II SA/Gd 1467/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2004 r., na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia 26 września 2003 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca stałego pobytu oddala skargę. Decyzją z dnia 12 maja 2003 r. Prezydent Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku skarżącego – J. W. orzekł o wymeldowaniu R. W. oraz R. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w G. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał m.in. przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 86 poz. 960 z poźn.zm.). Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ ustalił następujący stan faktyczny: we wniosku o wymeldowanie skarżący podał, że jego była żona – R. W. oraz syn R. W. wyjechali do USA a ich pobyt ma charakter stały. W oświadczeniach złożonych w postępowaniu przed organem I instancji wskazał, że jego była żona oraz syn nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu od 2001 r. Wyprowadzili się dobrowolnie. Natomiast w piśmie z dnia 12.04.2003 r. R. W. poinformowała organ I instancji, że w USA przebywa wraz z synem jedynie tymczasowo. Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] wniósł pełnomocnik R. W. i R. W., ponownie wskazując, że pobyt w USA ma charakter tymczasowy. Wojewoda [...] decyzją z dnia 26 września 2003 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 86 poz. 960 z poźn.zm.) uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego R. i R. W. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że istotną kwestią w sprawie jest ustalenie czy ww. osoby opuściły zamieszkiwany lokal w sposób trwały i dobrowolny. Wobec tego, że stanowiska byłych małżonków w tym zakresie były skrajnie odmienne, Wojewoda [...] zlecił organowi I instancji przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, podczas której zeznania złożyli świadkowie wskazani przez pełnomocnika odwołujących się. Wszyscy przesłuchani świadkowie wskazywali na czasowy charakter pobytu w USA R. i R. W. Organ ustalił, że celem wyjazdu R. W. była pomoc córce w opiece nad dzieckiem, natomiast jej syna – rehabilitacja. Oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, organ odwoławczy orzekł, iż nie została spełniona przesłanka wymeldowania z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sytuacji gdy ww. osoby czasowo przebywają poza granicami kraju, a swoje centrum życiowe mają w Polsce, nie można przyjąć, że trwale opuściły lokal przy ul. [...] w G. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] jako bezzasadnej i noszącej cechy stronniczości oraz pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu I instancji z dnia 12 maja 2003 r. Skarżący podniósł ponadto, że zeznania świadków wskazanych przez jego byłą żonę są niespójne i niezgodne z prawdą. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przede wszystkim należy podnieść, że istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 k.p.a). W przypadku odmiennego rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji ma on kompetencje merytoryczno – reformacyjne. Zgodnie bowiem z art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. Art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 z późn.zm.) stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przepis art. 9 ust. 2 ww. ustawy stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Z dniem 19 czerwca 2002 r. cytowany przepis art. 9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz.U. Nr 78 poz.716) uznany za niezgodny z art.52 ust.1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Oznacza to, że przesłanką wymeldowania jest przede wszystkim fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, bowiem wymeldowanie, tak jak zameldowanie, ma charakter jedynie ewidencyjny i nie powoduje nabycia jakichkolwiek praw do lokalu bądź ich utraty. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu odwoławczego, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka wymeldowania z art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W sprawie niniejszej stanowiska byłych małżonków w tej kwestii są skrajnie odmienne. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że była żona skarżącego – R. W. oraz jego syn R. W. wyjechali do USA. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak trafnie podkreślił organ odwoławczy nie pozwala jednak wyprowadzić wniosku o trwałym opuszczeniu przez ww. osoby dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W szczególności świadczą o tym zeznania świadków, którzy zgodnie podawali, że pobyt w Stanach Zjednoczonych byłej żony skarżącego wraz z synem ma charakter czasowy, natomiast swoje centrum życiowe mają w Polsce. Kodeksowa zasada swobodnej oceny dowodów przez organ prowadzący postępowanie administracyjne (art.80 k.p.a.) wyłącza możliwość odmiennej, niż dokonał to organ orzekający w postępowaniu administracyjnym, oceny wiarygodności i mocy dowodowej dowodów, na których oparł decyzję, chyba, że organ ocenił dowody w sposób dowolny (zob. wyrok NSA z 3.03.1989 r. IV SA 1176/88 – P i Ż 1989 Nr 27). Zarzutu takiego nie można postawić skutecznie organowi orzekającemu w niniejszej sprawie w II instancji, bowiem analiza materiału dowodowego przedstawiona w zaskarżonej decyzji jest spójna i logiczna. Z tych względów Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i z tego powodu na mocy art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.