II SA/Gd 145/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maj 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta, decyzją z dnia 19 października 2007 roku, powołując się na art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 6, poz. 593 ze zm.), uchylił w całości decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w z dnia 24 marca 2006 roku przyznającą skarżącemu J. P. zasiłek stały. W uzasadnieniu decyzji podano, że w wyniku orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 czerwca 2007 roku (Sygn. akt II SA/Gd 236/07) wszczęto postępowanie w sprawie uchylenia decyzji Gminnego Ośrodka pomocy Społecznej z dnia 24 marca 2006 roku przyznającej J. P. zasiłek stały. W trakcie prowadzonego postępowania stwierdzono, że w podaniu, skierowanym przez skarżącego do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, zawierającym wniosek przyznanie pomocy rzeczowej lub finansowej, znajduje się oświadczenie skarżącego o prowadzonym wspólnie z żoną gospodarstwie domowym. Skarżący odmówił pracownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej wyjaśnienia od kiedy uległa zmianie jego sytuacja osobista, rodzinna i majątkowa, gdyż nie do Ośrodka Pomocy Społecznej było skierowane jego podanie. W ocenie organu administracyjnego, odmowa złożenia wskazanego oświadczenia jest przesłanką określoną w art. 11, 12 i 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Nadto organ administracyjny podniósł, że z informacji Urzędu Skarbowego wynika, iż w okresie 2004 do 2006 skarżący rozliczał się z podatków wspólnie z żoną i otrzymywał zwroty nadpłaconych podatków. Skarżący odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jako organu II instancji. W uzasadnieniu odwołana stwierdził, że prawie wszystkie zarzuty postawione mu w zaskarżonej decyzji, zawarte są w decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 28 grudnia 2006 roku i są nieprawdziwe. Wyjaśnił to już w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz pismach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 lutego 2007 roku i 10 kwietnia 2007 roku. Co do rozliczenia w Urzędzie Sygn. akt II SA/Gd 145/08 Skarbowym, to nie on rozlicza się z żoną, tylko żona z nim i to ona otrzymuje zwrot nadpłaconych podatków, bo on nie ma do nich prawa. Jest to forma pomocy finansowej dla żony. Skarżący oświadczył, że propozycję wspólnego rozliczania podatków oraz wspólnego ubezpieczenia się z żoną w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych otrzymał od pracownicy socjalnej Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie rozumie dlaczego organ I instancji nie zarzuca mu wspólnego ubezpieczenia, pomimo, że wie o tym fakcie. Dalej skarżący podnosi, że zgodnie z uzasadnieniem wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2007 roku, Ośrodek Pomocy Społecznej był zobowiązany nie tylko do powiadomienia o wszczęciu postępowania, ale także powinien umożliwić skarżącemu branie czynnego udziału w sprawie, czego według oceny skarżącego, go pozbawił. Organ administracyjny nie poinformował o tym, że zwrócił się do Urzędu Skarbowego o rozliczenie podatków skarżącego, ani nie pokazał mu notatki sporządzonej przez pracownicę Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 18 grudnia 2006 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 29 listopada 2007 roku uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Argumentując swoje rozstrzygnięcie, organ odwoławczy stwierdził, że jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 106 ust. 5 w zw. z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uprawniające organ administracyjny do uchylenia decyzji bez zgody strony w przypadku min. zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony oraz do odmowy przyznania świadczenia w wypadku, gdy strona odmawia złożenia oświadczenia o dochodach. Przedmiotem decyzji organu I instancji nie jest jednak przyznanie świadczenia lecz uchylenie wydanej decyzji. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika jaki dochód w okresie, którego wydana decyzja dotyczy uzyskiwała żona odwołującego. Nie wiadomo więc czy zostały spełnione przesłanki uchylenia prawa do świadczenia. Kolegium wskazało także na niekonsekwencję organu I instancji przejawiającą się uznaniem, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, jednocześnie biorąc pod uwagę kryterium dochodowe osoby prowadzącej samodzielnie gospodarstwo domowe. Sygn. akt II SA/Gd 145/08 Jednocześnie Kolegium nie uwzględniło zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, podzielając i rozwijając w tym zakresie stanowisko organu I instancji oraz przytaczając na jego poparcie orzecznictwo sądowe. W związku z powyższym skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na treść uzasadnienia wskazanej powyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu skargi podtrzymuje argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a ponadto neguje zaktualizowanie wywiadu środowiskowego przez organ I instancji. Podnosi, że wspólne rozliczenie podatków z żoną oraz wspólne z nią ubezpieczenie zaczyna się w chwilą przyznania pierwszego zasiłku stałego. Kontynuując zarzuca Kolegium milczenie w kwestii oświadczeń żony w sprawie wspólnego opodatkowania oraz nadpłaty podatku. Skarżący podnosi także, iż z powodu otrzymania dwóch powiadomień w sprawie wszczęcia postępowania – powiadomienia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz powiadomienia Wójta Gminy nie wiedział, który organ będzie prowadził postępowanie. Skarżący podkreślił, że w żadnym z tych powiadomień nie było informacji o umożliwieniu stronie przeglądania akt sprawy. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało swoją dotychczasową argumentację iż wskazało, że zgodnie z art. 107 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej nie wynika obowiązek sporządzania odrębnego wywiadu środowiskowego dla każdego postępowania, gdyż organ może prowadzić kilka postępowań w stosunku do tego samego podopiecznego dotyczących np., różnego rodzaju form pomocy. Kolegium podało, że postępowanie przeprowadził i wydal decyzję w I instancji organ upoważniony przez Wójta Gminy zgodnie z art. 107 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się do odpowiedzi organu II instancji, skarżący przywołał swoją dotychczasową argumentację, wskazując, iż aktualizacja wywiadu środowiskowego w jego przypadku nastąpiła po dziewięciu miesiącach zamiast po sześciu. Podniósł także, że Wójt w piśmie z dnia 24 września 2007 roku nie wskazuje imiennie kto, ma prowadzić postępowanie. Sygn. akt II SA/Gd 145/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Skarga w przedmiotowej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja organu II instancji jest zgodna z prawem. W myśl brzmienia art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku: - zmiany przepisów prawa, - zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, - pobrania nienależnego świadczenia. Decyzję taką można również zmienić lub uchylić, w przypadku odmowy złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, o której mowa w art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z powyższego przepisu, ustawodawca przewidział obligatoryjne oraz fakultatywne – leżące w gestii organu – sytuacje w których decyzja administracyjna w przedmiocie pomocy społecznej ulega zmianie lub uchyleniu na niekorzyść strony. Organ II instancji dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji zobowiązany jest zbadać min., czy postępowanie organu I instancji czyniło zadość zasadom określonym w Kpa, w tym zasadzie prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywatela wyrażonych w art. 7 i 77 Kpa. Zasady te obligują organy Sygn. akt II SA/Gd 145/08 administracji publicznej do wyczerpującego zbadania sprawy, mając przy tym na względzie słuszny interes obywatela. Mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz wynikające z niej prawo obywatela do rozpoznania sprawy przez organ II instancji, należy uznać iż kontrola merytoryczna organu odwoławczego powinna być dokonywana zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy ocena taka nie narusza norm prawa materialnego oraz została dokonana zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, wnioski i rozstrzygnięcia w niej zawarte uznać należy za efekty postępowania zgodnego z prawem i nie podlegają one weryfikacji przed sądem administracyjnym, gdyż w przeciwnym razie sąd rozstrzygałby kwestie merytoryczne sprawy administracyjnej, do czego nie jest uprawniony. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, należy uznać działanie organu II instancji w przedmiotowej sprawie za prawidłowe. Organ II instancji uznając, że sytuacja dochodowa skarżącego nie została dostatecznie wyjaśniona, oraz wykazując niekonsekwencję organu II instancji przy ustalaniu kryterium dochodowego skarżącego, spełnił przypisaną mu prawem funkcję organu administracyjnego II instancji, wykazując się przy tym troską o słuszny interes skarżącego, ponieważ rozstrzygnięcie organu II instancji jest zgodne z żądaniem skarżącego i jest dla niego korzystne. Odnosząc się do zrzutów skarżącego dotyczących nieuwzględnienia przez Kolegium oświadczeń żony skarżącego dotyczących prowadzenia gospodarstwa domowego oraz nadpłaty podatku oraz nieprawidłowości powiadomień w sprawie postępowania w kwestii uchylenia decyzji, zauważyć należy, że w wyniku uchylenia decyzji organu I instancji okoliczności te będą zbadane przez organ I instancji, a następnie, w wypadku niesatysfakcjonującego go rozstrzygnięcia, na na wniesienie odwołania i zbadanie tych kwestii przez organ II instancji. Podkreślić wymaga, że zaskarżona decyzja jest decyzją kasacyjną, korzystną dla skarżącego, bowiem po uchyleniu decyzji organu I instancji organ zbada ponownie zasadność żądania skarżącego. Skutkuje to sytuacją w której Sygn. akt II SA/Gd 145/08 nawet gdyby sąd dopatrzył się naruszania prawa przez organ II instancji, nie mógłby zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a., jej uchylić, gdyż orzekł by tym samym na niekorzyść skarżącego. Jednym wyjątkiem byłoby stwierdzenie istnienia takich kwalifikowanych wad, określonych w art. 156 Kpa, które powodowałyby nieważność decyzji. Taka sytuacji w niniejszej sprawie nie występuje. Podzielić należy jednak stanowisko skarżącego, iż uwagi organu II instancji co do powinności domagania się przez niego alimentów od schorowanej żony, są zbyt daleko idące i nie powinny być zawarte w uzasadnieniu decyzji. Skoro organ II instancji sam stwierdził, że sytuacja dochodowa i majątkowa skarżącego nie została pełni wyjaśniona, to nie miał podstaw do formułowania takich wniosków, a wręcz powinien zwrócić na to uwagę organowi I instancji. Jakkolwiek w ocenie sądu jest to element, którego w zaskarżonej decyzji być nie powinno, to nie stanowi on naruszania prawa powodującego eliminację decyzji z obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, stosownie do art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.