II SA/Gd 1449/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Sędziowie Sędzia NSA Jan Jędrkowiak, Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.), Protokolant Ilona Panic, po rozpoznaniu w dniu 7 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. T. i W. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 maja 2002r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ja decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lutego 2002r., nr [...], 2. określa, iż wyżej wymienione decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 25 lutego 2002r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 w związku z art. 80 ust. 2 pkt. l i art. 83 ust. l ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku prawo budowlane ( Dz. U. Nr 106, póz. 1126 z dnia 10 listopada 2000r. ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. 98 poz. 1071 z 2000r.), po rozpatrzeniu sprawy nakazał H. T. i W. C. rozbiórkę ogrodzenia zlokalizowanego na gruncie gminnym, w poprzek działki nr [...] KM [...] przy ul. W. w G., będącego kontynuacją ogrodzenia zlokalizowanego prostopadle do budynku mieszkalnego na terenie działki przy ul. T. [...] w G.. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie postępowania ustalono, że H. T. i W. C. w latach 1998-1999 wykonali ogrodzenie dzierżawionego od Gminy G. terenu na działce Nr [...] KM [...] przy ul. W. w G.. Działka Nr [...] KM [...] jest niezabudowana i dlatego przedmiotowe ogrodzenie należy uznać za obiekt budowlany a nie urządzenie towarzyszące istniejącej zabudowie. W ocenie organu w związku z tym, że przedmiotowe ogrodzenie zlokalizowane jest od strony | ogólnodostępnego placu stanowiącego komunikację pomiędzy ulicami W. i T. jego wykonanie wymagało, zgodnie z art. 30 ust. l pkt 2 obowiązującej ustawy Prawo budowlane, wcześniejszego zgłoszenia do Wydziału Architektoniczno-Budowlanego Urzędu Miasta G.. Ponieważ inwestorzy nie zgłosili zamiaru wykonania przedmiotowego ogrodzenia a złożone w trakcie postępowania oświadczenie H. T. o rozebraniu starego ogrodzenia i wykonaniu w jego miejscu nowego potwierdziły wcześniejsze ustalenia tut. organu. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli H. T. i W. C., zarzucając, że w/w decyzja została mylnie skierowana, z uwagi na fakt, iż dzierżawcą działki i właścicielem płotu jest J. T.. Decyzją z dnia 9 maja 2002r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie znajdując podstaw prawnych do jej zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu wskazano, że z akt sprawy wynika, że przedmiotowe ogrodzenie ustawione jest od strony ogólnodostępnego placu stanowiącego komunikację pomiędzy ulicami W. i T. czyli w rozumieniu przepisu art.30 ust. l pkt.2 ustawy Prawo budowlane od strony miejsca publicznego. W ocenie organu bezspornym jest fakt, że przedmiotowe ogrodzenie zostało wybudowane w warunkach samowoli budowlanej. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego ma obligatoryjny obowiązek zastosować przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zgodnie z art.30 ust. l pkt.2 zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych. Zdaniem organu bezspornym jest, że inwestorzy nie zgłosili właściwemu organowi budowy przedmiotowego ogrodzenia, zatem podjęte rozstrzygnięcie należy uznać za zgodne z prawem. Odnosząc się do argumentów strony przedstawionych w odwołaniu organ wojewódzki wyjaśnił, iż zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nakaz wykonania czynności w decyzji o której mowa w art. 48 i art. 51 kierowany jest w pierwszej kolejności do inwestora. Skargę na powyższą decyzję wnieśli H. T. i W. C.. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż płot został postawiony w latach 1998-1999 w miejsce również drewnianego – postawionego w latach 1968-1970 płotu. Wskazali także, że nie zmieniono granic posadowienia płotu, tym samym nie dokonano samowoli budowlanej- dokonując jedynie naprawy starego, drewnianego ogrodzenia. Skarżący twierdzą, iż działka w takim obrysie dzierżawiona była w dobrej wierze od 1973r. przez J. T., zatem w ich ocenie mylnie skierowano nakaz rozbiórki spornego ogrodzenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo. Z naruszeniem art. 7, 77 kpa orzekające w sprawie organy nie ustaliły w sposób niewątpliwy adresata decyzji. Nadto w postępowaniu nie uczestniczył mający przymiot strony właściciel nieruchomości tj Gmina G. (art.28 kpa). W przepisach Prawa budowlanego są różne materialno-prawne podstawy do wydania przez właściwy organ nakazu rozbiórki obiektów wykonanych niezgodnie z przepisami tego prawa. Z tego też względu z uwagi na różny rodzaj podstawy do wydania nakazu mogą być jego adresatami różne podmioty. Art. 52 Prawa budowlanego stanowi, że: inwestor, właściciel lub zarządca jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48 i 51. Inwestorem oraz właścicielem jednocześnie wykonującym przysługujące mu prawo może być ta sama osoba i wówczas ustalenie adresata decyzji nie stwarza problemu. Może się jednak zdarzyć, że kto inny jest inwestorem, kto inny zaś właścicielem nieruchomości, z którą związany jest orzeczony nakaz rozbiórki. Wówczas to prowadzący postępowanie organ powinien dokonać ustaleń w przedmiocie adresata decyzji. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że kolejność z art. 52 Prawa budowlanego nie jest przypadkowa i regułą jest, że nakaz rozbiórki kieruje się do inwestora. Mogą jednakże zaistnieć sytuacje wyjątkowe jak np. w przypadku, w którym inwestor utraci związek prawny i faktyczny z podlegającym nakazowi rozbiórki obiektem. Wówczas to organ ma możliwość skierowania nakazu do innego z pozostałych podmiotów wymienionych w cyt. art. 52 Prawa budowlanego. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na istotną kwestię legitymacji i związanego z nią uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Nawet w przypadku, w którym organ nadzoru budowlanego ustali w postępowaniu w przedmiocie rozbiórki, że jej nakaz należy skierować do inwestora, to jednak powinien w tym postępowaniu zapewnić możliwość aktywnego uczestnictwa w charakterze strony również właścicielowi ( jeżeli jest organowi znany, lub można go ustalić). W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania niewątpliwym jest, że właścicielem nieruchomości, na której zbudowane zostało ogrodzenie jest gmina G. Podmiot ten powinien zatem uczestniczyć w postępowaniu również w sytuacji, w której, jak przyjął organ, niewątpliwie nie był inwestorem gdyż był nim dzierżawca nieruchomości. W warunkach bowiem braku możliwości ustalenia inwestora (skarżący wskazują na osobę J. T. i zarzucają że byli jedynie wykonawcami) zgodnie z treścią powołanego art.52 adresatem decyzji powinien być właściciel tzn. gmina G. Stwierdzić należy, że gmina nie była uczestnikiem postępowania, albowiem brak jest dowodu doręczenia jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a decyzje organów orzekających w sprawie kierowane były do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miejskiego w G., (jednostki organizacyjnej urzędu) a nie do reprezentującego gminę organu (prezydenta). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie wobec zarzutów sformułowanych w skardze istnieją wątpliwości co do osoby inwestora ( braki w materiale dowodowym uniemożliwiają sądową kontrolę zasadności podniesionych zarzutów) a także wobec stwierdzenia nie uczestniczenia gminy w postępowaniu (co z kolei może stanowić przesłankę wznowieniową), Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.