II SA/Gd 1534/03

Dnia 7 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska /spr./ Sędziowie : NSA Jacek Hyla Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. 3 II SA/Gd 1534/03 U z a s a d n i e n i e Prezydent Miasta decyzją z dnia 3 lipca 2003 r. na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) dokonał rejestracji pojazdu na rzecz P. K., wydając dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne, znak legalizacyjny i kartę pojazdu. W dniu 4 lipca 2003 r. P. K. wniósł pismo adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego , zatytułowane jako odwołanie od decyzji nr RDA 042169. W uzasadnieniu pisma P. K. wskazał, że Prezydent Miasta dokonując rejestracji pojazdu oraz wydając kartę pojazdu, pobrał w nieprawidłowej wysokości opłatę za kartę pojazdu. Wskazując na treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 18, poz. 177) P. K. podał, że na skutek błędnej interpretacji niniejszego przepisu doszło do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu w nieprawidłowej, zawyżonej wysokości. W konkluzji piszący stwierdził, iż wnosi odwołanie oraz zwraca się o zmianę decyzji o wysokości opłaty za kartę pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania P. K. od decyzji wyżej opisanej, postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2003 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania od wymienionej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podał, że P. K. w odwołaniu nie kwestionuje treści decyzji, a wysokość wniesionej opłaty administracyjnej za wydanie karty pojazdu i że zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. odwołanie przysługuje od decyzji wydanej przez organ I instancji. Odwołanie nie przysługuje natomiast od czynności technicznych, do których między innymi zalicza się pobranie opłaty skarbowej lub administracyjnej. Wniesienie opłaty administracyjnej niewątpliwie warunkowało wydanie pozytywnej decyzji administracyjnej, nie stanowi ono jednak elementu decyzji, uniemożliwiając odwołanie w tym zakresie. Organ odwoławczy wskazał, że gdyby opłata nie została wniesiona, organ dokonujący rejestracji pojazdu zgodnie z art. 261 K.p.a. powinien odmówić dokonania czynności, wydając stosowne postanowienie, na które stronie służyłoby zażalenie. Dokonanie wpłaty dalsze postępowanie administracyjne w tym zakresie czyni bezprzedmiotowym. Stronie w takim przypadku służy roszczenie o zwrot nienależnie dokonanej opłaty w trybie przepisów Ordynacji podatkowej w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. K. wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył argumenty przedstawione w piśmie z dnia 4 lipca 2003 r. Skarżący napisał, że zgodnie z pouczeniem wniósł odwołanie, ale SKO w ogóle nie ustosunkowało się do kwestii pobrania zawyżonej opłaty, wskazując, że organem właściwym w sprawie jest Prezydent Miasta . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zadana, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, właściwy w sprawach rejestracji starosta (prezydent) wydaje kartę pojazdu za opłatą. Zatem wydanie karty pojazdu uzależnione zostało od uiszczenia opłaty, co oznacza, iż opłata niniejsza jest opłatą administracyjną. W konsekwencji organ administracji dokonujący rejestracji pojazdu i wydania karty pojazdu obowiązany jest do pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, co oznacza, że po stronie wnioskodawcy istnieje obowiązek uiszczenia opłaty administracyjnej. Obowiązek ten wynika wprost z przepisu ustawy i dotyczy on uiszczenia opłaty w wysokości określonej przepisami prawa, a organ dokonujący rejestracji pojazdu i wydający kartę pojazdu jest uprawniony do pobrania opłaty w wysokości określonej przepisami. W dacie wydania zaskarżonego postanowienia obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 18, poz. 177), które w § 1 ust. 1 i 2 ustalało opłatę w kwocie 500 zł i 1000 zł w zależności od tego, czy pojazd był dopuszczony do ruchu w państwie pochodzenia. Zatem organ dokonujący rejestracji pojazdu był uprawniony i jednocześnie zobowiązany do pobrania opłaty w określonej wysokości po ustaleniu, czy pojazd, dla którego wydawana jest karta pojazdu był dopuszczony do ruchu w kraju pochodzenia. Opłata administracyjna za wydanie karty pojazdu, a w tym i jej wysokość nie stanowi elementu decyzji administracyjnej w sprawie rejestracji pojazdu. Obowiązek uiszczenia opłaty stanowi wymóg formalny wniosku, podlegającego takiej opłacie, na co wskazuje treść art. 261 § 1 i 2 K.p.a. Podmiot domagający się wydania karty pojazdu może zatem nie uiścić opłaty w żądanej wysokości, kiedy uważa, że jej wysokość została nieprawidłowo określona i podjąć próbę zakwestionowania ustalonej przez organ wysokości opłaty po zwrocie podania. Działanie organu administracji publicznej zmierzające do pobrania opłaty administracyjnej dotyczy uprawnień i obowiązków obywateli i innych podmiotów ze sfery publicznoprawnej, w zakresie zadań realizowanych przez te organy. Wobec tego obywatel lub inny podmiot, uiszczający opłatę administracyjną jest uprawniony do żądania zwrotu nienależnie pobranej opłaty. Żądanie to nie wykracza poza sferę publicznoprawną, a wobec tego stwierdzenie przez organ czy opłata administracyjna została pobrana w prawidłowej wysokości i zajęcie w tej materii stanowiska jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa ustanawiających opłatę administracyjną i uzależniających od jej uiszczenia dokonanie określonej czynności przez organ administracji publicznej. Przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego nie zawieraj ą regulacji odnoszącej się do zwrotu opłaty, co oznacza, iż zajęcie stanowiska przez organ administracji publicznej w przedmiocie żądania zwrotu nienależnie pobranej opłaty nie jest podejmowane w sformalizowanym postępowaniu. Okoliczność ta dodatkowo przemawia za tym, że zajęcie przez organ stanowiska w sprawie zwrotu opłaty jest czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Wobec powyższego należy przyjąć, że ochrona interesów osoby lub innego podmiotu, domagającego się czynności podlegającej opłacie, polega na możliwości żądania od właściwego organu zajęcia stanowiska w sprawie pobranej opłaty. Żądanie to będzie się sprowadzało do domagania się zwrotu nienależnie pobranej części opłaty. Obowiązkiem organu jest rozpatrzenie takiego żądania i zarządzenie zwrotu nienależnie pobranej opłaty, albo odmowa zwrotu. Ta czynność organu administracji będzie czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając powyższe rozważania Sąd uznał, że organ odwoławczy rozpatrując pismo skarżącego z dnia 4 lipca 2003 r. błędnie ocenił, iż stanowi ono odwołanie od decyzji z dnia 3 lipca 2003 r. o rejestracji pojazdu. Z treści pisma jednoznacznie wynika, że skarżący nie kwestionuje decyzji Prezydenta , a jedynie nie zgadza się z wysokością opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu. Organ II instancji błędnie potraktował pismo z 4 lipca 2003 r. jako odwołanie od decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu i stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji. Skoro zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. odwołanie przysługuje od decyzji wydanej w pierwszej instancji, to rozstrzygnięcie organu odwoławczego, stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji o rejestracji pojazdu stoi w rażącej sprzeczności z treścią tego przepisu. O dopuszczalności odwołania nie decydują bowiem zarzuty merytoryczne podnoszone przez stronę. Wobec tego Samorządowe Kolegium Odwoławcze bezzasadnie stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji organu I instancji, co stanowi rażące naruszenie prawa. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy pisze, iż odwołanie nie przysługuje od czynności technicznych, do których zalicza się pobranie opłaty administracyjnej, jednakże organ ten stwierdził niedopuszczalność odwołania od decyzji o rejestracji pojazdu, a nie od czynności technicznej pobrania opłaty administracyjnej. Wobec powyższego należało stwierdzić, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, stanowiącego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno wyjaśnić, czy pismo skarżącego z dnia 4 lipca 2003 r. w rzeczywistości nie jest żądaniem zajęcia przez organ, rejestrujący pojazd i wydający kartę pojazdu, stanowiska w sprawie zwrotu, jako nienależnie pobranej, części opłaty za wydanie karty pojazdu. W razie oświadczenia, że chodzi o żądanie zwrotu nienależnie pobranej części opłaty, organ II instancji winien umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 i 2 w zw. z art. 140 K.p.a.), zaś pismo przekazać organowi właściwemu do zajęcia stanowisko w przedmiocie żądania zwrotu części przedmiotowej opłaty. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.