II SA/Gd 1535/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: WSA Alina Dominiak WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. F. na decyzję Wojewody z dnia 21 maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną i zasiłku dla bezrobotnych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Prezydent Miasta decyzją z dnia 15 kwietnia 2002 r. uznał M. F. za osobę bezrobotną z dniem 15 kwietnia 2002 r. oraz przyznał mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 23 kwietnia 2002 r. w wysokości 120% podstawowej wysokości zasiłku 572,10 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ podał, że strona została zarejestrowana w PUP w okresie 30 dni od dnia zwolnienia z zakładu karnego (aresztu śledczego) oraz legitymuje się okresem wymaganym do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. M. F. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym domagał się przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wojewoda decyzją z dnia 21 maja 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż M. F. spełnił przesłanki pozwalające na nabycie prawa do zasiłku na podstawie art. 23 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ponadto organ II instancji stwierdził, iż zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /.../ (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, regulujący prawo do zasiłku przedemerytalnego, został skreślony. Prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało zatem jedynie osobie, która spełniła łącznie wszystkie ustawowe przesłanki, określone w art. 37j ustawy i dokonała rejestracji w PUP do dnia 31 grudnia 2001 r. Organ odwoławczy podał, iż z akt sprawy wynika, że M. F. w okresie od dnia 13 kwietnia 2001 r. do dnia 13 kwietnia 2002 r. przebywał w Areszcie Śledczym w I.. Natomiast w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. h ustawy osoba tymczasowo aresztowana lub odbywająca karę pozbawienia wolności nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej. W konsekwencji powyższych ustaleń organ II instancji stwierdził, iż M. F. mimo posiadania ponad 30-letniego okresu uprawniającego do zasiłku, w tym zatrudnienia w warunkach szczególnych przez ponad 15 lat nie spełnia warunków do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego, bowiem zarejestrował się w PUP w dniu 15 kwietnia 2002 r., tj. w dniu, w którym przepis pozwalający na nabycie prawa do tego świadczenia utracił już moc obowiązującą. Tym samym decyzja organu I instancji z dnia 15 kwietnia 2002 r. o uznaniu strony za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych jest prawidłowa i zgodna z prawem. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. F. domagał się przyznania zasiłku przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych względów niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak wynika z art. 138 § 1 k.p.a. zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ II instancji wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy, a co za tym idzie w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Orzekanie przez organ odwoławczy w zakresie innym niż uczynił to organ I instancji stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2). W przedmiotowej sprawie organ I instancji orzekał w sprawie uznania skarżącego za osobę bezrobotną oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przedmiotem postępowania przed organem I instancji nie było natomiast prawo skarżącego do zasiłku przedemerytalnego. Wobec tego decyzja z dnia 15 kwietnia 2002 r. nie rozstrzygała o prawie do tego świadczenia. Jak wynika z akt administracyjnych o prawie do zasiłku przedemerytalnego organ I instancji orzekł decyzją z dnia 27 kwietnia 2002 r., wydaną po wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji z dnia 15 kwietnia 2002 r. Zatem organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie skarżącego od decyzji z dnia 15 kwietnia 2002 r., nie mógł rozpoznać i rozstrzygnąć sprawy w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego. Faktycznie jednak doszło do rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organ II instancji sprawy w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika, iż organ ten wykroczył poza zakres rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, gdyż rozstrzygnął jednocześnie o prawie skarżącego do zasiłku przedemerytalnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej prawa do zasiłku przedemerytalnego zawiera w istocie rzeczy jednocześnie rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Rozstrzygając w przedmiocie prawa do zasiłku przedemerytalnego organ II instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, co stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy rozstrzygnie ją w zakresie rozstrzygnięcia decyzją I instancji. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.