II SA/Gd 1475/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący NSA Anna Orłowska Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dowódcy Marynarki Wojennej RP z dnia 24 kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej przyznania dodatku za obsługę statków powietrznych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości oraz nieważność decyzji Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 28 lutego 2001r. nr [...] w całości , 2. zasądza od Dowódcy Marynarki Wojennej RP na rzecz skarżącego W. B. kwotę 255,00 ( dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Decyzją z dnia 15 grudnia 2000 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] przyznał kpt. W. B., kierownikowi laboratorium : 1. dodatek specjalny od dnia 1.07.2000 w wysokości 27% uposażenia wg 23 grupy zaszeregowania 2. dodatek za bezpośrednią obsługę statków powietrznych od dnia 1.07.2000 r. w wysokości 25 % uposażenia bazowego. Uzasadniając decyzję w punkcie 2 stwierdził, że W. B. pełni służbę przy bezpośredniej naziemnej technicznej obsłudze samolotów naddźwiękowych, w związku z czym, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. jest uprawniony do dodatku za bezpośrednią obsługę statków powietrznych w wysokości 25 % uposażenia bazowego. W dniu 2.02.2001 r. Główny Księgowy Jednostki Wojskowej [...] zwrócił się do Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej o uchylenie w/w decyzji argumentując, że jest ona niezgodna z postanowieniami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.10 2000 r., bowiem W. B. przyznano dodatek za bezpośrednią obsługę statków powietrznych, a jego stanowisko - kierownika laboratorium - nie zostało wymienione w załączniku nr 1 do tegoż rozporządzenia. Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej decyzją z dnia 28 lutego 2001 r. nr [...] , powołując się na art. 138 § 3 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 2 kpa, uchylił na wniosek głównego księgowego Jednostki Wojskowej [...] - kpt. mgr. K. R. decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 15.12.2000 r. nr [...] w sprawie przyznania dodatków do uposażenia zasadniczego - w części dotyczącej przyznania dodatku za bezpośrednią obsługę statków powietrznych. Stwierdził, że wymieniona decyzja jest nieważna, bowiem zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy wyraźnego przepisu § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy. Kpt. W. B. pełni obowiązki na stanowisku kierownika laboratorium kontroli lotów. Zgodnie z § 18 dodatek za bezpośrednią obsługę statków powietrznych przysługuje żołnierzowi jeśli wykonuje obowiązki przy bezpośredniej naziemnej technicznej obsłudze statków powietrznych, w oparciu o wykaz stanowisk służbowych lub funkcji, których zajmowanie lub pełnienie uprawnia żołnierzy do otrzymywania wymienionego dodatku zgodnie z załącznikiem nr 1 do cytowanego rozporządzenia. Ustawodawca nie przewidział w rozporządzeniu nazwy stanowiska i specjalności wojskowej - kierownik laboratorium – [...], ponieważ należy spełnić jednocześnie dwa warunki - nazwy stanowiska i specjalności wojskowej. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] niewłaściwie zakwalifikował i przyznał dodatek za bezpośrednią obsługę statków powietrznych, w związku z czym przekroczył uprawnienia wynikające z cytowanego rozporządzenia. Decyzja zawierała stwierdzenie, że jest ostateczna. W dniu 22 lutego 2002 r. W. B. zwrócił się do Dowódcy Marynarki Wojennej z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie przyznania mu od dnia 1.07.2000 r. dodatku za bezpośrednią naziemną techniczną obsługę samolotów naddźwiękowych i śmigłowców w kwocie 25 % uposażenia bazowego. Wskazał we wniosku m.in., że zakres jego obowiązków służbowych wykonywanych na zajmowanym stanowisku kierownika laboratorium obejmuje bezpośrednią naziemną techniczną obsługę statków powietrznych. Do dnia 30 czerwca 2000 r. otrzymywał taki dodatek, a do jego wniosku z dnia 9 stycznia 2002 r. w sprawie wydania decyzji o przyznaniu mu dodatku BOS Dowódca Brygady Lotnictwa MW ustosunkował się negatywnie. Stwierdził, że decyzja o zabraniu dodatku jest dla niego krzywdząca. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2002 r. nr [...] Dowódca Marynarki Wojennej RP, działając jako organ drugiej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.10.2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy , po rozpoznaniu odwołania W. B. od decyzji Nr [...] dowódcy Brygady Lotnictwa MW z dnia 28.02.2001 r. stwierdzającej nieważność decyzji Nr [...] dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia 15 grudnia 2000 r. o przyznaniu dodatków do uposażenia , w części dotyczącej przyznania dodatku za bezpośrednią obsługę statków powietrznych - utrzymał w mocy decyzję nr [...] dowódcy Brygady Lotnictwa MW z dnia 28.02.2001 r. W uzasadnieniu wskazał, że Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją z dnia 15 grudnia 2000 r. nr [...] przyznał m.in. dodatek za bezpośrednią obsługę statków powietrznych oddania 1.07.2000 r. w wysokości 25 % uposażenia bazowego. W wyniku przeprowadzonej kontroli z urzędu w trybie nadzoru służbowego Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej wydał decyzję nr [...] z dnia 28 lutego 2001 r. , w której stwierdził nieważność ww. decyzji dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w części dotyczącej dodatku za bezpośrednią obsługę statków powietrznych, z uwagi na brak podstawy prawnej do jej wydania. Decyzja wydana przez dowódcę Brygady Lotnictwa MW nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 107 § 1 kpa - nie zawiera pouczenia o trybie odwoławczym. Ponadto dowódca Brygady Lotnictwa MW błędnie przyjął, że działa na podstawie art. 138 kpa jako organ II instancji, bowiem w myśl art. 158 kpa decyzja o stwierdzeniu nieważności jest decyzja w nowej sprawie i podlega weryfikacji w toku instancji. W związku z tym wniosek kpt. W. B. skierowany do dowódcy Marynarki Wojennej RP uznać należało za odwołanie od decyzji organu I instancji. Decyzja nie zawierała pouczenia o przysługującym odwołaniu oraz terminie jego złożenia, wobec czego uznano, że zostało ono złożone w terminie. Stwierdził, że zgodnie z przepisami przywołanego rozporządzenia dodatek za bezpośrednią obsługę statków powietrznych przysługuje żołnierzowi zawodowemu i służby nadterminowej, zajmującemu stanowisko lub pełniącemu funkcję przy bezpośredniej naziemnej technicznej obsłudze statków powietrznych ( § 18 ust. 1 ), wykaz stanowisk służbowych lub funkcji , których zajmowanie lub pełnienie uprawnia do dodatku określa załącznik nr 1 do rozporządzenia, stanowisko "kierownik laboratorium" nie jest ujęte w załączniku nr 1 do ww. rozporządzenia. Stwierdził, że decyzja Brygady Lotnictwa MW pomimo uchybień formalnoprawnych jest co do zasady słuszna, gdyż stanowisko zajmowane przez kpt. W. B. nie uprawnia do przyznania przedmiotowego dodatku, brak jest zatem podstawy prawnej do wydania stosownej decyzji. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. B., wnosząc o jej uchylenie jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji. Zarzucił naruszenie prawa materialnego - art. 2 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17.12.1974 r. o uposażeniu żołnierzy w zw. z § 28 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.10.2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy i pkt 3 załącznika nr 1 do tego rozporządzenia. W skazał, że pełni zawodową służbę wojskową i zajmuje stanowisko służbowe kierownika laboratorium , kod specjalności wojskowej [...]. Do jego obowiązków należy m.in. bezpośrednia obsługa statków powietrznych. Zgodnie z treścią § 18 ust.1 pkt 1 w/w rozporządzenia , żołnierzowi zajmującemu stanowisko lub pełniącemu funkcję przy bezpośredniej naziemnej technicznej obsłudze statków powietrznych przysługuje dodatek za bezpośrednią obsługę statków powietrznych. Mimo różnic w nazewnictwie zajmowanego przez skarżącego stanowiska służbowego, zajmuje on stanowisko przy bezpośredniej naziemnej technicznej obsłudze statków powietrznych i taki jest zakres jego obowiązków służbowych. Potwierdza to przypisany stanowisku skarżącego kod specjalności wojskowej - SW [...], który wymieniony jest w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Mimo niespójności przepisów między treścią § 18 rozporządzenia i nazewnictwem stanowisk służbowych lub pełnionych funkcji a przypisanym im kodem specjalności wojskowej , zdaniem skarżącego nie ulega wątpliwości, że celem i istotą tego unormowania było określenie uprawnienia do dodatku dla tych żołnierzy, którzy z tytułu zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji wykonują obowiązki służbowe przy bezpośredniej naziemnej technicznej obsłudze statków powietrznych. Zdaniem skarżącego, skoro wykonuje on takie obowiązki, a jego stanowisko objęte jest kodem specjalności wojskowej, objętej treścią załącznika nr 1 do rozporządzenia, jest on uprawniony do dodatku. W odpowiedzi na skargę Dowódca Marynarki Wojennej RP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wywody z zaskarżonej decyzji. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna lecz nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stwierdzić trzeba, że decyzja Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej z dnia 28 lutego 2001 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa może być nie tylko naruszenie przepisów prawa materialnego, ale i procesowego. Organ orzekł jako organ odwoławczy, powołując się na art. 138 § 3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 2 kpa i uchylił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej 3651 z dnia 15.12.2000 r. nr [...] w sprawie przyznania dodatków do uposażenia zasadniczego - w części dotyczącej przyznania dodatku za bezpośrednią obsługę statków powietrznych, jednocześnie stwierdzając w uzasadnieniu, że jest ona nieważna. Organ stosując art. 138 kpa nie tylko nieprawidłowo uznał, że jest organem odwoławczym, lecz także przywołał jego § 3, który dotyczył spraw należących do właściwości organów samorządu terytorialnego. Organ nie zauważył też, że przywołany przez niego przepis nie daje podstawy do przyjęcia takiej formy rozstrzygnięcia - tj. jedynie uchylenia decyzji. Ponadto zarówno rozpoznając odwołanie, jak i wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organ nie mógł wydać decyzji "na żądanie" głównego księgowego. W przypadku rozpoznania odwołania może być ono rozpoznane na skutek odwołania strony postępowania (art. 127 § 1 kpa), którą główny księgowy nie jest, zaś postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu ( art. 157 § 2 kpa). Rażącym naruszeniem prawa było orzekanie na podstawie przepisu art. 138 kpa, mimo że w istocie sprawa dotyczyła rozstrzygnięcia w sprawie nieważności decyzji , bowiem rozstrzygnięcie w takiej sprawie jest odrębnym postępowaniem, w którym rozstrzygnięcie następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 kpa). Tak też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22.04.2004 r. ( OSK 566/04 M. Prawn. 2004/111489): "decyzje administracyjne wydane w postępowaniach w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 154, 155, 161-163), jak również decyzje wydane w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej (art. 157 i 158 w zw. z art. 156 KPA) są decyzjami "nowymi", wydanymi w "nowej sprawie" i w "nowym postępowaniu". Chybione jest też stwierdzenie organu, że decyzja jest nieważna, bowiem zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy wyraźnego przepisu § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Stwierdzenie sugeruje, że przepis § 18 rozporządzenia dotyczy nieważności decyzji, co jest oczywiście błędne. Decyzja naruszyła też zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa, , bowiem organ uznając, że działa jako organ drugiej instancji stwierdził, że decyzja jest ostateczna i nie pouczył strony o możliwości i trybie wniesienia odwołania (art. 107 § 1 kpa). Odnosząc się do decyzji Dowódcy Marynarki Wojennej RP z dnia 24 kwietnia 2002 r. nr [...] stwierdzić trzeba, że także ona wydana została z rażącym naruszeniem prawa ( art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wniosek skarżącego o przyznanie mu dodatku, który organ potraktował jako odwołanie od decyzji, takim odwołaniem nie był. Organ z własnej inicjatywy wniosek skarżącego potraktował jako odwołanie, a wydanie decyzji odwoławczej bez odwołania strony czy też rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym co do decyzji nie zaskarżonej odwołaniem rażąco narusza prawo. Ponadto - gdyby nawet wniosek ten uznać za odwołanie, to odwołanie to zostałoby złożone po terminie do jego wniesienia, gdyż termin ten biegnie niezależnie od pouczenia strony o możliwości i trybie wniesienia odwołania , a strona nie składała wniosku o przywrócenie terminu. W tej sytuacji organ rozpoznałby odwołanie wniesione z uchybieniem terminu. Jest to również rażące naruszenie prawa. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99 (LEX nr 48749) : "rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 kpa)". Rażącym naruszeniem prawa jest też utrzymanie w mocy w postępowaniu odwoławczym decyzji dotkniętej nieważnością (podobnie Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz pod redakcją B. Adamiak i J. Borkowskiego, Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 2004 r., str.728 -729). Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art.145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie przepisu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.