II SA/Gd 150/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant: Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Cz. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lutego 2004 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. II SA/Gd 150/04 UZASADNIENIE W dniu 30 grudnia 2003r. Cz. G. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku . W uzasadnieniu wniosku podała, że jej dotychczasowa trudna sytuacja nie uległa poprawie- ma na utrzymaniu 5 osób/ 2 małoletnich i 3 dorosłych domowników bezrobotnych bez prawa do zasiłku/. Podała, że jej dochód wynosi kwotę 761, 02 zł i obejmuje rentę rodzinną w kwocie 676,02 zł i zasiłek rodzinny w kwocie 85 zł. Nadto podała, że nie otrzymuje dofinansowania do czynszu. Decyzją z dnia 6 stycznia 2004r., nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie na podstawie art.10 ust.1 pkt 2, art. 32 i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej / tekst jednolity Dz. U. z 1998r., nr 64, poz. 414 / oraz na podstawie art.104 i 108 kpa po rozpatrzeniu wniosku przyznał pomoc w postaci celowego zasiłku pieniężnego w wysokości 140 zł z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z potrzebami bieżącymi, stosownie do możliwości finansowych MOPR. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania pomocy w formie zasiłku z uwagi na występowanie bezrobocia będącego jedną z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2- 11 ustawy o pomocy społecznej uzasadniających udzielenie pomocy. Nadto zostało spełnione kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie zasiłku gdyż dochód rodziny wynosi ogółem 924, 95zł . Przy kryterium dochodowym 1426zł, dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 184, 99 zł. Odnośnie wysokości przyznanego zasiłku organ podał, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, przeznaczonym na pokrycie niezbędnej potrzeby bytowej. Świadczenie to, jak podano w uzasadnieniu decyzji, przyznawane jest stosownie do posiadanych przez organ pomocy społecznej środków finansowych. Ze względu na ograniczone zasoby finansowe i dużą ilość osób potrzebujących wsparcia organ nie mógł przyznać pomocy w wyższej kwocie. Cz. G. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o ponowne rozpoznanie jej wniosku. W uzasadnieniu odwołania podała, że faktyczny dochód rodziny wynosi 761,02zł a nie jak to ustalił organ 924,95zł co daje kwotę 152, 50 zł na osobę. Podniosła, że nie opłaca czynszu, jak i nie ma możliwości zapłacić rachunku za energię elektryczną / 242, 85zł/. W sytuacji gdy ma na utrzymaniu dwójkę dzieci uczęszczających do szkoły nie jest możliwe pozostawienie dzieci bez energii elektrycznej. Nadto powołała się na potrzeby dzieci w wieku szkolnym , którym nie może sprostać takie jak zakup brakujących podręczników / ćwiczeń/ , uiszczanie składek, zajęcia pozalekcyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 19 lutego 2004r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji w pierwszej kolejności stwierdził, że w analizowanej sprawie bezspornym jest, że Cz. G. kwalifikuje się do przyznania pomocy ze względu na niski dochód i bezrobocie / art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 2- 11 ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990r./ Organ odwoławczy podał, że z uzasadnienia decyzji wydanej w I instancji oraz z informacji przekazanej przez Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie wynika, że środki przeznaczone na zadania własne są niewystarczające. Są one przeznaczane zależnie od ilości podopiecznych w danym miesiącu. Z informacji udzielonych Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wynika, że do 8 stycznia 2004r. wypłacono zasiłki 275 rodzinom a średnia miesięczna wysokość zasiłku wynosiła 110zł, przy czym osobom samotnym bez dochodu przyznawano zasiłek w wysokości 150 zł. Wyższy zasiłek otrzymywały jedynie rodziny wielodzietne / 150 zł- 250 zł/. Cz. G. otrzymała grudniu 2003r. wsparcie finansowe na potrzeby bieżące w wysokości 450 zł. Organ II instancji powołał się na treść art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z którego wynika, że uwzględnienie potrzeb osoby wnioskującej może nastąpić jeżeli pozwalają na to możliwości Ośrodka. Oznacza to, że nie wszystkie nawet uzasadnione potrzeby mogą być zaspokojone ze środków pomocy społecznej. Organ II instancji wskazał, że skoro zasiłek w rozpatrywanej sprawie został przyznany w miarę możliwości Ośrodka , a sytuacja osobista i majątkowa wnioskodawczyni została ustalona prawidłowo, to brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W konsekwencji powyższego Organ uznał, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 140 zł przez organ I instancji nie naruszyła przepisów ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. Cz. G. złożyła skargę na powyższą decyzję zarzucając, że jej sytuacja osobista i majątkowa została ustalona nieprawidłowo. W uzasadnieniu skargi powołała się na duże bezrobocie w rodzinie / w rodzinie są 3 osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku/ oraz tę okoliczność, że w rodzinie jest dwoje małoletnich dzieci w wieku 13 i 11 lat uczniów szkoły podstawowej. Skarżąca podniosła, że wbrew ustaleniom organu II instancji renta rodzinna została pomniejszona aż do czasu spłaty wypłaconej z ZUS kwoty na poczet renty. Począwszy od 1 stycznia 2004r. skarżąca otrzymuje rentę rodzinną w kwocie 760,21 zł i zasiłek rodzinny w wysokości 85 zł , a zatem dochód wynosi 760,21 zł / 152,04zł na osobę/. Organy administracji zawyżyły dochody uzyskiwane przez skarżącą o 164,64zł. Skarżąca podniosła, że zgodnie z wyliczeniem jej aktualnego i faktycznego dochodu do minimum socjalnego brakuje jej 525, 72zł i w tej sytuacji nie ma możliwości sprostać opłatom, skoro są wyższe niż jej dochód. Nadto skarżąca zarzuciła, że przez lata odmawiano jej pomocy bądź też ją zaniżano. Do skargi skarżąca załączyła decyzję ZUS Oddział z dnia 15 grudnia 2003r. o wysokości renty rodzinnej, która została pomniejszona o kwotę 163, 93zł z powodu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z treści decyzji oraz przekazów pocztowych wynika, że renta rodzinna jest wypłacana w kwocie 675,21zł . W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał w szczególności, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują dopuszczalności odliczenia od uzyskiwanych dochodów potrącanych kwot nienależnie pobranych z funduszu alimentacyjnego . Organ podał, że w tym stanie rzeczy skoro sytuacja majątkowa skarżącej została ustalona prawidłowo a zasiłek celowy przyznano w miarę możliwości finansowych Ośrodka Pomocy Rodzinie to skarga winna zostać oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art.1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie sanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 cytowanej wyżej ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznawana skarga nie zasługuje na uwzględnienie , bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności zważyć należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. powołane jako podstawa rozstrzygnięcia przez organy administracji obu instancji. Przepisy powyższej ustawy obowiązywały do dnia 30 kwietnia 2004r. Począwszy od dnia 1 maja 2004r. obowiązuje ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej / Dz. U. z 2004r., nr64, poz. 593/, która zawiera inne uregulowania w zakresie dotyczącym przyznawania zasiłku celowego i jego wysokości. Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa , które obowiązane były stosować organy administracji w dacie wydawania decyzji. Art. 32 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r o pomocy społecznej / Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm./ w oparciu o który wydana została zaskarżona decyzja- stanowi, że zasiłek celowy z pomocy społecznej może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, zaś w ust. 2 tegoż artykułu wymienia się niektóre z potrzeb bytowych uzasadniających przyznanie tego rodzaju świadczenia ze środków pomocy społecznej. Zasiłek ten przysługuje osobom i rodzinom spełniającym kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy. W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły, że dochody Cz. G. nie przekraczają minimum dochodowego określonego przepisami, a nadto , że w przypadku skarżącej występuje potrzeba zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Przyznany zasiłek celowy w kwocie 140 zł na bieżące potrzeby stanowi kwotę poniżej potrzeb i oczekiwań skarżącej. Podkreślić należy, że w przypadku zasiłku celowego przepisy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, ani też nie określają wysokości zasiłku jaki winien być przyznany w konkretnej sytuacji, lecz stanowią, że może zostać przyznany. Oznacza to, że kwestia przyznania zasiłku, jak i jego wysokość zostały pozostawione uznaniu organów pomocy społecznej. Uznanie to nie może oczywiście mieć zupełnie dowolnego charakteru, lecz powinno być uzasadnione z jednej strony sytuacją osoby potrzebującej a z drugiej strony możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej w kontekście potrzeb osób potrzebujących pomocy. Z treści uzasadnienia organu I instancji wynika, że organ pomocy społecznej przy wydawaniu decyzji miał na uwadze ograniczoną ilość środków finansowych na zadania fakultatywne jakim jest udzielanie zasiłków celowych i rosnącą liczbę osób wymagających pomocy. Stanowisko to jest zgodne z art. 2 ust.4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób lub rodziny powinny być uwzględnione , jeżeli odpowiadają możliwościom pomocy społecznej . Wskazać należy, że organ II instancji rozpoznając odwołanie skarżącej przeprowadził postępowanie w sprawie ustalenia wysokości środków finansowych jakim dysponował Ośrodek w dacie wydania decyzji. W aktach sprawy znajdują się dwie informacje o środkach finansowych przeznaczonych na wypłatę zasiłków celowych i ich wysokościach – są to informacje o stanie środków finansowych i dokonanych wypłatach na dzień 8 stycznia 2004r. i na dzień 19 stycznia 2004r. Obie informacje zostały przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Z informacji przekazanych przez Pracownika Socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 19 stycznia 2004r. wynika, że w miesiącu styczniu 2004r. Rejon V dysponował kwotą 34.410 zł na zasiłki celowe. Z powyższej kwoty do dnia 19 stycznia 2004r. przyznano ogółem 342 zasiłki celowe na kwotę 34180 zł, średnia wysokość zasiłku wyniosła 99,94zł. W gospodarstwach jednoosobowych przyznano 171 zasiłków celowych w kwotach od 30 do 120 zł w zależności od sytuacji dochodowej i dysfunkcji osoby ubiegającej się o pomoc. W gospodarstwach wieloosobowych przyznano 171 zasiłków celowych w wysokościach od 40 do 400zł. Nadto z informacji udzielonej przez Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka wynika, że środki finansowe przeznaczone na zasiłki celowe w miesiącu styczniu 2004r. wynosiły ogółem kwotę 228.805zł. Do dnia 8 stycznia 2004r. wypłacono zasiłki dla 275 rodzin, miesięczna średnia wysokość zasiłku wyniosła 110 zł. W świetle powyższego uznać należy, że ustalenia poczynione przez organy obu instancji w zakresie dotyczącym uzależnienia wysokości przyznanego zasiłku od możliwości finansowych ośrodka oraz ilości osób wymagających pomocy nie są dowolne gdyż znajdują potwierdzenie w informacjach o wielkości środków przeznaczonych na zasiłki celowe i ich wysokościach przyznanych w miesiącu styczniu 2004r. Niezależnie od powyższego wskazać też należy, że z dokumentów przedłożonych Sądowi wynika, że skarżąca z formy pomocy społecznej polegającej na przyznaniu zasiłku celowego skorzystała w miesiącu wcześniejszym , tj. w miesiącu grudniu 2003r.- nie można zatem organowi administracji postawić zarzutu, że wnioski skarżącej przyznanie tej formy pomocy nie są uwzględniane. Natomiast nie była objęta przedmiotem rozstrzygnięcia przez organy administracji decyzja o odmowie przyznania skarżącej innego świadczenia z pomocy społecznej. W konsekwencji również Sąd zgodnie z przywołanym wyżej art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzygał w granicach danej sprawy dotyczącej przyznania zasiłku celowego i jego wysokości. Wskazać też należy, że przepisy nie określają jak często można występować z wnioskiem o zasiłek celowy, a więc jeżeli sytuacja skarżącej nadal będzie trudna , to może ona wystąpić z kolejnym wnioskiem o jego przyznanie na podstawie obecnie obowiązującej wyżej powołanej ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004r / Dz. U .nr 64, poz 593/. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa i działając na podstawie art. 151 cyt. ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.