II SA/Gd 153/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 29 grudnia 2010 r. Z. C. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 22 listopada 2010 r. [...] utrzymująca mocy decyzję Wójta Gminny K. z dnia 9 lipca 2010 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Następnie wnioskiem z dnia 18 marca 2011 r. Z. C. wystąpił do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę małżonki wnioskodawcy w wysokości 2007,68 zł netto oraz świadczeń rodzinnych na troje dzieci w kwocie 353 zł miesięcznie. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do rodziców wnioskodawcy o pow. 60 m. Skarżący posiada nieużytek rolny o powierzchni 0,15 ha w P. oraz działkę o powierzchni 0,84 ha w K.. Ponadto wnioskodawca od 5 lat nie był nigdzie zatrudniony, nie pracował na umowę zlecenia ani o dzieło. Pozostaje na utrzymaniu rodziny i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Średni miesięczny koszt utrzymania zajmowanego domu określił na 300 zł. Pismem z dnia 23 marca 2011 r. Z. C. i zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: - wyciągu z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych i lokat – w tym konta i lokat dewizowych – z ostatnich trzech miesięcy z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, - odpisu zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego i jego żonę za rok 2009 (ewentualnie za 2010 jeżeli już zostało złożone) bądź oświadczenia o jego nieskładaniu, - dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej przez wnioskodawcę, kserokopii decyzji przyznającej świadczenie rodzinne na dzieci, - wskazania jaka jest powierzchnia domu w którym zamieszkuje rodzina skarżącego, jakie są koszty jego utrzymania i dostaw mediów, czy oprócz rodziny skarżącego ktoś jeszcze tam zamieszkuje, - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego lub domowników pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). W odpowiedzi Z. C. przesłał wyciąg z rachunku bankowego małżonki, gdzie stan na dzień 25 marca 2011 r. wynosi 1491 zł. Rodzina spłaca pożyczkę w wysokości 34163,69 zł w miesięcznych ratach po 887 zł. Postanowieniem z dnia 4 maja 2011 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał Z. C. prawo pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego odmawiając ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu swojego sprzeciwu Z. C. ponownie powołał się na swoją trudną sytuację materialną wskazując że jego rzeczywista sytuacja materialna jest o wiele gorsza niż jest w stanie wykazać, gdyż posiada zadłużenia względem Gminy K. (same koszty sądowe w sprawie [..] w kwocie 4200 zł.). Uzasadnia to przyznanie pomocy prawnej w postaci ustanowienia radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) dalej jako P.p.s.a, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Skoro inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, to Sąd nie musi prowadzić postępowania dowodowego i z własnej inicjatywy dążyć do zdobycia dokumentów potwierdzających okoliczności, na które powołuje się Z. C. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że pięcioosobowa rodzina żyje w skromnych warunkach spowodowanych głównie brakiem zatrudnienia wnioskodawcy, który jednak posiada majątek w postaci nieużytku rolnego o powierzchni 0,15 ha w P. oraz działki o powierzchni 0,84 ha w K.. Równocześnie Z. C. zaniechał przesłania na wezwanie Sądu części dokumentów, które mogłyby w pełni zobrazować jego sytuację materialną. W związku z powyższym uznano, że Z. C. nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, przewidzianą dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Przedłożone dokumenty wskazują zaś, że wnioskodawca, nie posiadając stałych miesięcznych dochodów, posiada majątek w postaci nieruchomości. Nie należy zatem do takiej grupy osób. Na marginesie wspomnieć należy, że ustanowienie radcy prawnego w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi bowiem na regulację zawartą w art. 134 § 1, a także art. 140 § 1 P.p.s.a. nie mają uzasadnienia obawy stron, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będą w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu (tak też postanowienia NSA z dnia 27 września 2004 r., FZ 330/04, niepubl., oraz z dnia 28 września 2004 r., FZ 246/04, niepubl.). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.