II SA/Gd 151/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Barbara Skrzycka–Pilch, Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Małgorzata Kuba, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2006 na rozprawie sprawy ze skargi T. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 listopada 2002r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T. Ł. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Gd 151/04 UZASADNIENIE Prezydent Miasta decyzją z dnia 18 listopada 2002 r., na podstawie art. 1 ust 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku T. Ł. odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez wnioskodawcę własności nieruchomości gruntowej stanowiącej działkę nr 353/2 o powierzchni 426 m2, położoną przy ul. Hubala 8a w G. Organ administracji wskazał, że T. Ł., powołując się na przepisy ustawy z 26 lipca 2001 r. domagał się wydania decyzji administracyjnej potwierdzającej nieodpłatne nabycie przez niego prawa własności działki nr 353/2, będącej w jego użytkowaniu wieczystym. Oceniając ten wniosek Prezydent Miasta Gdańska wskazał, że w świetle art. 1 ust 1 cytowanej na wstępie ustawy prawo nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości przysługuje wyłącznie osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. wieczystymi użytkownikami nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340 ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Organ administracji uznał, że zgodnie z zakresem przedmiotowym ustawy dotyczy ona wyłącznie nieruchomości nadanych w trybie osadnictwa rolniczego, na terenach Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska. Prezydent Miasta wskazał, że T. Ł. jest użytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki od dnia 3 marca 1997 r., a zatem nie spełniał warunków określonych w ustawie, gdyż nie był użytkownikiem wieczystym działki nr 353/2 w dniu 26 maja 1990 r. W sytuacji, gdy wniosek T. Ł. nie odpowiada warunkom określonym w cytowanej wyżej ustawie, brak było podstaw do przekształcenia jego dotychczasowego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. T. Ł. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucił błędną wykładnię przepisu art. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r., zarówno co do formy nabycia użytkowania wieczystego, jak i zakresu geograficznego obowiązywania uprawnień tylko do tych osób, które otrzymały określone nieruchomości w użytkowanie wieczyste w oparciu o przepisy dotyczące osadnictwa na Ziemiach Odzyskanych i Wolnego Miasta Gdańska. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniając zarzutów tego odwołania, w dniu 9 lutego 2004 r. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że niezależnie od zmiany wprowadzonej z dniem 16 lipca 2003 r. (dotyczącej braku podstaw do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności) odwołujący się nie spełnia warunków do nabycia przedmiotowej działki w sytuacji, gdy w obowiązującym wówczas stanie prawnym uprawnienie to przysługiwało tylko tym osobom fizycznym, którym zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu 24 października 2001 r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Obie przesłanki odnoszące się do trwania użytkowania wieczystego musiały być spełnione łącznie, a tych warunków skarżący nie spełnia, gdyż nabył użytkowanie wieczyste działki nr 353/2 w dniu 24 maja 1996 r., a zatem nie był użytkownikiem wieczystym nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. T. Ł. wniósł skargę do sądu, w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, jako sprzecznej z prawem, odwołując się do argumentacji prawnej zawartej w załączonej do skargi opinii Studenckiej Uniwersyteckiej Poradni Prawnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując jednocześnie, że w decyzji SKO popełniono błąd polegający na przyjęciu, że T. Ł. nie był użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r., lecz błąd ten nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika bowiem, że T. Ł. oraz jego dwaj bracia w dniu 5 września 1988 r. (data śmierci spadkodawcy) nabyli po 1/3 części spadku, a zatem w tym dniu T. Ł. stał się współużytkownikiem nieruchomości położonej przy ul. Hubala 8a w G., stanowiącej wówczas działkę nr 353 o powierzchni 836 m2. Nieruchomość ta podzielona została w 1996 r. na dwie działki, z których jedną, o powierzchni 426 m2 (nr 353/2) otrzymał w użytkowanie wieczyste T. Ł. Oceniając tą sytuację Kolegium uznało, że wnioskodawca nie spełniał warunków określonych w ustawie z tej przyczyny, że w dniu 26 maja 1990 r. był tylko współużytkownikiem wieczystym części nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepis art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) stanowił, że: 1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego. 4. Ostateczna decyzja, o której mowa w ust. 3, stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. 5. Opłaty sądowe z tytułu założenia i wpisu do księgi wieczystej prawa własności nieruchomości nabytych na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 3, pokrywa Skarb Państwa. 6. Koszty pomiarów oraz opracowań geodezyjnych i kartograficznych związanych z postępowaniem w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 3, pokrywa Skarb Państwa. 7. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowy tryb wydawania decyzji, o których mowa w ust. 3. Z przytoczonego wyżej stanu faktycznego wynika, w sposób jednoznaczny, że skarżący T. Ł. był użytkownikiem bądź współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu wejścia w życie ustawy. Wynika to z faktu, że jego ojciec, będący użytkownikiem wieczystym ówczesnej działki nr 353 o łącznej powierzchni 836 m2, zmarł w dniu 5 września 1988 r., tj. przed dniem 26 maja 1990 r. Wprawdzie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane zostało przez właściwy sąd dopiero w dniu 24 maja 1996 r., lecz stosownie do przepisu art. 922 § 1 w związku z art. 924 i 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, tj. z chwilą śmierci spadkodawcy. Późniejsze postanowienie sądu potwierdza jedynie stan prawny istniejący od chwili otwarcia spadku. Nie ulega zatem wątpliwości, że T. Ł. był współużytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości zarówno w dniu 26 maja 1990 r., jak i w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 24 października 2001 r. Uwzględniając poglądy prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji stwierdzić należy, że są one błędne. Ostatecznie bowiem za wyłączną przyczynę odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego uznano tę okoliczność, iż w opisanych wyżej datach nie był on użytkownikiem (współużytkownikiem) wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Błędny jest również pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że T. Ł. nie spełniał warunków określonych w ustawie z tej przyczyny, że w dniu 26 maja 1990 r. był współużytkownikiem wieczystym części nieruchomości, natomiast w dniu 24 października 2001 r. był użytkownikiem wieczystym wydzielonej już części z tej nieruchomości. Wskazać należy, że w obydwu przypadkach chodzi o tę samą nieruchomość, której współużytkownikiem wieczystym był skarżący. Błędna wykładnia prawa polegała na tym, że organ administracji nie dostrzegł, że przepis art. 1 ust 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, uprawnienie do nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości odnosił zarówno do użytkowników wieczystych, jak i współużytkowników nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekając o zwrocie kosztów postępowania w oparciu o art. 200 ustawy. W dalszym postępowaniu w niniejszej sprawie ograny administracji będą zobowiązane do uwzględnienia nowego stanu prawnego, będącego konsekwencją wejścia w życie w dniu 13 października 2005 r. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a w szczególności art. 8 tej ustawy.