II SA/Gd 153/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Cz. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2010r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego, 2. odmówić ustanowienia radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 18 marca 2011r. Z. C. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku wskazał, iż pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę małżonki wnioskodawcy w wysokości 2007,68 zł netto oraz świadczeń rodzinnych na troje dzieci w kwocie 353 zł miesięcznie. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do rodziców wnioskodawcy o pow. 60 m. Skarżący posiada nieużytek rolny o pow. 0,15 ha w P. oraz działkę o pow. 0,84 ha w K. Skarżący oświadczył, iż od 5 lat nie był nigdzie zatrudniony, nie pracował na umowę zlecenie ani o dzieło. Pozostaje na utrzymaniu rodziny, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Średni miesięczny koszt utrzymania zajmowanego domu to kwota 300zł. Na wezwanie referendarza skarżący przesłał wyciąg z rachunku bankowego małżonki, gdzie stan na dzień 25 marca 2011r. wynosi 1.491 zł. Rodzina spłaca pożyczkę w wysokości 34.163,69 zł w miesięcznych ratach po 887 zł. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym- zwanej dalej P.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. W rozpoznawanej sprawie skarżący zobowiązany jest do uiszczenia wpisu w wysokości 500 zł. Udzielenie prawa pomocy stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a.. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona domagająca się przyznania prawa pomocy w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki, czyli właściwie zaplanować swe wydatki oraz poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero, gdy jej majątek i dochody nie pozwalają na poczynienie oszczędności lub gdy pomimo dokonanych oszczędności nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania, można zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu referendarza pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających, zdaniem wnioskodawcy, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z oświadczenia skarżącego oraz ze złożonych przez niego na żądanie referendarza dokumentów wynika, że na obecną chwilę skarżący nie posiada środków na poniesienie kosztów wpisu sądowego. Natomiast nie jest do końca udowodnione, iż skarżący należy do osób ubogich, czyli takich które nie są w stanie własnym działaniem poprawić swojej sytuacji i zadbać o zdobycie środków. Z załączonych dokumentów wynika, iż skarżący nie posiada zaległości w opłatach za media. Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż saldo pozostaje dodatnie. Rodzina skarżącego regularnie spłaca kredyt z miesięczną ratą 887 zł. Dochód netto jaki rodzina posiada to kwota 2360 zł miesięcznie. Żadna okoliczność nie potwierdza okoliczności, iż rodzina skarżącego na tle polskiego społeczeństwa znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w całości. Skarżący jest w stanie ponieść niektóre koszty postępowania. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł, zaś skarżący nie należy do tego kręgu podmiotów. Ustosunkowując się z kolei do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż na obecnym etapie postępowania posiadanie fachowego pełnomocnika w żadnym razie nie zmieni sytuacji procesowej skarżącego. Odmowa zaś ustanowienia pełnomocnika z urzędu w żadnej mierze nie spowoduje ograniczenia skarżącego prawa do sądu. Wynika to stąd, iż Sąd I instancji obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 P.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżących zarzutów czy braku ich zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie mają obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2, 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.