II SA/Gd 145/23
WyrokWSA w Gdańsku2023-08-17
Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz, Jolanta Górska, Wojciech Wycichowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy instalacja fotowoltaiczna o mocy do 0,99 MW, planowana na części działki rolnej klasy RIVa, może uzyskać decyzję o warunkach zabudowy pomimo braku uwzględnienia jej lokalizacji w studium gminy oraz czy dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy błędnie zinterpretowały art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.). Zgodnie z najnowszym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), instalacje odnawialnych źródeł energii (OZE), niezależnie od mocy, są zwolnione z wymogów zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej. Ponadto, sąd uznał, że w przypadku inwestycji OZE możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, co stanowi wyjątek od ogólnej zasady.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o ustalenie warunków zabudowy dla budowy instalacji fotowoltaicznej o mocy do 0,99 MW na części działki rolnej klasy RIVa. Organ pierwszej instancji odmówił wydania decyzji, wskazując na brak uwzględnienia inwestycji w studium gminy oraz na lokalizację na gruntach rolnych i wnioskowanie o warunki dla części działki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, opowiadając się za systemową wykładnią art. 61 ust. 3 u.p.z.p. i uznając, że zwolnienie z zasady dobrego sąsiedztwa dotyczy jedynie mikroinstalacji. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i ignorowanie orzecznictwa NSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Bytowa, zasądzając od Kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. B., A. S. i D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 19 grudnia 2022 r., nr SKO.450.241.2022 w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Bytowa z dnia 31 października 2022 r., nr 55.2022, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku solidarnie na rzecz skarżących A. B., A. S. i D. S. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 8 sierpnia 2022 r. A. B., A. S. i D. S. (dalej: "Inwestorzy", "Skarżący"), prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej "S.", wystąpili do Burmistrza Bytowa (dalej: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu zagospodarowania terenu i budowie instalacji do produkcji energii elektrycznej z promieni słonecznych o mocy do 0,99 MW planowanej na części działki nr [...] w obrębie S., gmina Bytów.
Decyzją z 31 października 2022 r. Burmistrz, na podstawie art. 59 ust. 1, art. 60
ust. 1, art. 61 i art. 54 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r., poz. 503 ze zm.) - dalej: "u.p.z.p.", odmówił ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w myśl definicji zawartej w art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1378 ze zm.) - dalej: "ustawa o OZE", za instalację odnawialnego źródła energii (dalej: "OZE") należy rozumieć instalację stanowiącą wyodrębniony zespół: urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego.
Burmistrz wskazał następnie, że z literalnego brzmienia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wynika, iż instalacja fotowoltaiczna nie jest urządzeniem technicznym, natomiast można wnioskować, że każda farma fotowoltaiczna, będąc urządzeniem służącym do wytwarzania energii, w którym energia jest wytwarzana z OZE, spełnia warunek określony w ww. przepisie, co by oznaczało, że do jej budowy nie potrzeba spełnienia zasady tzw. dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej.
Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1524) - dalej: "nowelizacja z 2019 r.", wynika, iż rozszerzenie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. o instalacje OZE powiązano z potrzebą wspierania rozwoju prosumenckiego wytwarzania energii elektrycznej, a więc przez podmioty będące odbiorcami końcowymi wytwarzającymi energię elektryczną wyłącznie z OZE na własne potrzeby w mikroinstalacji, pod warunkiem, że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej. Wobec tego, stosowanie przepisu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. powinno się dokonywać z uwzględnieniem pozostałych przepisów tej ustawy normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy przekraczającej 500 kW, tj. art. 10 ust. 2a pkt 1 i 2 oraz art. 15
ust. 3 pkt 3a.
Zdaniem Burmistrza z przepisów art. 10 ust. 2a pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. wynika, że ustawodawca dokonał rozróżnienia urządzeń wytwarzających energię
z OZE o mocy do 0,5 MW i powyżej, wprowadzając odrębne unormowanie dla urządzeń przekraczających 0,5 MW. Oznacza to, że rozmieszczenie tego rodzaju urządzeń infrastruktury energetycznej należy do decyzji organów gminy w ramach władztwa planistycznego, przy czym ustalenia w tym przedmiocie są obligatoryjne w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (dalej: "studium"),
a fakultatywne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (dalej: "m.p.z.p."). Wobec tego realizacja urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy przekraczającej 500 kW, a w przypadku instalacji lokalizowanych na gruntach rolnych klas V, VI, VIz
i nieużytkach o mocy przekraczającej 1.000 kW na obszarze gminy, zarówno na podstawie m.p.z.p., jak też decyzji o warunkach zabudowy może się odbyć tylko na obszarach wskazanych w studiach, co oznacza, że tego rodzaju inwestycje mają istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, a zwłaszcza ładu przestrzennego w gminie. Nie sposób zatem uznać, że lokalizacja urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a pkt 1 i 2 u.p.z.p. miałaby być na podstawie art. 61 ust. 3 tej ustawy zwolniona od wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2. W ocenie organu pierwszej instancji treść art. 10 ust. 2a pkt 1 i 2 oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. świadczy o tym, że wolą ustawodawcy jest aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy przekraczającej 500 kW lub powyżej 1.000 kW na gruntach rolnych klas V, VI, VIz i nieużytków, były realizowane przede wszystkim na podstawie ustaleń m.p.z.p.
Burmistrz wskazał, że Inwestor przewidział lokalizację farmy na gruntach klasy RIVa o planowanej łącznej mocy do 0,99 MW. Z uwagi zatem na charakterystykę inwestycji - klasę gruntów oraz wielkość jej parametrów, planowana inwestycja nie spełnia przesłanek wyjątku z art. 10 ust. 2a pkt 1 u.p.z.p. W tej sytuacji zachodzi konieczność ustalenia, czy teren objęty wnioskiem został uwzględniony w studium jako teren, na którym ustalono rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW.
Organ pierwszej instancji wskazał, że w obowiązującym studium gminy Bytów przyjętym uchwałą Nr IX/77/2019 Rady Miejskiej w Bytowie z dnia 26 czerwca 2019 r. teren inwestycji położony jest w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej (przewidziano
w niej możliwość lokalizacji instalacji OZE, w tym o mocy powyżej 100 kW, do celów związanych z obsługą funkcji podstawowej) oraz w strefie szczególnych walorów krajobrazowych (nie wskazuje się w niej możliwości lokalizacji instalacji do wytwarzania OZE). Zgodnie ze studium lokalizacja OZE powinna się odbywać jedynie na: 1) obszarach o organicznym wglądzie w krajobraz (tereny płaskie, obudowane zabudową produkcyjną, składową lub terenami leśnymi, poza bezpośrednim sąsiedztwem obszarów atrakcyjnych pod względem krajobrazowym, przyrodniczym i turystycznym) z ograniczeniem lokalizacji na stokach, na terenach nachylonych w kierunku zabudowań, 2) terenach zabudowy produkcyjnej, składowej - jako uzupełnienie funkcji przeważającej oraz na terenach/strefie urządzeń infrastruktury technicznej oraz strefie obsługi produkcji rolnej, gospodarstw rolnych oraz w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej nie objętej strefą szczególnych walorów krajobrazowych oraz strefą równowagi przyrodniczo-krajobrazowej, w taki sposób, aby obszar oddziaływania zawierał się w granicach tych obszarów, jak również na dachach obiektów budowlanych (w tym również zabudowy mieszkaniowej), 3) na terenach
o wysokim potencjalne zasobowym.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Burmistrz podniósł,
że zabudowa danego terenu urządzeniami wytwarzającymi energię z OZE o mocy zainstalowanej przekraczającej 100 kW na obszarze gminy, realizowana w trybie decyzji
o warunkach zabudowy, może odbyć się wyłącznie na obszarach wskazanych w studiach. Oznacza to, że oprócz wymogów z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. lokalizacja inwestycji w postaci farmy fotowoltaicznej o mocy powyżej 100 kW może zostać ustalona w oparciu o decyzję ustalającą warunki zabudowy, o ile w studium obowiązującym na terenie danej gminy zaplanowano umieszczenie tego typu inwestycji na terenie objętym wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy.
Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji uznał, że planowana inwestycja nie spełnia przesłanek wyjątku zawartego w art. 10 ust. 2a pkt 1 u.p.z.p. Z kolei analiza zapisów studium prowadzi do wniosku, że teren objęty wnioskiem Inwestorów jest terenem, na którym zgodnie z zapisami studium wykluczono możliwość lokalizacji instalacji OZE z uwagi na to, że leży w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej oraz w strefie szczególnych walorów krajobrazowych. W tej sytuacji odstąpiono od dalszej analizy dotyczącej spełnienia warunków wynikających z art. 61 u.p.z.p. z uwagi braku ujęcia
w studium gminy Bytów lokalizacji inwestycji przekraczającej próg 500 kW na terenie działki nr [...] w obrębie S.
Końcowo Burmistrz wskazał, że wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy części działki. Odwołując się do judykatury podniesiono, że co do zasady nie jest dopuszczalne ustalenie warunków zabudowy dla fragmentu działki inwestycyjnej wydzielonego przez inwestora pod inwestycję. Ustalenie warunków zabudowy powinno odnosić się zatem do działki objętej wnioskiem jako całości, nie zaś jej części, która
w wyniku realizacji inwestycji będzie faktycznie zabudowana lub w inny niż dotychczas sposób zagospodarowana. Burmistrz przyznał, że objęcie decyzją o warunkach zabudowy części działki nie jest wprawdzie niemożliwe, ale musi wynikać ze szczególnych stanów faktyczno-prawnych, takich jak np. sytuacja gdy część działki objęta jest m.p.z.p., czy decyzją wydaną w trybie tzw. specustaw. W ocenie organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie zachodzi żaden ze szczególnych przypadków pozwalających na wyjątkowe dopuszczenie realizacji planowanej inwestycji na części działki.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 19 grudnia
2022 r. utrzymało ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 61 ust. 1 u.p.z.p. podkreślając, że niespełnienie jednego ze wskazanych w nim warunków wyklucza możliwość uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Kolegium wskazało, że w art. 61
ust. 3 u.p.z.p. przewidziano wyjątek, zgodnie z którym przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy nie stosuje się m.in. do instalacji OZE w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o OZE.
Organ odwoławczy wskazał, że w kwestii wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p.
w orzecznictwie sądów administracyjnych zaznaczyły się dwa rozbieżne stanowiska. Jedno z nich opiera się na literalnej, gramatycznej wykładni tego przepisu, drugie na wykładni systemowej. Kolegium opowiedziało się za drugim stanowiskiem, podkreślając konieczność wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w sposób systemowy, tj. przy uwzględnieniu obecnego brzmienia przepisów art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p. Po przytoczeniu ich treści organ odwoławczy stwierdził, że ustawodawca dokonał rozróżnienia urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy do 500 kW i ponad 500 kW, wprowadzając odrębne unormowanie dotyczące urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy przekraczającej 500 kW.
Zdaniem Kolegium regulacja przepisów art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. oznacza, że rozmieszczenie tego rodzaju urządzeń infrastruktury energetycznej należy do decyzji organów gminy w ramach władztwa planistycznego, przy czym ustalenia w tym przedmiocie są obligatoryjne w studium, a fakultatywne w m.p.z.p. W konsekwencji za uprawnione uznano wnioskowanie, że realizacja urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy przekraczającej 500 kW na obszarze gminy, zarówno na podstawie planu miejscowego, jak też decyzji o warunkach zabudowy, może odbyć się tylko na obszarach wskazanych w studiach.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że pomocne w tworzeniu wykładni autentycznej art. 61 ust. 3 u.p.z.p. jest uzasadnienie do projektu nowelizacji z 2019 r., z którego wynika, że celem zmian do u.p.z.p. była modyfikacja dotychczasowej zasady dotyczącej planu zagospodarowania przestrzennego i lokalizacji budynków poprzez umożliwienie lokalizowania na nich mikroinstalacji wykorzystujących nie tylko technologię wiatrową, ale w szczególności fotowoltaiczną. Celem ustawodawcy nie była więc taka zmiana ustawy, która umożliwiała lokalizowanie na terenach nie objętych m.p.z.p. dużych, w gruncie rzeczy przemysłowych, wielomegawatowych instalacji fotowoltaicznych z pominięciem wymogów z przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Zdaniem Kolegium świadczy o tym również treść art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., w których ustawodawca wprowadził odrębne zasady dotyczące urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy przekraczającej wcześniej 100 kW a obecnie - po nowelizacji u.p.z.p. - 500 kW.
Stosując wykładnię systemową i autentyczną art. 61 ust. 3 u.p.z.p. organ odwoławczy stwierdził, że z pominięciem wymogów dotyczących art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy mogą być lokalizowane na podstawie decyzji o warunkach zabudowy wyłącznie mikroinstalacje OZE.
Kolegium wskazało, że planowana inwestycja obejmuje montaż paneli fotowoltaicznych o łącznej mocy do 0,99 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą na części działki nr [...], obręb S. Dla przedmiotowej inwestycji ustalono, że jej realizacja obejmie powierzchnię zabudowy do 0,4999 ha na gruntach rolnych klasy RIVa. Mając to na uwadze organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że planowana inwestycja nie spełnia wyjątku z art. 10 ust. 2a pkt 1 u.p.z.p., gdyż mimo że Inwestorzy planują jej łączną moc mniejszą niż 1 MW, to przewidzieli jej lokalizację na gruntach klasy RIVa na działce nr [...]. W tej sytuacji zachodziła konieczność ustalenia, czy teren objęty wnioskiem Inwestorów został uwzględniony w studium gminy Bytów jako teren, na którym ustalono rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy zainstalowanej większej niż 100 kW (500 kW).
Analizując zapisy studium gminy Bytów (uchwała nr IX/77/2019 Rady Miejskiej
w Bytowie z dnia 26 czerwca 2019 r.) oraz załącznika graficznego Kolegium wskazało,
że działka nr [...], obręb S., jest położona w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej oraz w strefie szczególnych walorów krajobrazowych. Dla tej pierwszej strefy przewidziano w studium możliwość lokalizacji instalacji OZE (w tym o mocy powyżej 100 kW) dla celów związanych z obsługą funkcji podstawowej z zaznaczeniem: lokalizacja poza strefami szczególnych walorów krajobrazowych. Wytyczne dla realizacji systemów OZE określono w rozdziale 5, podrozdziale 2, punkt 9. W wytycznych tych zaznaczono, że lokalizacja instalacji OZE powinna odbywać się jedynie (...) w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej nie objętej strefą szczególnych walorów krajobrazowych oraz strefą równowagi przyrodniczo-krajobrazowej, w taki sposób, aby obszar oddziaływania zawierał się
w granicach tych obszarów.
Zdaniem organu odwoławczego analiza powyższych zapisów oraz załącznika graficznego prowadzi do wniosku, że teren objęty wnioskiem Inwestorów jest terenem, na którym zgodnie z zapisami studium wykluczono możliwość lokalizacji instalacji OZE
z uwagi na to, że teren leży w strefie szczególnych walorów krajobrazowych.
Końcowo Kolegium wskazało, że wydając decyzję odmowną Burmistrz powołał się m.in. na fakt wnioskowania przez Inwestorów o warunki zabudowy dla części działki ewidencyjnej. Odnosząc się do tej kwestii organ odwoławczy wskazał, że w judykaturze zarysowały się na tle tej kwestii dwa stanowiska. Według pierwszego ustalenie warunków zabudowy odnosi się do całego obszaru działki ewidencyjnej objętej wnioskiem, a nie jedynie tej jej części, która w wyniku realizacji inwestycji będzie faktycznie zabudowana. Natomiast według drugiego dopuszcza się ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, niemniej - w ocenie organu odwoławczego - pogląd ten może odnosić się jedynie do wyjątkowych stanów faktyczno-prawnych, przy czym z sytuacji wyjątkowych nie należy wyprowadzać wniosków do powszechnego stosowania.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Kolegium uznało,
że w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie zachodzi żaden ze wspomnianych wyżej szczególnych przypadków, pozwalający na wyjątkowe dopuszczenie realizacji planowanej inwestycji na części działki.
W skardze na decyzję organu odwoławczego A. B., A. S. i D. S. zarzucili jej naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. poprzez:
a) ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie do wydania decyzji o warunkach zabudowy konieczne jest łączne spełnienie wszystkich warunków wskazanych w art. 61 ust. 1 pkt 1-6 u.p.z.p., podczas gdy z treści art. 61 ust. 3 tej ustawy wynika wprost, że w przypadku inwestycji dotyczącej OZE - w tym elektrowni fotowoltaicznej - nie jest konieczne spełnienie warunku w zakresie kontynuacji funkcji oraz cech architektonicznych i urbanistycznych (zasady dobrego sąsiedztwa), co znajduje potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA");
b) błędną wykładnię i uznanie, że zastosowanie wyjątku od spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa dotyczy wyłączenie elektrowni fotowoltaicznych o mocy do 500 kW, pomimo że taki limit mocy nie wynika z przepisów, co potwierdza najnowsze orzecznictwo NSA, zgodnie z którym niedopuszczalne jest takie różnicowanie;
2. art. 61 ust. 1 pkt 2, 3 i 5 u.p.z.p. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że "teren"
w rozumieniu ww. przepisów oznacza powierzchnię działki ewidencyjnej jako całości
i nie jest możliwe wydanie warunków zabudowy dla części działki wskazanej we wniosku, podczas gdy "teren" i "działka ewidencyjna" są odrębnymi znaczeniowo pojęciami, a tym samym "teren" może stanowić również wyodrębnioną za pomocą linii rozgraniczających część działki ewidencyjnej, co z kolei umożliwia ustalenie warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji planowanej na części działki.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości wydanych w sprawie decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem wytycznych co do wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. oraz zasądzenie na rzecz Skarżących od Kolegium zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że clou problemu niniejszej sprawy sprowadza się do wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p., bowiem zdaniem Kolegium przepis ten należy interpretować w połączeniu z innymi przepisami u.p.z.p. normującymi kwestię lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z OZE, tj. art. 10 ust. 2a i art. 15
ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., a tym samym wyłącznie od stosowania tzw. zasady dobrego sąsiedztwa powinno dotyczyć tylko urządzeń o mocy do 500 kW. Zdaniem Skarżących
z uwagi na brak ścisłego powiązania uregulowań zawartych w powyższych przepisach wskazana przez organy interpretacja art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie znajduje uzasadnienia, poza tym opiera się na orzecznictwie sądowym, które zostało podważone w kolejnych orzeczeniach. Zwrócono uwagę, że NSA w wyrokach wydanych w 2022 r. jednoznacznie opowiedział się za zwolnieniem elektrowni fotowoltaicznych z zasady dobrego sąsiedztwa, niezależnie od mocy takich elektrowni (m.in. w sprawach o sygn. akt: II OSK 1276/21,
II OSK 667/21 i II OSK 1482/11). Podkreślono, że NSA jest najwyższą instancją w ramach sądownictwa administracyjnego i wyroki wydawane przez ten sąd powinny być uwzględniane zarówno przez organy w wydawanych decyzjach, jak i wojewódzkie sądy administracyjne w wydawanych wyrokach. Niestety, zarówno Burmistrz, jak i Kolegium wydając swoje orzeczenia zignorowały fakt wydanych w 2022 r. trzech wyroków NSA, pomijając tym samym całkowicie najnowsze orzecznictwo.
Skarżący wskazali, że inwestycja, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy stanowi instalację OZE w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o OZE, a tym samym inwestycja ta jest zwolniona ze spełnienia warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Skoro z analizy urbanistycznej wynika, że wszystkie pozostałe warunki zostały spełnione, to organ powinien wydać decyzję ustalającą warunki zabudowy.
Końcowo wskazano, że rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia
17 grudnia 2021 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2399) uchylono przepisy dotyczące obszaru analizy wokół działki budowlanej. Trzykrotność frontu działki została zastąpiona trzykrotnością frontu terenu. Zmianami tymi w pełni usankcjonowano możliwość wystąpienia o decyzje o warunkach zabudowy na fragment działki. Zdaniem Skarżących potwierdza to również opis z wzoru wniosku, który wprowadzono rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego albo warunków zabudowy
(Dz. U. z 2021 r., poz. 2462). W punkcie 7 wniosku dotyczącym charakterystyki inwestycji istnieje możliwość zaznaczenia jednego z dwóch okienek: 1) teren inwestycji obejmuje całą działkę ewidencyjną lub działki ewidencyjne, 2) teren inwestycji obejmuje część działki ewidencyjnej lub działek ewidencyjnych. Zwrócono uwagę, że w komentarzu do sposobu wypełnienia wniosku w poz. nr [...] wprost wskazano, że "w przypadku określenia granic terenu objętego wnioskiem jako część działki ewidencyjnej lub działek ewidencyjnych wymagane jest określenie granic terenu w formie graficznej". Tym samym, stanowisko organów jakoby odmowę ustalenia warunków zabudowy uzasadniał również fakt wnioskowania o warunki zabudowy dla części działki ewidencyjnej uznano za chybione,
a przede wszystkim nie oparte na żadnej podstawie prawnej.
Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z 28 lutego 2023 r. Skarżący wnieśli o rozpatrzenie sprawy
w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 19 grudnia 2022 r. utrzymująca
w mocy decyzję Burmistrza Bytowa z 31 października 2022 r. odmawiającą ustalenia A. B., A. S. i D. S., prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej "S.", warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu zagospodarowania terenu i budowie instalacji do produkcji energii elektrycznej z promieni słonecznych o mocy do 0,99 MW planowanej na części działki nr [...] w obrębie S., gmina Bytów.
Należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kontrolował już zgodność z prawem decyzji odmawiających ustalenia warunków zabudowy w zbliżonych stanach faktycznych m.in. w wyrokach z 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 701/22,
z 25 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 632/22, czy z 8 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 631/22 (przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ocenę prawną zawartą w tych orzeczeniach podziela i przyjmuje za własną.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r.,
poz. 503 ze zm.), która w art. 4 ust. 2 pkt 2 stanowi, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania
i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu, przy czym sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji (innych aniżeli inwestycja celu publicznego) ustala się
w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
Uszczegółowienie powyższej regulacji następuje w art. 59 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie
z którym zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych,
a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Stosownie zaś do art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków:
1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2) teren ma dostęp do drogi publicznej;
3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego;
4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa
w art. 88 ust. 1;
5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że decyzja ustalająca warunki zabudowy jest wydawana przez organ administracji na zasadzie związania administracyjnego. Wniosek inwestora nie tylko wszczyna postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ale wyznacza też jego przedmiotowe ramy. Organ jest obowiązany zatem rozpoznać sprawę w granicach wyznaczonych treścią wniosku i jeśli wnioskowane zamierzenie jest zgodne z przepisami prawa (spełnia warunki określone w art. 61 u.p.z.p.) nie może odmówić ustalenia warunków zabudowy dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego (zob. wyroki NSA:
z 5 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 195/18, z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1137/17, czy z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 696/16). To wnioskodawca określa, dla jakiej inwestycji domaga się ustalenia warunków zabudowy, a organ prowadzący postępowanie ustala, czy wydanie decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy jest możliwe
w świetle przepisów u.p.z.p. (zob. wyrok NSA z 9 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 951/16). Istotą decyzji o warunkach zabudowy jest zatem ustalenie uwarunkowań urbanistyczno-architektonicznych dla projektowanego przedsięwzięcia - ram urbanistycznych, w jakich to przedsięwzięcie może być realizowane (zob. wyrok WSA w Krakowie z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1099/17).
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją dotyczącą określenia sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu, dla którego brak jest m.p.z.p. Nie jest też sporne, że planowana przez Spółkę inwestycja - instalacja do produkcji energii elektrycznej z promieni słonecznych o mocy do 0,99 MW - jest inwestycją, o której mowa
w art. 2 pkt 13 ustawy o OZE.
Zgodnie zaś z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.
o odnawialnych źródłach energii.
W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle omawianej regulacji zarysowały się sprzeczne stanowiska.
Według jednej grupy poglądów, przy wykładni przepisu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie należy ograniczać się tylko do wykładni językowej, ale wskazane jest również sięgnięcie do reguł wykładni systemowej i celowościowej. Odwołując się do art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. wskazuje się, że tego rodzaju inwestycje mają niewątpliwie istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego,
w związku z czym przy stosowaniu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. należy uwzględnić regulacje zawarte w studium. Przy czym w przypadku, gdy postanowienia studium nie przewidują na danym terenie lokalizacji urządzeń OZE o mocy wyższej niż wskazana w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., w orzecznictwie przyjmuje się, że albo nie jest w takiej sytuacji możliwe wydanie warunków zabudowy w ogóle (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 12 maja 2021 r.
sygn. akt II SA/Go 277/21 i wyroki WSA w Gdańsku: z 23 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 629/21 i z 19 października 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 257/22) albo możliwe jest wprawdzie wydanie decyzji o warunkach zabudowy, ale na zasadach ogólnych, tj. przy spełnieniu wszystkich warunków wynikających z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. (zob. wyrok NSA z 19 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 3705/19 i wyrok WSA w Łodzi z 19 sierpnia 2022 r. sygn. akt
II SA/Łd 520/22).
Powyższe orzecznictwo, w tym również tutejszego Sądu, formułowało zatem poglądy zbieżne z tymi, które prezentowały organy w niniejszej sprawie.
Według natomiast drugiej grupy poglądów, do których odwołuje się strona skarżąca, kategoryczne brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie daje podstaw do wprowadzania ograniczeń w jego zastosowaniu wynikających m.in. z mocy czy innych parametrów, jakimi ma się charakteryzować lokalizowana instalacja OZE oraz że dokonywanie wykładni
art. 61 ust. 3 u.p.z.p. z uwzględnieniem treści art. 10 ust. 2a tej ustawy nie jest właściwe ze względu na wewnętrzny i niewiążący przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy charakter postanowień studium. Takie poglądy wyrażane były przez wojewódzkie sądy administracyjne (np. WSA w Poznaniu w wyroku z 16 marca 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 96/22, czy WSA w Bydgoszczy w wyroku z 20 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 549/22). W ostatnim czasie zapadło też szereg orzeczeń NSA podzielających tę linię orzeczniczą (wyroki: z 29 czerwca 2022 r. sygn. akt II OSK 1276/21, z 12 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1482/21, z 3 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 2130/22, z 22 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 2249/22).
Mając na uwadze ostatnie wypowiedzi NSA w omawianej kwestii, układające się
w jednolitą linię orzeczniczą, tutejszy Sąd odstępuje od swojego dotychczasowego poglądu wyrażanego w poprzednich wyrokach (m.in. przywołanych wyżej), przyjmując tym samym pogląd, że lokalizacja farmy fotowoltaicznej dokonywana na podstawie przepisów u.p.z.p., niezależnie od jej mocy, zgodnie z art. 61 ust. 3 tej ustawy nie wymaga oceny przesłanki zasady dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej.
W ślad za wyrokiem NSA z 12 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1482/21 należy wskazać, że aktualne brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. (obowiązujące od 29 sierpnia
2019 r.) jest skutkiem nowelizacji z 2019 r. W przepisie tym dodano zwrot: "a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii". Zatem art. 61 ust. 3 u.p.z.p., w zakresie, w jakim dodano to kolejne odstępstwo od zasady zawartej w ust. 1 art. 61 tej ustawy, nie wydaje się budzić większych semantycznych wątpliwości, ponieważ w przypadku OZE przepis wprost odsyła do ich definicji zawartej w odrębnej ustawie. Z gramatycznego punktu widzenia treść art. 61 ust. 3 u.p.z.p. jest jasna i czytelna, w sposób klarowny
i jednoznaczny przesądza, że przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy nie stosuje się m.in. do instalacji OZE w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o OZE. Z tego przepisu nie wynika, aby ustawodawca różnicował instalacje w zależności od ich mocy, co w założeniu miałoby determinować badanie przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.
Takiego rozróżnienia nie sposób również wywieść z treści art. 10 ust. 2 u.p.z.p. oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a tej ustawy. Z przepisów tych wynika bowiem wyłącznie, że urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 100 (obecnie 500) kW, a także ich strefy ochronne związane z ograniczeniami
w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, muszą zostać rozmieszczone w studium aby ich dopuszczalna lokalizacja została później wprowadzona w planie miejscowym, o ile oczywiście taki plan zostanie uchwalony. Przepisy te odnoszą się jednak do tzw. lokalnego porządku planistycznego (studium, m.p.z.p.) i zakres ich stosowania jest ograniczony wyłącznie do tych gminnych aktów planistycznych, a nie do decyzji
o warunkach zabudowy. Okoliczność, że gmina w studium planuje przeznaczyć dany teren pod określoną zabudowę nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla dopuszczalności wydania warunków zabudowy (zob. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1580/18).
Powyższe prowadzi do konkluzji, że brak rozmieszczenia w studium gminy urządzeń wytwarzających energię z OZE o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW nie wyłącza
a priori dopuszczalności ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla takiej inwestycji. Jest to podyktowane tym, że stosownie do art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Jeżeli jednak studium nie jest aktem prawa miejscowego, co wynika z art. 9 ust. 5 u.p.z.p., to jego zapisy nie są wiążące dla organu na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy.
Z uwagi na powyższe art. 10 ust. 2 u.p.z.p., jak i art. 15 ust. 3 pkt 3a tej ustawy nie mogą stanowić podstaw normatywnych, które powinny być uwzględniane przy ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Również uzasadnienie projektu nowelizacji z 2019 r. wspiera powyższe stanowisko. W punkcie piątym uzasadnienia projektu wskazano jednoznacznie, że: "ze względu na rozbieżności judykatury, interwencji ustawodawcy wymagała również kwestia kwalifikowania budowy urządzeń wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych do kategorii urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 61 ust. 3 ustawy z dnia
27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (...)". Zaproponowano rozszerzenie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. o instalacje OZE. Przy ustalaniu warunków zabudowy dla tych instalacji nie będzie wymagane spełnienie zasady dobrego sąsiedztwa oraz warunku dostępu do drogi publicznej. W ramach tych zapisów w żadnym miejscu nie wskazano, że zmiana art. 61 ust. 3 u.p.z.p. ma dotyczyć instalacji OZE o określonej mocy.
Dodatkowo wskazać należy (również za wyrokiem NSA z 12 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1482/21), że nowelizację art. 61 ust. 3 u.p.z.p. trzeba postrzegać systemowo jako realizację celów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (Dz. Urz. UE L z 2018 r. Nr 328, poz. 82). Jednym z celów tej dyrektywy, który został uprzednio również wyrażony w Dyrektywach 2009/28/EC oraz 2001/77/EC, jest zalecenie uproszczenia i skrócenia procedur administracyjnych dotyczących realizacji inwestycji w zakresie OZE. Każdy krok w celu zwiększenia dostępności energii słonecznej ma fundamentalne znaczenie w transformacji polityki energetycznej i zmniejszenia uzależnienia od tradycyjnej energii, jak i ochronę klimatu. Wdrożenie technologii fotowoltaiki słonecznej i energii słonecznej termicznej daje szanse przynoszenia obywatelom i przedsiębiorstwom korzyści, tak w zakresie ochrony klimatu, jak i korzyści ekonomiczne. Wykorzystanie energii słonecznej, w połączeniu z efektywnością energetyczną, stanowi sposób na ochronę obywateli i przedsiębiorców przed zmiennością cen paliw kopalnych. Te fundamentalne wartości leżące u podstaw ograniczenia barier
w rozwoju instalacji fotowoltaicznych w pełni uzasadniały odejście od zawartej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. ustawowej zasady kontynuacji, mającej na celu zapewnienie ładu przestrzennego, z której wynikałaby dopuszczalność realizacji takich inwestycji tylko
w sąsiedztwie zabudowy przemysłowej. Nie sposób uzasadnić pierwszeństwa zasady kontynuacji przed korzyściami, jakie dla społeczeństwa płyną z energii słonecznej,
tj. zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego, stabilnością jej cen oraz korzyściami dla klimatu, takimi jak ograniczenie odpadów, oszczędność paliw kopalnych oraz zmniejszeniem w skali globalnej emisji zanieczyszczeń do atmosfery.
Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd stwierdza, że orzekające w sprawie organy dokonały błędnej wykładni art. 61 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Wykluczenie literalnej wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p., a skupienie się na poszukiwaniu rezultatów wykładni systemowej, doprowadziło bowiem do wydania decyzji odmownej, która była w tej sprawie co najmniej przedwczesna, ponieważ przy jej wydawaniu nie uwzględniono możliwości realizacji spornej inwestycji na podstawie decyzji o warunkach zabudowy (art. 4 ust. 2 i art. 59 ust. 1 u.p.z.p.) przy założeniu, że dla tego typu inwestycji o charakterze produkcyjnym nie ma potrzeby spełnienia wymogu dobrego sąsiedztwa.
Organy uznały również, że w przedmiotowej sprawie nie występują szczególne okoliczności faktyczno-prawne pozwalające na ustalenie warunków zabudowy dla części działki wskazanej we wniosku Skarżących. Organy odwołały się w tym zakresie do utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, zgodnie z którą co do zasady nie jest dopuszczalne ustalenie warunków zabudowy dla fragmentu działki inwestycyjnej, albowiem takie działanie mogłoby doprowadzić do obchodzenia przez inwestorów ograniczeń dotyczących np. wskaźników urbanistycznych lub związanych z ochroną gruntów rolnych i leśnych.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, dominujące również w judykaturze, zgodnie z którym jedynie w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej. Sąd nie zgadza się jednak
z organami, że w tej sprawie takie szczególne okoliczności faktyczno-prawne (pozwalające na ustalenie warunków zabudowy dla części działki) nie występują.
Zdaniem Sądu w świetle przepisów u.p.z.p. niedopuszczalne jest, co do zasady, ustalanie warunków zabudowy dla fragmentu działki ewidencyjnej. Przyjąć bowiem należy, że przez "teren", o którym mowa art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 1-4 u.p.z.p., trzeba rozumieć obszar jednej lub kilku konkretnie określonych działek ewidencyjnych, a nie fragment działki ewidencyjnej, na którym inwestor planuje realizację inwestycji. Objęcie decyzją o warunkach zabudowy części działki ewidencyjnej w świetle art. 59 ust. 1 u.p.z.p. jest dopuszczalne jedynie wyjątkowo i musi wynikać ze szczególnych uwarunkowań,
np. część działki jest już objęta ustaleniami planu miejscowego lub decyzją wydaną
w trybie tzw. specustaw, planowana jest inwestycja liniowa, która z natury rzeczy obejmuje jedynie część działek przy znacznej ich liczbie (tak NSA w wyrokach: z 3 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 177/18, z 2 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 270/21, z 3 sierpnia 2021 r. sygn. akt II OSK 1351/21, z 4 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 1212/19, z 15 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 603/21).
W ocenie Sądu z takimi wyjątkowymi uwarunkowaniami mamy również do czynienia w niniejszej sprawie, w której planowana jest inwestycja o charakterze szczególnym
i z punktu widzenia ustawodawcy priorytetowym. Ocenę tę potwierdza wprowadzone dla niej w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wyłączenie konieczności spełnienia wymogów zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej. Należy przy tym zauważyć, że zmieniając treść tego przepisu ustawodawca potwierdził, że instalacje OZE w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o OZE stanowią szczególne inwestycje, podobnie jak wskazane w tym przepisie linie kolejowe, obiekty liniowe i urządzenia infrastruktury technicznej, które co do zasady sytuowane są na częściach działek ewidencyjnych.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy będą zobowiązane do zastosowania oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku
(art. 153 P.p.s.a.). W szczególności organy przyjmą, że lokalizacja farmy fotowoltaicznej, niezależnie od jej mocy, zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wymaga w postępowaniu
o ustalenie warunków zabudowy oceny przesłanki dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej. Organy przyjmą także, że w przypadku inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej możliwe jest ustalanie warunków zabudowy dla fragmentu działki ewidencyjnej.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 P.p.s.a. zasądzając od Kolegium solidarnie na rzecz Skarżących kwotę 500 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi.
Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożyła strona skarżąca w piśmie procesowym z 28 lutego 2023 r. (k. 39 akt sądowych), a organ administracji publicznej w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło