II SA/Gd 1492/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Sędziowie NSA Andrzej Przybielski SO Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Danuta Penkalla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 kwietnia 2001r. sygn. akt [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 25 maja 2000r. Nr [...]. Decyzją z dnia 25 maja 2001r. Nr [...] Wójt Gminy działając na podstawie art. 2, art. 3 pkt.5, art. 4 ust.1, art. 31 ust.1 pkt.3 i ust. 3 i 4 oraz art. 46 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 10 marca 1997r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 26, poz. 140 z późn. zm.) przyznał M. S. pomoc w postaci zasiłku okresowego od 25 maja 2000 do 30 czerwca 2000 w wysokości 40,00 zł miesięcznie. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji stwierdził, że rodzina licząca łącznie 4 osoby znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, pan i pani S. są zarejestrowani w Urzędzie Pracy jako bezrobotni bez prawa do zasiłku, dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego wniosek jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust.1 powołanej ustawy, a rodzina spełnia warunki określone w art. 3 pkt.5. Przy ustaleniu wysokości zasiłku wzięto pod uwagę ograniczone możliwości Ośrodka. M. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że przyznana kwota nie wystarcza na utrzymanie rodziny. W uzasadnieniu powołał się na fakt, że dochód rodziny wynosi 70,00 zł zasiłku rodzinnego, zatem różnica w kryterium dochodowym określonym w art. 4 ustawy w wysokości 943,00 zł a dochodem rodziny w jego przypadku wynosi 872,40 zł. Strona podaje, że środki finansowe GOPS nie są tak niskie jak twierdzi jego kierownictwo, jego rodzina jest dyskryminowana przez ośrodek pomocy społecznej, a przyznawane kwoty zasiłków niższe niż w przypadku innych osób. Zaskarżoną decyzją Nr [...] Samorządowe Kolegiom Odwoławcze w dniu 13 kwietnia 2001r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przyznał jako bezsporny fakt, że kryterium dochodowe rodziny skarżącego wynosi 943,00 zł, jej dochód w marcu 2000r. stanowił zasiłek rodzinny w kwocie 70,60 zł a koszty utrzymania obejmują opłaty miesięczne za energię elektryczną 60,00 zł, gaz butlowy 32,00 zł, wodę 20,00 zł. Organ wskazał jednak, że uprawnienia wynikające z ustawy o pomocy społecznej mają charakter uzupełniający własne środki i możliwości uprawnionych, którzy winni czynić starania w celu polepszenia warunków bytowych. Decyzja organu realizującego pomoc społeczną ma charakter uznaniowy i wyznacza ją z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy z drugiej – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Kolegium zwraca uwagę, iż skarżący odmawia współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej, nie podając zaległości w opłatach i innych zadłużeń, dochodów z prac dorywczych, odmawiając złożenia zaświadczenia z urzędu gminy o wielkości gospodarstwa rolnego w ha przeliczeniowych, co uzasadniałoby podstawę wydania decyzji o odmowie wypłaty świadczenia. Ponadto rodzinie przyznawane są zasiłki okresowe i celowe, zatem Ośrodek Pomocy Społecznej nie pozostawił jej bez wsparcia finansowego. W skardze na powyższą decyzję M. S. wniósł o jej uchylenie i zasądzenie odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Skarżący ponowił argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Odparł zarzut dotyczący braku starań w polepszeniu warunków bytowych, twierdząc, że wraz z żoną za pośrednictwem Urzędu Pracy i na własną rękę aktywnie poszukują pracy. Co do braku współpracy z Ośrodkiem podnosi, że nie posiadają z żoną gospodarstwa rolnego, nie uzyskują dochodów z prac dorywczych i oświadczenia tej treści znajdują się w aktach sprawy. Skarżący wskauje decyzje odmowne Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej co do przyznania zasiłku okresowego w okresie od października 2000r. do kwietnia 2001r. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły, że skarżący spełnia warunek przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, określony w art. 4 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.). Jak wynika z wywiadu środowiskowego oraz twierdzeń skarżącego, miesięczny dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego wydanie decyzji wynosił 70,60 zł, miesięczne opłaty związane z korzystaniem z mieszkania wyniosły ogółem 118,00 zł, skarżący oraz jego małżonka pozostawali bezrobotni, bez prawa do zasiłku. Zgodnie z przepisem art. 31 ust.1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy z pomocy społecznej może być przyznany osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 4 ust.1, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb, ze względu na przykładowo wymienione kryterium sytuacyjne, tym brak możliwości zatrudnienia. W stanie prawnym z daty podjęcia decyzji przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych należało do zadań zleconych gminie (art. 11 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej). Jest w sprawie niesporne, że skarżący spełnia warunki określone w przepisie art. 31 powołanej wyżej ustawy, bowiem uzyskiwany dochód nie wystarcza na utrzymanie rodziny w okresie miesiąca oraz pokrywanie kosztów związanych z korzystaniem z mieszkania. Można zatem przyjąć, że dochód skarżącego nie wystarcza na biologiczne przetrwanie rodziny oraz zaspokojenie niezbędnej potrzeby jaką jest zapewnienie dachu nad głową. W postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy się kierować dobrem osób korzystających z tej pomocy (art. 36 ust.2 ustawy o pomocy społecznej). Zasadą jest, że pomoc społeczna udzielana jest na wniosek, ale może być także udzielana z urzędu (art. 38 ust.2 ustawy o pomocy społecznej). Organy są zobowiązane do informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków (art. 9 kpa). Decyzja uznaniowa podlega uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wypadku stwierdzenia, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par.1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Takim naruszeniem jest między innymi pominięcie przez organ istotnego dla sprawy materiału dowodowego. Przyznając skarżącemu świadczenie z pomocy społecznej w wysokości 40,00 zł miesięcznie za okres 25.05.2000r. do 30.06.2000r. organy powołują się na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka, brak współpracy skarżącego i odmowę złożenia oświadczenia o wielkości gospodarstwa rolnego w ha przeliczeniowych. Brak w aktach administracyjnych materiału dowodowego, z którego można wyprowadzić takie wnioski, kierując się zasadą logiki i doświadczenia życiowego. W szczególności podkreślić należy, że organ nie podaje wielkości środków przyznanych z budżetu na pomoc społeczną na rok 2000 oraz planu ich zagospodarowania i stanu wykorzystania na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji. Zważywszy na rażącą dysproporcję między wykazanym miesięcznym dochodem skarżącego a kryterium dochodowym ustalonym dla jego rodziny brak materiału dowodowego we wskazanym zakresie stanowi, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe i uznając skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na mocy art. 145 par.1 pkt.1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.