II SA/Gd 153/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2025 r. nr SKO Gd/4229/24 w przedmiocie wydania zaświadczenia w sprawie zasiłku stałego oddala skargę. M. T. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie wydania zaświadczenia. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W piśmie z dnia 10 czerwca 2024 r. M. T. (dalej jako: "wnioskodawczyni", "skarżąca") zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej Nr 2 w Gdyni (dalej jako: "MOPS") o udzielenie informacji, "które decyzje, o jakich numerach, z jakich dat i w jakich okresach obowiązujące i jaką wysokość zasiłku stałego przyznające" zostały wydane przez organ na rzecz I. T., po wydaniu decyzji z dnia 4 marca 2022 r. Powyższy wniosek strona uzasadniła potrzebą uzyskania informacji "(...) do spr. adm.". W odpowiedzi na powyższe MOPS, w piśmie z dnia 24 czerwca 2024 r., wyjaśnił, że skarżąca nie była stroną postępowań administracyjnych dotyczących I. T., w związku z czym organ nie znalazł podstaw do udzielenia żądanych informacji. W kolejnym piśmie z dnia 12 lipca 2024 r. skarżąca, dołączając pełnomocnictwo udzielone jej przez matkę w dniu 2 lutego 2022 r., wyjaśniła m. in.: że MOPS wliczał zasiłek jej matki do ich wspólnego dochodu, a także do jego wysokości ustalał wysokość zasiłków dla skarżącej. Tym samym organ powinien udzielić jej, jako stronie, informacji o wysokości zasiłku stałego jej matki. W piśmie z dnia 29 lipca 2024 r. MOPS wezwał M. T., jako pełnomocnika I. T., do wskazania podstawy prawnej żądania informacji, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy jej udzielenia. Organ poinformował również o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W piśmie z dnia 8 sierpnia 2024 r. skarżąca wyjaśniła, że żąda udzielenia informacji wskazanych w piśmie z dnia 10 czerwca 2024 r. ze względu na swój interes prawny do "spr. adm.". Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2024 r. Prezydent Miasta Gdyni (dalej jako: "Prezydent", "organ I instancji") działając na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") odmówił wydania w formie zaświadczenia informacji wskazanych w piśmie z dnia 10 czerwca 2024 r. Organ pouczył wnioskodawczynię o uprawnieniach wynikających z art. 73 § 1 i 2 k.p.a., a także wyjaśnił, że jako osoba upoważniona przez matkę do reprezentowania jej we wszystkich sprawach jest zawiadamiana o wszystkich czynnościach i wzywana do udziału na równi ze stroną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 lutego 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium M. T. nie wykazała, że ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W szczególności skarżąca nie wykazała, że przesłanie jej zestawienia decyzji dotyczących wydanych matce zasiłków stałych od stycznia 2022 roku wraz z wysokością przyznanych i wypłacanych zasiłków stałych jest konieczne z uwagi na jej interes prawny. Zdaniem Kolegium nie wykazała także, że powyższe zestawienie jest konieczne z uwagi na interes prawny I. T., której jest pełnomocnikiem. W ocenie organu wskazywanie, że informacje te potrzebne są do sprawy administracyjnej lub też o ubieganie się o adwokata z urzędu jest niewystarczające. Wnioskodawczyni nie wykazała, że istnieje realna potrzeba udzielenia żądanej informacji w postaci zaświadczenia. Nie wykazała również, że toczy się inne postępowanie lub zostały podjęte przez organ albo sąd czynności i w ich toku wymagane jest przedmiotowe zaświadczenie. Kolegium podkreśliło, że w sprawach dotyczących przyznania świadczeń z pomocy społecznej występuje wnioskodawczyni, która działa w swoim imieniu, a także - od 2022 roku - również w imieniu matki. W toku postępowań toczących się z jej wniosków (zarówno samej wnioskodawczyni, jak i jako pełnomocnika matki) organy obu instancji wielokrotnie umożliwiały stronie zapoznanie się z aktami, w tym również wysyłając – na wniosek strony - kopię akt. Podsumowując Kolegium wskazało, że żądane w piśmie z dnia 10 czerwca 2024 r. informacje są M. T. znane. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że celem organu nie jest porządkowanie stronie informacji i dokumentów, które są w jej posiadaniu. Końcowo Kolegium wyjaśniło, że w niniejszej sprawie organ I instancji informował wnioskodawczynię jej uprawnieniach wynikających z art. 73 k.p.a., w tym o prawie do zapoznania się z aktami spraw zakończonych tj. także tymi z roku 2022. Wskazywano na miejsce, gdzie z aktami można się zapoznać oraz sposób kontaktu z organem. W związku z czym uprawnienia wynikające z art. 10 k.p.a. zostały jej zapewnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu I i II instancji oraz o nakazanie wydania żądanych informacji. W uzasadnieniu wskazała, że żaden organ nie żądał od niej wykazania interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia, gdyż wnosiła tylko o informacje. Dodatkowo podniosła, że wbrew stanowisku Kolegium, nie otrzymała kserokopii, która zawierała informacje, o jakie wnosiła w piśmie z dnia 10 czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 10 kwietnia 2025 r. skarżąca wskazała, że w jej ocenie Kolegium nie ustosunkowało się do zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. W ramach sprawowanej kontroli sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że w granicach badanej sprawy sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględnia wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 P.p.s.a. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a."). Zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. wydanie zaświadczenia następuje na żądanie osoby ubiegającej się o jego wydanie. Stosownie do art. 217 § 2 k.p.a. zaświadczenie wydaje się jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z treścią art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W myśl art. 218 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 219 k.p.a.) W orzecznictwie podkreśla się, że zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną polegającą na urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie tworzy nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie jest wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji. Wydane zaświadczenie, ze swojej istoty ma tylko potwierdzać istnienie określonych faktów lub stanu prawnego (por. wyrok NSA z 22 grudnia 2009 r., I OSK 377/09; wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1223/19; wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydane zaświadczenie, ze swojej istoty, ma potwierdzać istnienie określonych faktów lub stanu prawnego. Odmowa wydania zaświadczenia może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy strona nie wykaże interesu prawnego lub gdy fakty albo stan prawny nie wynikają z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 2759/23). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie, ugruntowany jest pogląd, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej. Zatem w pierwszej kolejności organ administracji, o ile jest organem właściwym, w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. jest obowiązany ustalić w postępowaniu wyjaśniającym, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli organ stwierdzi, że osoba ubiegająca się nie ma tego interesu - odmawia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści (por. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1999, s. 506-507; J Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 690). Wskazanie na interes prawny oznacza, że żądający wydania zaświadczenia musi być legitymowany do jego uzyskania. Kryterium interesu prawnego stanowi nawiązanie do konstrukcji pojęcia strony przyjętej w postępowaniu administracyjnym. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjęto, że interes prawny to interes wynikający z prawa materialnego, zgodny z tym prawem i przez to prawo chroniony. Istnieje także zgodność stanowisk co do tego, że interes prawny nie może być wywodzony z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego czy jakiejś instytucji prawnej, lecz opierać powinien się na konkretnej normie prawa materialnego; normie dającej się określić i wyodrębnić spośród innych norm (por. J. Zimmermann: Glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r. IV SA 846/95, OSP 1997, nr 4,s. 203 i n.). Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie wskazuje się na pewne cechy wyróżniające interes prawny. Musi być on osobisty, własny, indywidualny oraz powinien być konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić, aktualny i znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. O istnieniu interesu prawnego można mówić wówczas, gdy dany podmiot wnosi żądanie we własnym imieniu, zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego decyduje nie przekonanie zainteresowanego, lecz ocena ustawodawcy. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana wydaniem zaświadczenia, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok NSA z 8 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 335/23). Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, a przede wszystkim z treści samego wniosku, nie wynika aby skarżąca posiadała interes prawny w ubieganiu się o wydanie zaświadczenia o żądanej treści. We wniosku strona nie powołała się bowiem na żaden przepis prawa wymagający potwierdzenia zaświadczeniem stanu faktycznego lub prawnego. Nie wykazała także, że toczy się inne postępowanie lub zostały podjęte przez organ lub sąd czynności i w ich toku jest wymagane wydanie zaświadczenia. Wskazała jedynie, że wydanie jej zaświadczenia jest niezbędne do "spr. adm.". Skarżąca nie wykazała ponadto, że wydanie przedmiotowego zaświadczenia jest konieczne ze względu na interes prawny I. T., której jest pełnomocnikiem. Sąd podziela stanowisko organów orzekających w sprawie, że wskazywanie przez M. T., iż żądane informacje potrzebne są do sprawy administracyjnej lub też do ubiegania się o adwokata z urzędu nie stanowią wystarczającej podstawy dla uznania legitymowania się interesem prawnym w rozumieniu art. 217 § 2 k.p.a. Wyjaśnienia skarżącej co do tego, dla jakich celów ubiega się o przedmiotowe zaświadczenie wskazują natomiast, że ma ona jedynie interes faktyczny w jego uzyskaniu, którego jednak nie można utożsamiać z interesem prawnym. W związku powyższym uznać należy, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 217 § 2, art. 218 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał niezasadność skargi i działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.