II SA/Gd 149/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-12-02
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Dorota Jadwiszczok, Mariola Jaroszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu weterynaryjnego nakładająca obowiązki dotyczące stanu sanitarno-technicznego pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych jest zgodna z prawem, w szczególności czy organ działał w granicach swojej właściwości rzeczowej i czy kontrola została przeprowadzona prawidłowo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja organu weterynaryjnego była zgodna z prawem. Kontrola została przeprowadzona prawidłowo, a organ działał w granicach swojej właściwości rzeczowej, opierając się na przepisach prawa wspólnotowego dotyczących higieny środków spożywczych. Stwierdzone uchybienia dotyczyły stanu sanitarnego i higienicznego pomieszczeń, a nie stanu technicznego budynku w rozumieniu prawa budowlanego, co wykluczało zarzut naruszenia właściwości rzeczowej.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mleczarska zaskarżyła decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii nakładającą obowiązki dotyczące stanu sanitarno-technicznego pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych. Kontrola wykazała liczne uchybienia, takie jak niewystarczająca wentylacja, zawilgocenie, pleśń, brak gładkości posadzek, zastoiny wody, ubytki w ścianach i posadzkach, zacieki na sufitach, nieczynne spłuczki i umywalki, cieknące krany, zbyt wysoka temperatura w magazynach. Spółdzielnia kwestionowała właściwość rzeczową organu, prawidłowość przeprowadzenia kontroli oraz podstawę prawną nałożonych obowiązków, twierdząc, że dotyczą one stanu technicznego budynków, a nie prawa weterynaryjnego. Organy administracji obu instancji utrzymały w mocy decyzję, uznając, że działania były zgodne z prawem i mieściły się w kompetencjach Inspekcji Weterynaryjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielni Mleczarskiej z siedzibą w S. G. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 28 września 2009 r., nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru weterynaryjnego oddala skargę.
Powiatowy Lekarz Weterynarii, działając na podstawie art. 104, art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), art. 3 ust. 2 pkt. 5 lit. a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 121 poz. 842) oraz zał. II rozdz. I ust. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d, zał. II rozdz. I ust. 5, ust. 8 a i zał. II rozdz. II ust. 1 lit. a, b, c, zał. II rozdz. V ust. 1 lit. b a także zał. II rozdz. IX ust. 3, ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. U. UE L 139 z 30.04.2004 r. str. 1 - 54), decyzją z dnia 7 sierpnia 2009 r., Nr [...], zobowiązał Okręgową Spółdzielnię Mleczarską do wykonania następujących czynności:
1. zapewnić posadzkom, w pomieszczeniach produkcyjnych: serów Grani, Setal, masłowni oraz normalizacji, stan gładkości i łatwozmywalności, z zapewnieniem w tych pomieszczeniach odpowiedniego systemu odwadniania podłogowego;
2. zapewnić ścianom, w pomieszczeniach produkcyjnych: serów Grani, Setal, masłowni oraz pakowania mleka, dobry stan sanitarno-techniczny łatwozmywalności i gładkości;
3. zapewnić sufitom, w pomieszczeniach produkcyjnych: serów Grani, Setal, pakowania mleka, odpowiednie wykończenie uniemożliwiające gromadzenie się zanieczyszczeń oraz redukujące kondensację, wzrost niepożądanej pleśni oraz strząsanie cząstek;
4. zapewnić możliwość skutecznego mycia i dezynfekcji, w pomieszczeniach produkcyjnych sera Grani, pakowania mleka, normalizacji, masłowni, uwzględniając zagrożenia wynikające z obecnego sposobu zamontowania instalacji grzewczych, wodnych i kanalizacyjnych oraz elektrycznych;
5. usprawnić wentylację w pomieszczeniach produkcyjnych: serów Grani, Setal oraz w miejscu przyjęcia surowca w celu eliminacji;
6. zaopatrzyć studzienki kanalizacyjne, znajdujące się w pomieszczeniu produkcyjnym sera Grani, w syfony;
7. zapewnić skuteczne odprowadzanie wody oraz popłuczyn z urządzeń i instalacji, uniemożliwiające tworzenie zastoin i aerozoli, w pomieszczeniach produkcyjnych serów Grani i Setal, normalizacji oraz masłowni;
8. zapewnić system ochrony żywności przed zanieczyszczeniem metalami pochodzącymi z maszyn, urządzeń i instalacji produkcyjnych, w tym wkładów Krymera;
9. zapewnić właściwy stan sanitarno - techniczny wózka do ociekania twarogu Setal w pomieszczeniu produkcyjnym sera Setal oraz podestów w pomieszczeniach serów Setal, Grani i masłowni, zabezpieczający przed tworzeniem się ognisk korozji oraz przedostawaniem cząstek zanieczyszczeń do żywności;
10. zapewnić prawidłową temperaturę przechowywania produktów w podręcznym magazynie masła.
Organ ustalił, iż pismem z dnia 30 czerwca 2009 r. zawiadomiono Okręgową Spółdzielnię Mleczarską o przeprowadzeniu w dniu 2 lipca 2009 r. kontroli doraźnej w celu określenia istniejącego stanu sanitarno-technicznego zakładu produkcyjnego. Kontrolę przeprowadzono w dniach 2 i 3 lipca 2009 r., co zostało udokumentowane protokołem SPIWET00 nr 78/H/09 z dnia 3 lipca 2009 r. oraz materiałem fotograficznym. Stwierdzono wówczas m.in. obecność skroplin oraz pleśni w pomieszczeniach produkcyjnych, co oznaczało według organu, iż w pomieszczeniach tych niewystarczająca jest wentylacja. Nadto w pomieszczeniach produkcyjnych instalacje grzewcza, elektryczna, wodna oraz kanalizacyjna przebiegają naściennie, co utrudnia skuteczne mycie oraz dezynfekcję, podobnie jak stwierdzone ubytki i brak fug glazury ściennej i posadzki. Ponadto stwierdzono znaczne zawilgocenie ścian oraz sufitów kontrolowanych pomieszczeń oraz braki w zabezpieczeniu przed dostępem owadów oraz szkodników. Woda z instalacji wodnych oraz popłuczyny po myciu, odprowadzane są bezpośrednio na posadzkę, gdzie w ubytkach i zagłębieniach tworzą się zastoiny wody. W trakcie kontroli stwierdzono również, że warunki przechowywania produktów naruszają łańcuch chłodniczy, bowiem temperatura przechowywania produktów w podręcznym magazynie masła wynosiła + 160 C, przy założonej przez producenta i opisanej w dokumencie księgi HACCP: "Opis produktu - tłuszcze" - nie więcej niż + 8 0 C.
Pismem z dnia 9 lipca 2009 r. Spółdzielnia, wniosła zastrzeżenia do sporządzonego protokołu. Według Spółdzielni stan kontrolowanych pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych, w których odbywa się produkcja i magazynowanie wyrobów, wbrew ustaleniom przeprowadzonej kontroli, pozwala na właściwe ich utrzymanie, czyszczenie, dezynfekcję i deratyzację, a istniejące warunki przedmiotowych pomieszczeń i instalacji dostatecznie chronią przed gromadzeniem się brudu czy powstawania kondensacji wilgoci i pleśni. Zdaniem kontrolowanej istniejący system naturalnej wentylacji przedmiotowych pomieszczeń jest wystarczający i jedynie w jednym z pomieszczeń występują ogniska nadmiernej kondensacji wilgoci i pleśni, w odniesieniu do którego, tak szybko, jak to będzie możliwe, Spółdzielnia podejmie stosowne działania zmierzające do wyeliminowania przedmiotowej kondensacji wilgoci i ognisk pleśni.
W oparciu o wyniki kontroli, Powiatowy Lekarz Weterynarii stwierdzając, iż istniejący stan sanitarno - techniczny pomieszczeń i instalacji kontrolowanej jednostki odbiega od stanu wymaganego prawem, a stwierdzone uchybienia mają wpływ na bezpieczeństwo produkowanej żywności, co w konsekwencji może stanowić podstawę dla wycofania bądź zawieszenia uprawnień handlowych OSM, pismem z dnia 13 lipca 2009 r., zawiadomił Spółdzielnię o wszczęciu z urzędu, postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzonych niezgodności opisanych protokołem kontroli oraz poinformował stronę o 7-dniowym terminie do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Spółdzielnia w piśmie z dnia 5 sierpnia 2009 r. podniosła, że jej zdaniem, dokonana protokołem kontroli z dnia 3 lipca 2009 r. ocena warunków technicznych, którym mają odpowiadać obiekty budowlane, nie należy do właściwości rzeczowej Inspekcji Weterynaryjnej. Ponadto wskazała, iż należące do Spółdzielni obiekty budowlane odpowiadają wymaganiom określonym w rozdziale I i II rozporządzenia WE Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie higieny środków spożywczych. Strona wskazała także, iż dokonane ustalenia stanu faktycznego sprawy nie są oparte na dowodach, o których mowa w art. 19c ust.2 i 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, powołane w użytym druku kontroli z 3 lipca 2009 r. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania urzędowej kontroli środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego w procesie produkcji i w obrocie, w dacie wszczęcia postępowania już nie obowiązywało, nadto ujawnienie w protokole kontroli danych dotyczących stanu zatrudnienia stanowi naruszenie jej praw, gdyż stosownie do treści przepisu art. 19 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej nie podlegają one ujawnieniu w materiale sprawy.
Powiatowy Lekarz Weterynarii stwierdził, iż stwierdzone protokołem kontroli nr 78/H/09 z dnia 3 lipca 2009 r. uchybienia stanu sanitarnego-technicznego instalacji i pomieszczeń należących do OSM znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a widniejące i niewykreślone z używanego druku kontroli, nieobowiązujące od roku 2006, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 11 marca 2003 r., w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania urzędowej kontroli środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego w procesie produkcji i w obrocie, nie miało w sprawie żadnego zastosowania. Inspektor nie podzielił również stanowiska Spółdzielni, iż stwierdzony stan techniczno-sanitarny należących do niej przedmiotowych pomieszczeń i instalacji odpowiada wymaganiom określonym w rozdziałach I i II rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie higieny środków spożywczych.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania. Spółdzielnia zarzuciła, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem:
1. art. 19 e ust. 5 w związku z ust. 4 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej przez wydanie zaskarżonej decyzji przed upływem terminu przewidzianego do złożenia przez kontrolowaną OSM wyjaśnienia przyczyny odmowy podpisania protokołu kontroli;
2. art. 19 a w związku z art. 2 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej przez porównanie ustalonego stanu faktycznego ze stanem pożądanym, określonym w prawodawstwie budowlanym, a nie w prawodawstwie weterynaryjnym;
3. art. 19 k.p.a., art. 66 ust. 1 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 19 a i art. 2 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej przez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej organów;
4. art. 19 c ust. 2 w związku z art. 19 c ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej oraz w związku z art. 84 § 1 i art. 1 pkt 1 kpa wskutek ustalenia stanu faktycznego budynków i pomieszczeń w zakresie warunków technicznych, którym powinny one odpowiadać, w tym w zakresie instalacji i urządzeń wentylacyjnych, wodociągowych i kanalizacyjnych oraz w zakresie sieci i instalacji elektrycznych – na podstawie dowodu z oględzin dokonanych bez udziału osób posiadających wiedzę specjalną w powyższych dziedzinach (biegłych).
Rozpoznając odwołanie, Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia 28 września 2009 r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że Inspekcja Weterynaryjna musi dbać o zdrowie i życie ludzi i dlatego istniejący stan sanitarno- weterynaryjny zakładu powinien ulec zmianie, a obowiązki nałożone zaskarżoną decyzją są słuszne i należycie umocowane. Stan sanitarno - weterynaryjny OSM został wszechstronnie opisany w protokole kontroli Nr 78/H/09 z dnia 3 lipca 2009 r. Protokół ten został podpisany przez dwóch przedstawicieli Zakładu: mgr inż. P. P. - Kierownika Działu Technicznego oraz Pełnomocnika Zarządu ds. Zarządzania Jakością E. Sz. W dziale uwagi i zastrzeżenia kontrolowanego do niniejszego protokołu nie wniesiono uwag bieżących do protokołu.
Błędny jest według organu II instancji zarzut Spółdzielni, że pożądany stan sanitarno - weterynaryjny nie może być regulowany prawodawstwem weterynaryjnym, a winien być regulowany prawem budowlanym. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego "przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego (...) powinny być spełnione wymagania zdrowotne, higieniczne, sanitarne, organizacyjne, lokalizacyjne, techniczne i technologiczne, zwane dalej "wymaganiami weterynaryjnymi". Załącznik II rozporządzenia (WE) nr 852/2004 określa wymagania dla pomieszczeń żywnościowych. Powiatowy Lekarz Weterynarii wydając decyzję opierał się na wymaganiach dla pomieszczeń żywnościowych i sprzętu, zawartych w załączniku II rozporządzenia (WE) nr 852/2004; -opisane w protokole 78/H/09 uchybienia higieniczne, sanitarne, strukturalne stwierdzone w trakcie kontroli, są niezgodne z obowiązującym rozporządzeniem (WE) nr 852/2004. Brak gładkości posadzki, zastoiny wody, brak wyokrągleń przypodłogowych, ściany nie są gładkie, ubytki pouzupełniane nasiąkliwą zaprawą, popłuczyny z instalacji są odprowadzane na posadzkę - stanowią naruszenie przepisów załącznika II rozdziału II ust. 1 lit. a oraz b rozporządzenia (WE) nr 852/2004.
Inspektor wskazał również, że wymienione w treści art. 2 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej prawodawstwo weterynaryjne obejmuje min. przepisy ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego, które nakazują organom kontroli weterynaryjnej weryfikację spełniania przez kontrolowane podmioty wymagań m.in. sanitarnych, higienicznych, technicznych i technologicznych. Nadto wskutek naoczności stwierdzonych uchybień, braku ich kwestionowania przez kontrolowaną Spółdzielnię, nie było potrzeby powoływania biegłych, a także OSM nie wnioskowała o ich powołanie. Stan faktyczny został ustalony przez kontrolujących na podstawie oględzin, które zostały udokumentowanych fotograficznie, wyjaśnień przedstawicieli zakładu uczestniczących w kontroli, którzy w trakcie prowadzonej kontroli nie zgłosili jakichkolwiek zastrzeżeń, co do stwierdzonych okoliczności stanu faktycznego, co w pełni pozostaje zgodne z treścią art. 19 c ustawy z dnia 24 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej. Ponadto w dniu kontroli osoby odpowiedzialne, biorące udział w kontroli zapoznały się z prawami i obowiązkami podmiotu kontrolowanego, zgodnie z art. 19 ust. 1 c ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, co potwierdziły podpisami złożonymi pod informacją.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Weterynarii wniosła Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska.
Skarżąca – działając przez profesjonalnego pełnomocnika – zarzuciła decyzji naruszenie:
1. art. 19 e ust. 5 w związku z art. 19 e ust. 4 i art. 19 f ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej;
2. art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 81 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej przed upływem terminu przewidzianego do złożenia przez kontrolowaną OSM wyjaśnienia przyczyny odmowy podpisania protokołu kontroli nr 78/H/09, w którym organ I instancji ujął ustalenia stanowiące podstawę wydania tej decyzji i w konsekwencji nałożył w niej na OSM rozległe obowiązki z zakresu utrzymania obiektów budowlanych;
3. art. 3 ust. 1 i 2, art. 19a i art. 2 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej
4. art. 19 kpa i art. 66 ust. 1 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej organów;
5. art. 19 c ust. 2 w związku z art. 19 c ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej oraz w związku z art. 84 § 1, art. 77 § 1 i art. 1 pkt 1 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji opartej na ustaleniach stanu faktycznego budynków i pomieszczeń w zakresie warunków technicznych, którym powinny one odpowiadać, w tym w zakresie instalacji i urządzeń wentylacyjnych, wodociągowych i kanalizacyjnych oraz w zakresie sieci i instalacji elektrycznych – poczynionych na podstawie dowodu z oględzin dokonanych przez pracowników Inspekcji Weterynaryjnej, bez opinii osób posiadających wiedzę specjalną w powyższych dziedzinach techniki (biegłych).
Skarżąca podała w uzasadnieniu skargi, iż pismem z dnia 9 lipca 2009 r. skutecznie zgłosiła zastrzeżenia do protokołu kontroli nr 78/H/09. Organ kontroli w swoim piśmie z dnia 14 lipca 2009 r. potraktował je powierzchownie i na poparcie swojego stanowiska nie przedstawił legalnych dowodów przewidzianych w art. 19 c ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej (z wyjątkiem dowodów z oględzin dokonanych przez pracowników Inspekcji Weterynaryjnej – zakwestionowanych przez OSM co do mocy dowodowej tych oględzin). Pismo PLW z dnia 14 lipca 2009 r. doręczono kontrolowanej Spółdzielni w dniu 6 sierpnia 2009 r., a w dniu 13 sierpnia 2009 r. Spółdzielnia nadała w placówce pocztowej operatora publicznego pismo skierowane do PLW, w którym przedstawiła przyczyny odmowy podpisania protokołu kontroli, w tym wskazała na bezpodstawność twierdzenia organu kontroli o braku prawidłowej temperatury w magazynie masła. Z treści ustaleń w protokole kontroli wynika, że przedmiotem kontroli stało się określenie istniejącego stanu technicznego pomieszczeń i instalacji znajdujących się w budynkach należących do Spółdzielni. Pożądany stan techniczny pomieszczeń i instalacji określa ustawodawstwo budowlane, krajowe także unijne. Do tego ustawodawstwa, a nie do ustawodawstwa weterynaryjnego kontrolujący organ pierwszej instancji porównał ustalony przez siebie stan faktyczny i w konsekwencji w decyzji nałożył na kontrolowaną Spółdzielnię obowiązki łączące się z utrzymaniem obiektów budowlanych. Skutki naruszenia właściwości określa przepis art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż zaskarżona decyzja została doręczona bezpośrednio Spółdzielni, a Spółdzielnia w ustawowym terminie nie wywiodła skargi, dlatego skarga powinna podlegać oddaleniu. Brak potwierdzenia doręczenia decyzji pełnomocnikowi Spółdzielni może stanowić wyłącznie podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania. Ponadto organ wskazał, iż w dniu 19 stycznia 2010 r., decyzją Nr [...] Powiatowy Lekarz Weterynarii wygasił decyzję nr [...] z dnia 7 sierpnia 2009 r. Wygaśnięcie decyzji było uzasadnione, gdyż nałożone na stronę obowiązki nie mogły być wykonane w zakreślonym przedmiotową decyzją terminach. Postępowanie wobec powyższego stało się bezprzedmiotowe.
W piśmie procesowym OSM z dnia 29 marca 2010 r. skarżąca wskazała, iż decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 19 stycznia 2010 r. Nr [...], stwierdzająca wygaśnięcie decyzji Nr [...] nie wyeliminowała z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 28 września 2009 r. Decyzja ta powinna jednak ulec usunięciu z obrotu prawnego, gdyż aprobuje postępowanie organu I instancji dokonane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej tego organu.
Wojewódzki Lekarz Weterynarii w piśmie procesowym z dnia 27 kwietnia 2010 r. stwierdził, iż nie znajduje uzasadnionych podstaw do uchylenia decyzji z dnia 28 września 2009 r. i wyeliminowania jej z obrotu prawnego w trybie "autokontroli". Organ wskazał, iż decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 19 stycznia 2010 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej jeszcze przed wniesieniem skargi do Sądu i nie została podyktowana uznaniem zasadności zarzutów odwołania, lecz została wydana w związku z upływem zakreślonych w niej terminów dla wykonania nałożonych na Spółdzielnię obowiązków i czynności naprawczych, co nastąpiło wskutek jej zaskarżenia do organu odwoławczego. W piśmie z dnia 10 maja 2010 r. organ wskazał, iż zaskarżona decyzja z dnia 28 września 2009 r. została omyłkowo wysłana listem zwykłym na adres radcy prawnego S. D. w dniu 1 października 2009 r.
OSM w piśmie procesowym z dnia 18 maja 2010 r. podała, iż w dniu 14 września 2009 r. pełnomocnik Spółdzielni wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Decyzja organu odwoławczego z dnia 28 września 2009 r. została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 15 stycznia 2010 r. Natomiast dopiero w dniu 10 lutego 2010 r. pełnomocnikowi strony skarżącej doręczono decyzję nr [...], stwierdzająca wygaśnięcie decyzji nr [...].
W kolejnym piśmie procesowym, z dnia 22 listopada 2010 r., OSM zarzuciła organowi naruszenie art. 7 Konstytucji RP (zawierającego normę zakazu domniemania kompetencji) i art. 79 a ust. 1 i 6 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 19 ust 1a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej przez to, że w dniu 2 i 3 lipca 2009 r. organ Inspekcji Weterynaryjnej przeprowadził na obszarze działania skarżącej kontrolę nr [...] okazując upoważnienie nr 4/2009 do prowadzenia kontroli zawierające pozorne (urojone) wskazanie podstawy prawnej. W dniu 2 lipca 2009 r. pracownica Inspekcji Weterynaryjnej okazała skarżącej upoważnienie nr 4/2009 do prowadzenia kontroli, wystawione w dniu 2 stycznia 2009 r. zawierające wskazanie przepisu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej, przyjętego przez organ wystawiający owo upoważnienie za podstawę prawną do prowadzenia kontroli. Zdaniem skarżącej z ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej nie wynika, aby organom tej Inspekcji przyznana została kompetencja do wystawiania tego rodzaju upoważnień, co oznacza, że w upoważnieniu nr 4/2009 powołano przepis art. 19 ust 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej dla pozoru, a kontrolę nr 78/H/09 przeprowadzono bez podstawy prawnej.
Ponadto skarżąca Spółdzielnia wskazała na niezgodność przepisu art. 19 ust. 1 b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej dodanego przez art. 49 pkt 1 lit b ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw z art. 2 Konstytucji RP wyrażającym nakaz poprawnej legislacji jako elementu zasady pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego, wywiedzionych z ujętej w tym przepisie zasady państwa prawnego przez to, że przepis art. 19 ust. 1 b ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, nieprzewidując zamieszczenia w treści upoważnienia do przeprowadzenia kontroli zapisu o wskazaniu podstawy prawnej, sformułowany został w sposób niekonsekwentny w zestawieniu ze sformułowaniem przyjętym w art. 19 pkt 1, art. 23 pkt 6, art. 27 pkt 2, art. 35 pkt 3, art. 37 pkt 2 i 4, art. 38 pkt 4, art. 43 pkt 2, art. 44 pkt 4, art. 45 pkt 2 i 4, art. 56 pkt 1, art. 57 pkt 1, art. 62 pkt 2 oraz art. 63 pkt 4 powołanej ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw, podczas gdy zmieniając inne ustawy, ustawodawca sformułował w nich wymóg zawarcia w upoważnieniu do przeprowadzenia kontroli wskazania podstawy prawnej lub podstawę prawną do wykonania kontroli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powyższego przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji, nie będąc przy tym związanym, stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 156, poz. 1270, z późn. zm.), w granicach sprawy, zarzutami i wnioskami skargi.
Oceniając w kontekście powyższych kryteriów legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności oceniając zaskarżoną decyzję w świetle skutków wynikających ze stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nr [...] z dnia 7 sierpnia 2009 r. decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii Nr [...] z dnia 19 stycznia 2010 r. (z uwagi na upływ terminów do wykonania nałożonych obowiązków) powtórzyć trzeba, iż ocena legalności decyzji sprawowana jest na gruncie stanu prawnego i faktycznego sprawy administracyjnej z daty wydania zaskarżonego aktu. Oznacza to, iż zmiana okoliczności faktycznych sprawy bądź stanu prawnego, która nastąpiła już po rozstrzygnięciu sprawy przez organ odwoławczy, nie ma wpływu na wynik postępowania sądowego. W niniejszej sprawie stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Nr [...] z dnia 7 sierpnia 2009 r. decyzją z dnia 19 stycznia 2010 r. doręczoną pełnomocnikowi OSM w dniu 10 lutego 2010 r., w sytuacji, gdy decyzję organu II instancji doręczono temu pełnomocnikowi w dniu 15 stycznia 2010 r. nie miał znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji i nie uzasadniał uznania postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego. Trzeba bowiem zaznaczyć, że decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii z dnia 19 stycznia 2010 r. stwierdzająca wygaśnięcie decyzji organu I instancji, podjęta na podstawie art. 162 kpa, wydana została po wydaniu kontrolowanej decyzji ostatecznej, a nadto wywołała skutek ex nunc i nie doprowadziła do wyeliminowania z obrotu prawnego, objętego również skargą, do Sądu, aktu organu I instancji z dnia 7 sierpnia 2009 r.
Rozważając dalej wskazać należy, iż przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymująca w mocy w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego, nakładającą na Okręgową Spółdzielnię Mleczarską obowiązki zapewnienia warunków weterynaryjnych przy produkcji i przechowywaniu środków spożywczych. Jak wynika z treści decyzji, kompetencje organu weterynaryjnego do wydania przytoczonych wyżej nakazów oparte są o przepis art. 3 ust. pkt 5 lit. a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2007 r., Nr 121, poz. 842, ze zm.), zaś podstawę materialnoprawną stanowi ustawodawstwo wspólnotowe – przepisy Rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. U. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r., Nr 139, str. 1-54), wymienione w Załączniku I i II – Rozdziale I i II, a dotyczące wymogów, ustalonych dla przedsiębiorstw sektora spożywczego w zakresie higieny środków spożywczych. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej prawo wspólnotowe stało się częścią obowiązującego porządku prawnego, a państwo członkowskie związane jest bezpośrednim działaniem tego prawa. W kontekście powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa w związku z zastosowaniem wymienionych aktów prawnych.
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej określa zadania, organizację i tryb działania inspekcji weterynaryjnej. Realizuje zadania z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego (art. 3 ust. 1 ustawy). Stosownie do treści art. 2 cyt. ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, jak trafnie wywodzi organ II instancji odnosząc się do zarzutów odwołania, prawodawstwo weterynaryjne, o którym mowa w tej ustawie, są to przepisy Unii Europejskiej dotyczące zdrowia zwierząt zdrowia publicznego w zakresie weterynarii, a także przepisy wdrażające lub wykonujące te przepisy, w szczególności przepisy o weterynaryjnej kontroli granicznej, kontroli weterynaryjnej w handlu, produktach pochodzenia zwierzęcego, ochronie zdrowia zwierząt, oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, a także o ochronie zwierząt. Zadania inspekcji weterynaryjnej wykonywane są w sposób określony w art. 3 tej ustawy. Przepis art. 3 ust. 2 pkt 5 (w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji) przewiduje, że inspekcja wykonuje swoje zadania w szczególności przez sprawowanie nadzoru nad bezpieczeństwem produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym nad wymaganiami weterynaryjnymi przy ich produkcji, umieszczaniu na rynku oraz sprzedaży bezpośredniej.
Trzeba się zatem zgodzić w ślad za organem, że działał w granicach swojej właściwości rzeczowej dokonując kontroli skarżącego podmiotu oraz weryfikując spełnienie wymagań weterynaryjnych przy produkcji (produktów pochodzenia zwierzęcego). Wyniki kontroli weterynaryjnej stanowią zaś (a_@KON@_rt. 19f ustawy), podstawę do podjęcia dalszych czynności, w tym dokonania ocen, sporządzenia wniosków, zaleceń pokontrolnych i wydania decyzji.
Urzędową kontrolę przeprowadza zatem właściwy organ weterynaryjny w celu weryfikacji przestrzegania przez podmioty działające na rynku spożywczym wymogów, w szczególności określonych w Rozporządzeniu (WE) nr 852/2004.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skarżącej dotyczącego wydania przez organ I instancji decyzji przed upływem terminu do odmowy podpisania protokołu kontrolnego Nr 78/H/09 z dnia 3 lipca 2009 r. wskazać należy, iż jest on chybiony. Stosownie do treści art. 19e ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej podmiotowi kontrolującemu przysługuje przed podpisaniem protokołu kontroli, prawo zgłoszenia zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli, zaś zgodnie z ust. 5 w przypadku zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu kontroli, termin odmowy podpisania protokołu wraz z podaniem jej przyczyn biegnie od dnia doręczenia podmiotowi kontrolowanemu stanowiska kontrolującego wobec zastrzeżeń. W przedmiotowej sprawie w trakcie kontroli określającej stan sanitarno-techniczny zakładu produkcyjnego, która odbyła się w dniach 2 i 3 lipca 2009 r. stwierdzono liczne uchybienia. Jednakże, co wynika z treści protokołu podpisanego przez dwóch przedstawicieli Zakładu, w dziale "uwagi i zastrzeżenia" widnieje adnotacja "bez uwag bieżących". Następnie pismem z dnia 9 lipca 2009 r. Spółdzielnia wniosła zastrzeżenia do sporządzonego protokołu, twierdząc, że stan kontrolowanych pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych wbrew ustaleniom przeprowadzonej kontroli pozwala na właściwe ich utrzymanie, czyszczenie, dezynfekcję i deratyzację, istniejące warunki przedmiotowych pomieszczeń i instalacji dostatecznie chronią przed gromadzeniem się brudu czy powstawania kondensacji wilgoci i pleśni, a system naturalnej wentylacji przedmiotowych pomieszczeń jest wystarczający - jedynie w jednym z pomieszczeń występują ogniska nadmiernej kondensacji wilgoci i pleśni, w odniesieniu do którego, miały zostać podjęte działania zmierzające do wyeliminowania niepożądanego zjawiska.
Art. 19e ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej reguluje sposób postępowania organu w przypadku uwzględnienia zastrzeżeń (poprzez dokonanie zmian w protokole kontroli), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W opisanych wyżej okolicznościach (vide: protokół kontroli w aktach administracyjnych) organ uprawniony był do oceny, że protokół kontroli został podpisany. Tak więc zarzuty skarżącej łączącej wniesione zastrzeżenia z niepodpisaniem protokołu i wydaniem decyzji przed upływem terminu określonego w art.19e ust. 5 nie mają usprawiedliwionych podstaw. Niemniej, trzeba zauważyć, że w przepisie ust. 6 art. 19e ustawodawca dopuścił możliwość podpisania protokołu kontroli tylko przez kontrolującego oraz realizację ustaleń kontroli mimo odmowy podpisania protokołu kontroli przez kontrolowanego. Zatem nawet wniesienie zastrzeżeń i odmowa podpisania protokołu kontroli uprawniała organ do wydania decyzji, o której mowa w art. 19f ustawy o Inspekcji weterynaryjnej.
Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia przez rozstrzygające sprawę organy administracji art. 7, 8, 10 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 81 kpa.
Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej dla organu administracji publicznej obowiązek "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego" (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Komentarz do kodeksu postępowania Administracyjnego, CH Beck, W-wa 2000, str. 56). Natomiast stosownie do przepisu art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada postępowania z urzędu (art. 7, 75 kpa) wymaga zaś, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.
Nie dopatrując się naruszeń wymienionych wyżej przepisów procesowych Sąd wskazuje, że ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej zawiera szczególne normy postępowania. W ocenie Sądu rozstrzygający na ich podstawie organ dokonał zarówno prawidłowych ustaleń jak i prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego. Stosownie do treści art. 19a tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie obu rozstrzygnięć, przeprowadzenie kontroli ma na celu ustalenie stanu faktycznego i porównanie go ze stanem pożądanym, określonym w prawodawstwie weterynaryjnym, oraz dokonanie oceny i podjęcie działań wynikających z ustaleń kontroli. Dowodami w niniejszym postępowaniu, regulowanym ustawą o Inspekcji Weterynaryjnej, są w szczególności oględziny, zeznania świadków, opinie biegłych oraz wyjaśnienia i oświadczenia (art. 19c ust. 3). Wyliczenie to ma charakter przykładowy, nie oznacza jednak wbrew zarzutom skargi, że dla wyjaśnienia sprawy organ weterynaryjny przeprowadzić musi wszystkie wymienione w tym przepisie dowody. Uprawnione jest zatem stanowisko, że w konkretnych okolicznościach sprawy wystarczający może być dowód z oględzin stwierdzający stan faktyczny. Nie sposób w związku z powyższym podzielić zarzutu skarżącej dotyczącego także naruszenia art. 19 c ust. 2 w zw. z art. 19 ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, poprzez ograniczenie się organu wyłącznie do przeprowadzenia dowodu z oględzin, gdy tymczasem w zdaniem skarżącej ocena obiektów budowlanych wymaga posiadania właściwości specjalnych. Sąd podziela stanowisko organu, że dla oceny stwierdzonego zawilgocenia i pleśni na ścianach, zbyt wysokiej temperatury pomieszczenia magazynowego, zepsutej spłuczki i innych opisanych w protokole uchybień wpływających na niewłaściwy (odmienny od pożądanego określonego w prawodawstwie weterynaryjnym) stan pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych mleczarni, zbędna jest opinia biegłych. W niniejszej sprawie stan faktyczny został ustalony przez kontrolujących na podstawie dowodu z oględzin, które zostały udokumentowane fotograficznie, wyjaśnień przedstawicieli zakładu uczestniczących w kontroli, którzy w trakcie prowadzonej kontroli nie zgłosili zastrzeżeń co do stwierdzonych okoliczności stanu faktycznego. Ponadto osoby odpowiedzialne, biorące udział w kontroli zapoznały się z prawami i obowiązkami podmiotu kontrolowanego, co potwierdziły podpisami złożonymi pod doręczoną im informacją. Tym samym ustalenia protokołu kontroli dokonane na podstawie dowodu z oględzin są w ocenie Sądu miarodajne i wystarczające, a stanowisko OSM wyrażone w "zastrzeżeniach do protokołu" stanowi jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami stanu faktycznego dokonanymi przez kontrolujący organ, tym bardziej, że we wskazanym piśmie Spółdzielnia sama chociażby przyznaje fakt wadliwej wentylacji, wpływającej na temperaturę w pomieszczeniach magazynowych.
Kolejny zarzut na jaki powołała się skarżąca dotyczy naruszenia art. 2, 3 ust. 1 i 2 oraz art. 19a ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej oraz art. 19, 66 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej organów, to jest zaaprobowanie decyzji wydanej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w zakresie należącym do właściwości nadzoru budowlanego. Nadto w ocenie skarżącej Spółdzielni, z treści ustaleń ujętych w protokole kontroli nr 78/H/09 wynika, że przedmiotem kontroli stało się określenie istniejącego stanu technicznego pomieszczeń i instalacji znajdujących się w budynkach należących do OSM a w rezultacie wydanie decyzji nakładającej na skarżącą obowiązków z zakresu utrzymania obiektów budowlanych.
Ustosunkowując się do powyższego zarzutu wskazać należy, iż przepis art. 19a cyt. ustawy przewiduje, że przeprowadzenie kontroli ma na celu ustalenie stanu faktycznego i porównanie go ze stanem pożądanym określonym w ustawodawstwie weterynaryjnym oraz dokonanie oceny i podjęcie działań wynikających z ustaleń kontroli. Przepisy Rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 ustanawiają ogólne zasady dla przedsiębiorstw sektora spożywczego w zakresie higieny środków spożywczych (art. 1 pkt 1). Załącznik II wprowadza ogólne wymogi higieny dla wszystkich przedsiębiorstw sektora spożywczego z wyjątkiem przypadków gdy ma zastosowanie Załącznik I, przy czym rozdział I Załącznika II stosuje się do wszystkich pomieszczeń żywnościowych (z wyjątkiem tych, do których stosuje się rozdział III), a rozdział II stosuje się do wszystkich pomieszczeń, gdzie przygotowuje się, poddaje obróbce lub przetwarza żywność (z wyjątkiem miejsc spożywania i pomieszczeń, do których stosuje się rozdział III). Załącznik I w części A ust. 4 stanowi, iż przedsiębiorstwa sektora spożywczego w szczególności produkujący produkty pochodzenia zwierzęcego podejmują odpowiednie działania, według potrzeb w celu utrzymania obiektów używanych w powiązaniu z produkcją podstawową i działaniami powiązanymi w czystości oraz w miarę potrzeby po wyczyszczeniu, dezynfekowania ich we właściwy sposób. Załącznik II rozporządzenia (WE) nr 852/2004 określa szczegółowe wymagania dla pomieszczeń żywnościowych, stanowiąc w rozdziale I w punkcie 1, że pomieszczenia żywnościowe muszą być utrzymywane w czystości i zachowane w dobrym stanie i kondycji technicznej. Szczegółowe wymogi dotyczą wyposażenia, wystroju konstrukcji, rozmieszczenia i wielkości pomieszczeń żywnościowych (pkt 2) – w odniesieniu do utrzymania, czyszczenia i/lub dezynfekcji, zapobiegania lub minimalizowania dostawania się zanieczyszczeń; ochrony przed gromadzeniem się brudu i tworzeniem pleśni; zapewnienia utrzymywania środków spożywczych we właściwej temperaturze. W rozdziale I mowa jest również o wymogach dotyczących odpowiedniej ilości sprawnych ubikacji, dostępności odpowiedniej liczby umywalek oraz o obowiązku posiadania odpowiedniego systemu naturalnej lub mechanicznej wentylacji (pkt 3-5, 6, 8). W rozdziale II odnoszącym się do pomieszczeń, w których przygotowuje się, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze przewiduje się szczegółowe (wymienione przykładowo) wymagania dotyczące stanu powierzchni podłóg a także powierzchni ścian - z koniecznością uwzględnienia łatwości czyszczenia i w miarę potrzeby dezynfekcji (pkt 1 lit. a, b); sufitów, okien i drzwi (pkt 1 lit. c, d, e); innych powierzchni w obszarach, w których pracuje się z żywnością, które muszą być w dobrym stanie, łatwe do czyszczenia i w miarę potrzeb dezynfekcji (pkt 1 lit f).
W kontekście przytoczonych przepisów zarzut skarżącej staje się bezpodstawny, gdyż wydający decyzję Powiatowy Lekarz Weterynarii opierał się na wymaganiach dla pomieszczeń żywnościowych i sprzętu zawartych w punkcie 1 rozdziału II Załącznika II rozporządzenia (WE) nr 852/2004, nakazując wykonanie czynności w zakresie mieszczącym się wśród wymogów dotyczących higieny środków spożywczych ustalonych dla przedsiębiorstwa sektora spożywczego, odpowiadających szczególnym wymaganiom dla pomieszczeń, w których się przygotowuje, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze. Wskazać należy stronie skarżącej, że nakazy, do których wykonania zobowiązana została przez organ I instancji nie odnoszą się do stanu technicznego budynku, ale do stanu czystości i prawidłowej wentylacji kontrolowanych pomieszczeń, sprawności spłuczek w ubikacjach, ochrony środków spożywczych przed mechanicznymi zanieczyszczeniami z urządzeń; mają na celu prawidłowe wykonanie ustaleń protokołu i nie mają nic wspólnego z utrzymaniem obiektów budowlanych wynikających z przepisów Prawa budowlanego.
Wbrew zarzutom skargi nie ma w niniejszej sprawie zastosowania art. 66 ust. 1, a w konsekwencji przepis kompetencyjny - art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego. Rozdział 6 ustawy Prawo budowlane reguluje utrzymanie obiektów budowlanych w odniesieniu do wymogów art. 5 ust. 2 tej ustawy, a także obowiązek zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury (art. 60). Nakaz przewidziany w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego (usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości) dotyczy przypadków stwierdzenia, że obiekt budowlany _@POCZ@__@KON@może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo_@POCZ@_ _@KONjest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo_@POCZ@_ _@KON@jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo _@POCZ@__@KONpowoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia. Przepis art. 66 Prawo budowlane ma na celu utrzymanie substancji budowlanej w należytym stanie, odpowiadającym jej funkcjom. Adresowany do organów nadzoru budowlanego stanowi materialną podstawę do podejmowania decyzji w wyżej wymienionych przypadkach. W ocenie Sądu nie ma w kontrolowanej sprawie kolizji z przepisami Rozporządzenia (WE) Nr 852/2004, skoro te ostatnie dotyczą pożądanego stanu czystości i kondycji technicznej pomieszczeń żywnościowych i magazynowych, oraz określonych urządzeń, z punktu widzenia wymagań higieny przedsiębiorstw sektora spożywczego. Niemniej, o ile stan techniczny obiektu budowlanego, w którym znajdują się kontrolowane przez inspekcję weterynaryjną pomieszczenia, wymagałby interwencji organów nadzoru budowlanego, nie byłoby przeszkód dla prowadzenia innego postępowania administracyjnego, w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane. Ta kwestia pozostaje jednakże poza kontrolą Sądu jak i nie dotyczy organu weterynaryjnego.
Rozważając następnie sprawę w aspekcie dalszych zarzutów skargi, związanych z przeprowadzeniem kontroli, której wyniki stwierdza kwestionowany protokół nr 78/H/09, Sąd stwierdza co następuje.
Przepis art. 19d, wprowadzony do ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej nowelą z dnia 19 grudnia 2008 r. (ustawą o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U z 2009, Nr 18, poz. 97), która weszła w życie z dniem 7 marca 2009 r., stanowi w ust. 1, iż z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół kontroli zawierający:
1) oznaczenie podmiotu kontrolowanego, jego siedzibę i adres, imię i nazwisko kierownika podmiotu kontrolowanego, z uwzględnieniem zmian zaistniałych w okresie objętym kontrolą;
2) imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe kontrolującego oraz numer i datę wystawienia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli;
3) datę rozpoczęcia i zakończenia kontroli, ze wskazaniem dni przerw w kontroli;
4) określenie przedmiotu kontroli;
5) opis stwierdzonego w wyniku kontroli stanu faktycznego, w tym ujawnionych nieprawidłowości oraz ich zakresu i skutków;
6) pouczenie o prawie, sposobie i terminie wniesienia zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli i złożenia wyjaśnień oraz o prawie odmowy podpisania protokołu kontroli;
7) wzmiankę o wniesieniu zastrzeżeń;
8) omówienie dokonanych w protokole kontroli poprawek, skreśleń i uzupełnień;
9) wzmiankę o doręczeniu podmiotowi kontrolowanemu protokołu kontroli;
10) podpisy kontrolującego i kierownika podmiotu kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej oraz miejsce i datę podpisania protokołu kontroli;
11) wzmiankę o odmowie podpisania protokołu kontroli;
12) oznaczenie odpowiednią klauzulą tajności protokołu kontroli lub jego fragmentu w przypadku, gdy protokół zawiera informacje niejawne.
2. Do akt kontroli włącza się:
1) notatki służbowe z czynności mających znaczenie dla ustaleń kontroli, sporządzone przez kontrolującego, oraz inne dowody, oceny, wnioski lub zalecenia;
2) informacje i dokumenty oraz poświadczone za zgodność z oryginałem kopie decyzji i powiadomień;
3) kopie dokumentów, poświadczone za zgodność z oryginałem, lub dokumenty sporządzone przez kontrolującego, poświadczone za zgodność z dokumentacją źródłową.
3. Protokół kontroli sporządza się w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach.
4. Jeden egzemplarz protokołu kontroli przekazuje się podmiotowi kontrolowanemu za pokwitowaniem, drugi włącza się do akt kontroli.
Nadto zgodnie z art. 19 c ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej kontrolę przeprowadza się w obecności kierownika podmiotu kontrolowanego albo osoby przez niego upoważnionej.
Sąd nie dopatruje się naruszeń przytoczonych przepisów w związku z kontrolą przeprowadzona przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w dniach 2 i 3 lipca 2009 r. Jak wynika z prawidłowych ustaleń organu I instancji oraz akt administracyjnych, podmiot kontrolowany - OSM powiadomiona została pisemnie (pismo z dnia 30 czerwca 2009 r.) o planowanej kontroli. Spółdzielnia otrzymała również pisemną informację o prawach i obowiązkach podmiotu kontrolowanego (vide: informacja z potwierdzeniem obioru w aktach administracyjnych). Protokół kontroli sporządzony został przez upoważnionych lekarzy weterynarzy T. O. (powiatowego lekarza weterynarii) i M. P. – O., obecnymi przy kontroli przedstawicielami zakładu byli pełnomocnik zarządu E. S. i kierownik produkcji P. P. (vide: protokół nr 78/H/09 w aktach administracyjnych). Przedmiotowy protokół podpisany został przez wymienione wyżej osoby, bez uwag. Do protokołu dołączono załącznik zawierający oświadczenia pracowników Spółdzielni oraz odręczny opis stwierdzonego stanu pomieszczeń, zauważonych usterek urządzeń oraz innych uchybień. Stwierdzono w szczególności w konkretnie wskazywanych i opisywanych pomieszczeniach zakładu niewystarczającą wentylację, brak gładkości posadzek, zastoiny wody, ubytki w ścianach, ubytki glazury na ścianach i podłogach, zacieki na sufitach, ślady pleśni, nieczynne spłuczki i umywalki, cieknące krany i umywalki, zbyt wysoką temperaturę (16 i 18 st. C) w magazynach, w których przechowuje się masło i uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego. Na żądanie OSM, co pozostaje bezsporne, Powiatowy Lekarz Weterynarii przesłał uwierzytelnione kopie upoważnień do kontroli, nr 22/WIW/2009 i nr 4/2009, wystawionych osobom kontrolującym wymienionym w Protokole (vide: pismo z dnia 14 lipca wraz z potwierdzeniem odbioru w aktach administracyjnych). Nie ma sporu między stronami co do tego, że OSM posiada drugi egzemplarz protokołu kontroli. Dalej, Spółdzielnia została zawiadomiona o wszczęciu postępowania dotyczącego uchybień warunków sanitarno-technicznych pomieszczeń produkcyjnych, niezgodnych z obowiązującym Rozporządzeniem (WE) Nr 852/2004, stwierdzonych w protokole kontroli nr 78/H/09 i stosownie do powiadomienia wypowiedziała się co do zebranych dowodów i materiałów (vide: zawiadomienie oraz wypowiedzenie się strony – pisma w aktach administracyjnych). Ponadto OSM złożyła zastrzeżenia do protokołu kontroli, otrzymane przez organ w dniu 13 lipca 2009 r., do których kontrolujący odniósł się pismem z dnia 14 lipca 2009 r., doręczonym Spółdzielni w dniu 6 sierpnia 2009 r. Sąd wskazuje, wbrew stanowisku skarżącego, że w piśmie tym organ należycie umotywował, z jakich przyczyn i na jakiej podstawie faktycznej zastrzeżenia do protokołu nie są uzasadnione. Odwołał się przy tym do ustalonego stanu faktycznego wynikającego z oględzin, gdy tymczasem zastrzeżenia Spółdzielni nie odnoszą się do stwierdzonego stanu rzeczywistego, lecz zawierają wyłącznie osobiste przekonanie podmiotu kontrolowanego, że stan pomieszczeń i urządzeń jest całkowicie odpowiedni, np. mowa jest o tym, iż pomieszczenia, w których odbywa się produkcja i magazynowanie pozwalają na odpowiednie utrzymanie, czyszczenie i dezynfekcję, chronią przed brudem, ilość ubikacji i umywalek jest wystarczająca, naturalna wentylacja jest wystarczająca (lecz trwają prace nad podniesieniem wydajności wentylacji mechanicznej) itd (vide: pismo Spółdzielni w aktach administracyjnych). Z tych przyczyn zasadna jest ocena, że w istocie zastrzeżenia Spółdzielni nie są niczym umotywowane, lecz stanowią jedynie nieuzasadnioną polemikę ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Niemniej, opisany stan faktyczny pozwala na przyjęcie, iż przedmiotowa kontrola odbyła się według przepisów normujących postępowanie toczące się w ramach inspekcji weterynaryjnej, a sporządzony z niej protokół odpowiada wymogom przytoczonego wyżej przepisu art. 19d ustawy.
Sąd nie podziela także zarzutu Spółdzielni odnośnie braku podstawy prawnej kontroli przeprowadzonej przez powiatowego lekarza weterynarii T. O. oraz lekarza weterynarii M. P. – O. (oryginał upoważnienia nr 4/2009, stosownie do wniosku strony skarżącej okazany został na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r., a jego fotokopia dołączona do akt sądowych, k. 96). Przedstawiony dokument, podobnie jak upoważnienie nr 22/WIW/2009 (vide: k. 92 akt sądowych) nie budzi wątpliwości co do tego, że osoby w nich wymienione upoważnione są do dokonywania kontroli w zakresie warunków weterynaryjnych podmiotów i miejsc właściwych dla kompetencji Inspekcji Weterynaryjnej. Przy czym upoważnienie do kontroli dla lekarza weterynarii M. P. – O. (pracownika powiatowego inspektoratu) wystawił Powiatowy Lekarz Weterynarii, zaś upoważnienie dla powiatowego lekarza weterynarii T. O. wystawione zostało przez Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii. Oba upoważnienia udzielone zostały czasowo, na okres od dnia 2 stycznia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r., w obu wskazane były numery odznak identyfikacyjnych osób upoważnionych do kontroli. Data upoważnień wskazuje, iż podstawą dla ich wystawienia był art. 19 ust. 1 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 marca 2009 r., zgodnie z którym pracownicy Inspekcji oraz osoby wyznaczone na podstawie art. 16 i 18 są obowiązani przy wykonywaniu czynności kontrolnych nosić na widocznym miejscu odznakę identyfikacyjną. Ust. 2 _@KON@_ przewiduje, że Minister właściwy do spraw rolnictwa określi, w drodze rozporządzenia, wzory upoważnienia i odznaki identyfikacyjnej, mając na względzie potrzebę zapewnienia identyfikacji osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli w imieniu Inspekcji. Na podstawie obowiązującego (również w stanie prawnym po nowelizacji obowiązującej od dnia 7 marca 2009 r.) art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej wydane zostało przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzenie z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wzoru upoważnienia i wzoru odznaki identyfikacyjnej dla pracowników Inspekcji Weterynaryjnej oraz osób wyznaczonych przez organy Inspekcji Weterynaryjnej do wykonywania niektórych czynności (Dz. U. Nr 100, poz. 1014). Przedmiotowe rozporządzenie zgodnie z § 4 weszło w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (1 maja 2004 r.).
W ocenie Sądu kwestionowane przez skarżącą Spółdzielnie upoważnienia do kontroli są prawidłowe i posiadają umocowanie w przywołanych wyżej przepisach. Upoważnienia wystawione kontrolującym odpowiadają wzorowi określonemu w Załączniku do wskazanego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 kwietnia 2004 r., podpisane zostały przez kierowników właściwych jednostek. Przedmiotowe rozporządzenie mieści się w ramach delegacji ustawowej wynikającej z przytoczonego 19 ust. 2 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Okoliczność, iż kontrola przeprowadzona została w zmienionym stanie prawnym (nowelą, która weszła w życie z dniem 7 marca 2009 r.) nie miała wpływu zdaniem Sądu na ważność opisanych wyżej (czasowych) upoważnień. Niewątpliwie osoby, które przeprowadziły kontrolę posiadały stosowne upoważnienia, nie ma więc podstaw do podania w wątpliwość legalności kontroli przedmiotowej kontroli. W tym kontekście niezasadne są także zarzuty odnoszące się do braku kompetencji organu Inspekcji Weterynaryjnej. Kompetencje te wywodzą się z treści art. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, zaś organami Inspekcji są (art. 5 ust. 1) Główny Lekarz Weterynarii; wojewódzki lekarz weterynarii, jako kierownik wojewódzkiej inspekcji weterynaryjnej wchodzącej w skład zespolonej administracji rządowej w województwie;_@POCZ@_ _@KONpowiatowy lekarz weterynarii, jako kierownik powiatowej inspekcji weterynaryjnej wchodzącej w skład niezespolonej administracji rządowej;4) graniczny lekarz weterynarii. Według zaś ust. 2 zadania organów Inspekcji wykonują w szczególności_@POCZ@_ _@KONlekarze weterynarii i inne osoby zatrudnione w Inspekcji oraz lekarze weterynarii wyznaczeni do wykonywania określonych czynności. Stosownie do art. 15 ust. 1 i 2 pkt 1 tej ustawy organem I instancji w sprawach przeprowadzania kontroli w zakresie w szczególności przestrzegania prawa żywnościowego jest powiatowy lekarz weterynarii, organem nadrzędnym zaś wojewódzki lekarz weterynarii. Sąd w związku z powyższym nie podziela zarzutu dotyczącego "domniemania kompetencji", której przyjęcie w istocie byłoby niedopuszczalne. Sąd nie podziela także związku z powyższym zarzutów dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji oraz niekonstytucyjności przepisów wskazanych piśmie procesowym z dnia 22 listopada 2010 r. (k. 90 akt sądowych). Kompetencje do orzekania o zgodności ustaw z Konstytucją RP posiada Trybunał Konstytucyjny (art. 188 Konstytucji). Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie powziął uzasadnionych wątpliwości co do zgodności zastosowanych przez organ administracji przepisów z Konstytucją RP, by zwrócić się z zapytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego (art. 193 Konstytucji).
W niniejszej sprawie czynności w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym wykonywane były przez niespornie osoby zatrudnione w Inspekcji: powiatowego lekarza weterynarii i lekarza weterynarii. Stąd ocena Sądu legalności postępowania i prawidłowości wydanych rozstrzygnięć. Należało bowiem przyjąć, że w ślad za stwierdzonymi uchybieniami weterynaryjnymi odpowiednie przepisy wiążą konsekwencje skutkujące wydaniem decyzji, której celem jest wymuszenie na zakładzie wytwarzającym produkty pochodzenia zwierzęcego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 138 kpa organ odwoławczy wydając decyzję dokonuje oceny zgromadzonego przed organem I instancji materiału dowodowego, pod kątem wymagań związanych z jego kompletnością i obowiązkiem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i na tej podstawie w razie oceny pozytywnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymuje w mocy decyzję, co do której wniesiono odwołanie. Sąd nie dopatruje się naruszenia wskazanego przepisu przez rozstrzygający niniejszą sprawę organ II instancji, bowiem dokładne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy przez Powiatowego Lekarza Weterynarii, poparte przeprowadzeniem postępowania w zgodzie z przepisami ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej i zastosowaniem nakazów przewidzianych w Rozporządzeniu (WE) nr 852/2004 zasadnie nie budziło wątpliwości. Zastrzeżenia strony mające zmierzać do podważenia legalności kontroli w istocie nie podważają prawidłowości ustaleń i trafności zastosowanych nakazów, których celem jest osiągnięcie pożądanego, zgodnego z prawodawstwem europejskim, stanu określonego dla przedsiębiorstwa sektora spożywczego, przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 221, poz. 1650 ze zm.) oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło