II SA/Gd 152/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 grudnia 2010r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego, 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 11 lutego 2011r. A. B. zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje pogorszenie jego warunków bytowych i sanitarnych. Ponadto nie stać go na wynajęcie adwokata. Obecna sytuacja materialna skarżącego nie pozwala na dodatkowe wydatki, gdyż koncentruje wysiłki na opłacaniu należności związanych z mieszkaniem i płaceniem alimentów na dzieci. Skarżący podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z prac dorywczych, gdzie jego dochód nie przekracza miesięcznie 700 zł, oraz dodatku mieszkaniowego (kwota 110,39 płatna jest zarządcy domu, a kwota 72,58 jako ryczałt na zakup opału płatny jest skarżącemu). W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z dnia 16 lutego 2011r., zobowiązano go do przedłożenia dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń. W odpowiedzi skarżący złożył oświadczenie, iż nie posiada rachunków i lokat bankowych, w tym dewizowych. Wskazał, iż ponosi koszty utrzymania mieszkania w postaci opłaty czynszu, zakupu opału, zakup gazu butlowego, rachunki za energię elektryczną. Wskazał, iż nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W roku 2009 i 2010 nie pozostawał w stosunku pracy i nie posiada zeznania podatkowego za te lata. Skarżący oświadczył, iż podejmuje prace dorywcze w zależności od sezonu: odśnieżanie, sprzątanie warsztatów, drobne prace naprawcze, prace ogrodnicze i gospodarcze, zbieranie złomu. Ewentualna pomoc rodziny ogranicza się do sporadycznego zaopatrywania w żywność. Dochody z prac dorywczych wahają się między 700-800 zł na miesiąc. Nie posiada skarżący żadnych zarejestrowanych na siebie pojazdów. Rozpatrując przedmiotowy wniosek referendarz zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej P.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. W rozpoznawanej sprawie skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. Podniesione przez skarżącego w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność uwzględnienia wniosku tylko w części. Zauważyć należy, iż na obecnym etapie postępowania istnieje obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. Obowiązek pokrywania jakichkolwiek innych kosztów sądowych nie istnieje. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z oświadczenia skarżącego oraz ze złożonych przez niego na żądanie referendarza dokumentów wynika, że na obecną chwilę skarżący nie posiada środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego. Natomiast nie jest do końca udowodnione, iż skarżący należy do osób ubogich, czyli takich które nie są w stanie własnym działaniem poprawić swojej sytuacji i zadbać o zdobycie środków. Z załączonych rachunków wynika, iż skarżący nie posiada zaległości w opłatach mieszkaniowych. Jako osoba bezrobotna zarejestrowany jest od 2 marca 2011r. Skarżący przedstawił dowód wpłaty kwoty 520 zł za koks oraz dowód zakupu węgla za kwotę 1360 zł w październiku 2010r. Rachunek za energię elektryczną płatny do 15.10.2010r. wyniósł 335,35 zł i został zapłacony. Ta analiza pozwala na stwierdzenie, że skarżący potrafi zdobyć środki potrzebne na zaspokojenie swoich potrzeb i terminowe uiszczanie opłat. Tym samym nie można uznać, że skarżący na tle polskiego społeczeństwa znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w całości. Skarżący jest w stanie ponieść niektóre koszty postępowania. Ustosunkowując się z kolei do wniosku o ustanowienie adwokata podkreślić należy, iż na obecnym etapie postępowania posiadanie fachowego pełnomocnika w żadnym razie nie zmieni sytuacji procesowej skarżącego. Odmowa zaś ustanowienia adwokata z urzędu w żadnej mierze nie spowoduje ograniczenia skarżącego prawa do sądu. Wynika to stąd, iż Sąd I instancji obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 P.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżących zarzutów czy braku ich zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie mają obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akty będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2, 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.