II SA/Gd 1453/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2002 r., [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2002 r., nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2, art. 32 i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku R. U. z dnia 28 marca 2002 r. przyznał jej pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego pieniężnego w wysokości 70 zł. z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z potrzebami bieżącymi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, dochód jej rodziny wynosi 394,71 zł., a zatem dochód na osobę w rodzinie wnioskującej wynosi 197,36 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż wnioskująca spełnia wszystkie przesłanki do uzyskania przedmiotowego zasiłku. Organ administracji wyjaśnił, że świadczenie to ma charakter uznaniowy i jest przyznawane stosownie do posiadanych przez organ środków finansowych, co uwarunkowało wysokość przyznanego świadczenia. Odwołanie od tej decyzji wniosła R. U., wywodząc, że obecnie uzyskiwane przez nią dochody nie wystarczają jej na bieżące utrzymanie. Nie uwzględniając tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 maja 2002 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 4 i art. 32 w związku z art. 3 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazano, że w oparciu o przedłożone dokumenty, w tym aktualizację wywiadu środowiskowego z 28 marca 2002 r. Kolegium stwierdziło, iż R. U. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 17 letnią córką. Zamieszkuje wspólnie z byłym mężem i córką z dwojgiem dzieci. Zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Dwuosobowa rodzina utrzymuje się z alimentów, zasiłku rodzinnego i dodatku mieszkaniowego. Dochód rodziny w lutym 2002 r. tj. miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, jak również w marcu 2002 r. - w miesiącu złożenia wniosku, wynosił 394,71 zł (273,48 zł - alimenty + 41,20 zł - zasiłek rodzinny + 80,03 zł - dodatek mieszkaniowy) i został prawidłowo obliczony przez organ I instancji. Dochód rodziny, zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie, skarżąca zarówno w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, jak i w miesiącu złożenia wniosku osiągnęła dochód w wysokości 394,71 zł. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego tj. w przypadku skarżącej kwoty - 691 zł. Jak z powyższego wynika R. U. kwalifikuje się do przyznania jej pomocy z opieki społecznej, ze względu na niski dochód i bezrobocie. Zgodnie z treścią art. 32 ustawy - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby może być przyznany zasiłek celowy. Wysokość tego zasiłku nie jest ustawowo określona, a organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek celowy, lecz nie jest do tego zobowiązany. Działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych możliwości. Z informacji przedstawionej przez MOPR wynika, że posiadane środki finansowe na zasiłki celowe nie pozwalały na przyznanie tego świadczenia w wymiarze wyższym i zadawalającym stronę. Osobom samotnym i bez dochodu przyznawane są zasiłki w wysokości od 70 do 100 zł, a rodzinom wielodzietnym od 150 do 250 zł. W kwietniu 2002 r. Ośrodek dysponował na ten cel kwotą 249.000 zł, przyznając pomoc 1.274 rodzinom. Średnia wysokość przyznanego zasiłku wynosiła 195,45 zł. Jest oczywistym, że przyznana zaskarżoną decyzją kwota 70 zł jest niewystarczająca na zaspokojenie potrzeb skarżącej. Ponieważ udzielono jednak R. U. wsparcia w miarę możliwości finansowych Ośrodka i nie naruszono prawa, uznać więc należy brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej udzielana pomoc nie ma na celu pokrywania wszelkich kosztów utrzymania osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej a jedynie pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych. Udzielanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego nie jest więc obligatoryjne, a tym bardziej nie zobowiązuje organu do przyznania pomocy w konkretnej wysokości. Organ l instancji przyznał skarżącej zasiłek celowy w kwocie 70 zł, w sytuacji gdy rodzina posiadała dochód w wysokości 394,71 zł. Z treści art. 2 ust. 4 ustawy wynika, że uwzględnienie potrzeb osoby wnioskującej może nastąpić, jeżeli pozwalają na to możliwości Ośrodka. Oznacza to, że nie wszystkie nawet uzasadnione potrzeby mogą być zaspokojone ze środków pomocy społecznej, a ośrodki przyznające pomoc winny kierować się zasadą, że wszystkie osoby potrzebujące powinny być taką opieką objęte. Kolegium wskazało, że organ I instancji mógł więc uwzględnić potrzeby finansowe skarżącej w ograniczonej wysokości. Dodatkowo wyjaśniono, że przyznanie zasiłku celowego nie pozbawia strony prawa do wystąpienia z wnioskiem do organu I instancji w sprawie dalszego udzielenia wsparcia finansowego, o ile sytuacja nie ulegnie zmianie. R. U. wniosła skargę do Sądu na powyższą decyzję, wywodząc, że organ zawyżył jej dochód w miesiącu kwietniu, co było jej zdaniem podstawą ustalenia zbyt niskiej kwoty zasiłku. Podnosiła, iż wydaje bardzo dużo na leki, gdyż jest osobom niepełnosprawną. Wskazywała, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentacje faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 ze zm.) uzależnia przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od stwierdzenia, że dochód ubiegającej się o pomoc osoby nie przekracza określonej w tym przepisie wysokości. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy z pomocy społecznej może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Skarżąca spełnia wszystkie wskazane wyżej kryteria. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zasiłek celowy jak i okresowy należą do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku wystąpienia przesłanek ich przyznania. Uznaniu podlega także wysokość przyznanego świadczenia. Podkreślić jednak należy, że uznaniowość nie oznacza dowolności organu w tym zakresie, zarówno co do rodzaju przesłanek odmowy przyznania zasiłku jak i oceny ich zaistnienia w konkretnym przypadku. Uznanie administracyjne podlega kontroli organu odwoławczego. Organy administracji wskazały, iż powodem odmowy przyznania pomocy w większym zakresie są aktualne możliwości pomocy społecznej. Okoliczność ta, zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej może stanowić przesłankę odmowy przyznania zasiłku celowego bądź jego ustalenia w niższej niż potrzebna na zaspokojenie potrzeb wysokości. W decyzji organ winien jednak poczynić ustalenia umożliwiające dokonanie kontroli zaistnienia takiej przesłanki, w przeciwnym razie w istocie powołanie się na ogólnikową formułę braku środków i możliwości pomocy społecznej umożliwiałoby oddalenie wniosku bądź przyznanie pomocy nieadekwatnej w stosunku do potrzeb w każdej sytuacji, wyłączając możliwość weryfikacji tak motywowanej decyzji. Podkreślić należy, że kwota 70 zł. jest niewątpliwie kwotą nieznaczną w stosunku do potrzeb rodziny wnioskodawczyni. Przyznanie zasiłku w tej wysokości, pozostającej w dysproporcji do stwierdzonych potrzeb wymagało szczegółowego uzasadnienia. W zaskarżonej decyzji takie ustalenia się znalazły. Umożliwiły one dokonanie oceny, iż przyznanie skarżącej pomocy w większym zakresie przekraczałoby możliwości pomocy społecznej, wyznaczone wielkością posiadanych przez organy pomocy społecznej środków finansowych i potrzebami innych osób korzystających z pomocy Ośrodka. W szczególności wskazane są w niej ustalenia odnośnie wysokości pozostających w dyspozycji Ośrodka w badanym okresie środków finansowych, wielkości środków wydatkowanych na zadania zlecone o charakterze obowiązkowym i fakultatywnym, szacunku potrzeb w tym zakresie, ilości osób objętych pomocą społeczną i ubiegających się o przyznanie takiej pomocy oraz zakresu przyznawanej takim osobom pomocy. Nie budzi także zastrzeżeń poczyniona przez organy administracji ocena, że wobec ograniczonych możliwości finansowych pomocy społecznej świadczenia powinny w pierwszym rzędzie zostać skierowane do osób pozostających w jeszcze trudniejszej sytuacji życiowej. Na marginesie wskazać należy skarżącej, że organy rozpatrujące jej wniosek prawidłowo obliczyły wysokość dochodu rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku jak również w miesiącu złożenia wniosku. Dochód rodziny, zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca zarówno w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, jak i w miesiącu jego złożenia osiągnęła dochód w wysokości 394,71 zł. W związku z powyższym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.