej sprawie, w której zachodzi taka konieczność powinien być przeprowadzony własny wywiad środowiskowy w określonym terminie. Nie ma natomiast możliwości wykorzystywania tylko i wyłącznie wywiadów przeprowadzonych na potrzeby innych postępowań. Czynności te miały bowiem miejsce przed złożeniem wniosku, w innym terminie niż określony w przywołanym przepisie. Dlatego też również z uwagi na to, że organ odwoławczy nie dysponował aktualnym wywiadem środowiskowym jego postępowanie należało uznać za sprzeczne z prawem. Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem Kolegium w tym zakresie, że na potrzeby dwóch różnych postępowań nie powinna być przyjmowana inna powierzchnia lokalu mieszkalnego. Stabilność obrotu prawnego wymaga bowiem jednolitego postępowania w tym zakresie. Dlatego też również postępowanie organu I instancji obarczone było wadą mogącą mieć wpływ na wynik postępowania. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z regułami określonymi w art. 200 tego aktu prawnego. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne jedynie w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Zaskarżona i uchylona decyzja miała charakter negatywny i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było zatem bezprzedmiotowe.