II SA/Gd 1540/02

Dnia 18 listopada 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Sędziowie : sędzia NSA Marek Gorski (spr.) asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 23 maja 2002r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego dla Miasta i Powiatu z dnia 21 marca 2002r. [...]. 2) Zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego 52, 40 zł (pięćdziesiąt dwa złote czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 23 maja 2002 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora z dnia 21 marca 2002 r. nr [...] niestwierdzającą u J. W. choroby zawodowej - rak fałdu głosowego prawego. Podstawą wydania decyzji organu II instancji były przepisy art. art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r.(Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że J. W. był w latach 1956-1980 pracownikiem "S" w S. i był zatrudniony jako tokarz, wytaczasz i szlifierz. W czasie pracy J.W. był narażony na pył metalowy, który powodował problemy ze zdrowiem a zwłaszcza wpływał na układ oddechowy. W 1996 r. został poddany operacji usunięcia polipa w gardle, który w wyniku badań histopatologicznych okazał się nowotworem złośliwym. Wycięcie nowotworu złośliwego gardła nastąpiło w marcu 1996 r. W dniu 18 września 2001 r. pracownik Miejskiej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej dokonał wywiadu środowiskowego w Fabryce Obrabiarek "S" w S., gdzie ustalił przebieg, stanowisko i warunki pracy J. W.. Następnie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzekł dnia 13 listopada 2001 r., że brak jest związku przyczynowego schorzenia z czynnikami narażenia. Pyły stwierdzone w wywiadzie środowiskowym nie figurują na liście czynników szkodliwych. Na tej podstawie oraz wyników badań w Instytucie Medycyny Morskiej i Tropikalnej z dnia 8 marca 2002 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję nr [...] o nie stwierdzeniu u J. W. choroby zawodowej. Sprawa na skutek odwołania była rozpatrywana powtórnie przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego . Organ II instancji utrzymując w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego stwierdził, że: 1. wywiad środowiskowy został przeprowadzony przez instytucję upoważnioną i nie budzi zastrzeżeń, 1. w latach 1956-1980 J. W. był zatrudniony w Fabryce Obrabiarek "S" w S. i na swoim stanowisku pracy był narażony na pył metalowy którego stężenie przekraczało dopuszczalne normy higieniczne, od 1980 r. J. W. nie pracuje zawodowo, 2. orzeczenia lekarskie zostały wydane przez jednostki medyczne upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych i nie budzą zastrzeżeń, 3. obie jednostki orzecznicze nie rozpoznały u J. W. raka fałdu głosowego jako choroby zawodowej z powodu braku narażenia na czynniki rakotwórcze w środowisku pracy, 4. z orzeczeń wynika, że J. W. został poddany badaniom specjalistycznym pod kątem narażenia na zapylenie, jednak ten czynnik nie jest czynnikiem rakotwórczym, a zatem rozpoznana choroba nie ma tła zawodowego, 5. inne schorzenia, o których mowa w odwołaniu, nie mogą być przedmiotem rozpatrywania w niniejszej sprawie z uwagi na to, że zaskarżona decyzja dotyczy jedynie ustalenia związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy narażeniem zawodowym a rozpoznanym rakiem fałdu głowowego-w tym przypadku związek rozpoznanego schorzenia z wykonywana pracą został wykluczony, 6. podstawą do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie takiej choroby - ten warunek nie został spełniony. J.W. zaskarżył w/w decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku. W skardze wniósł o uchylenie decyzji, obciążenie organu II instancji kosztami postępowania i zarzucił naruszenie § 1 rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu skargi podniósł, że przez 24 lata pracował i był narażony na działanie pyłu metalowego, co było przyczyną różnych chorób gardła i krtani. Od 1980 r. skarżący jest na rencie. Opinie lekarskie będące podstawą podjęcia decyzji administracyjnych w sprawie, oparto na wywiadzie środowiskowym sporządzonym po 21 latach od zaprzestania świadczenia pracy przez skarżącego i w innych warunkach pracy u pracodawcy. Dodatkowo J. W. przytacza orzeczenie NSA, które nakazuje rozpatrywać opinie lekarskie w szerszym kontekście całego materiału dowodowego oraz orzeczenie NSA stwierdzające, że niewystarczająca jest opinia placówki zdrowia, choćby nawet specjalistycznych, jeżeli opinia taka pozbawione jest uzasadnienia. Poza sporem jest wystąpienie choroby przewidzianej przez załącznik do w/w rozporządzenia RM. Choroby gardła spowodowane warunkami pracy spowodowały u skarżącego powstanie polipa a następnie nowotworu. W odpowiedzi na skargę, Wojewódzki Inspektor podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w decyzji wskazując, że przesłanką niezbędna do kwalifikacji rozpoznanej choroby jak zawodowej jest fakt spowodowania jej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia istniejących w środowisku pracy. Brak tej przesłanki został przesądzony w orzeczeniach lekarskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej Za choroby zawodowe uważa się, zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z kolei § 1 ust. 2 nakazuje przy ocenie działania czynnika szkodliwego dla zdrowia uwzględnić: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe. Można, zatem wyróżnić trzy przesłanki warunkujące wydanie decyzji o chorobie zawodowej. Są to: 1) wystąpienie choroby wymienionej w załączniku do w/w rozporządzenia, 2) działanie szkodliwych dla zdrowia czynników w środowisku pracy, 3) istnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą a czynnikami występującymi w środowisku pracy. W sprawie nie kwestionowane jest wystąpienie u J. W. schorzenia wymienionego w pkt 9 załącznika, o którym mowa wyżej tj. choroby nowotworowej. Stwierdzono również występowanie szkodliwych czynników w środowisku pracy polegających na ponadnormatywnym zapyleniu. Istota sporu zawiera się w ustaleniu związku przyczynowego lub jego braku między wystąpieniem nowotworu u skarżącego a warunkami pracy, jaką wykonywał w swoim zakładzie pracy. W celu ustalenia tej przesłanki właściwy Inspektor Sanitarny, zgodnie z § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych korzysta z orzeczeń poradni chorób zawodowych, klinik chorób zawodowych, oddziałów chorób zawodowych schodzących w skład zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo badawczych, itd. oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Należy zaznaczyć, że ustalenia związku przyczynowego oraz wydania decyzji w sprawie choroby zawodowej dokonuje organ w trybie postępowania administracyjnego i w zgodzie z jego zasadami. Orzeczenia lekarskie mają moc dowodową opinii biegłego. Zgodnie z art. 77 w związku z art. 7 k.p.a. organ administracyjny jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W sprawie J. W. Sąd uznał, że organy I i II instancji oparły swe orzeczenia na niepełnym materiale dowodowym. Przechodząc do szczegółów, Sąd zauważył, że podstawą powziętych decyzji były opinie lekarskie. Z których pierwsza mówiła o "braku związku przyczynowego schorzenia z czynnikami narażenia" a druga " wymieniona choroba nie ma związku z wykonywaną pracą, ponieważ zgodnie z wywiadem środowiskowym, nie stwierdzono narażenia na czynniki uznane za rakotwórcze". Nie ma w tych opiniach żadnego stwierdzenia, na jakiej podstawie lekarze określają czynniki rakotwórcze, ani wzmianki, jaka może być inna niż praca w zapyleniu, przyczyna schorzenia występującego u J. W.. Takie stwierdzenia opinii lekarskich dla Sądu są zbyt arbitralne i niewystarczające w kontekście jednolitego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących chorób zawodowych. W wyroku z dnia 5 listopada 1998 r. I SA 1200/98 (baza Lex, nr 45833) NSA stwierdził: " Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej, niezawierającej przekonywującego uzasadnienia, bądź sprzecznego z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone". W wyroku z dnia 18 sierpnia 1998 r. I SA 823/98 (baza orzeczeń Lex, nr 45821) NSA stwierdził: " Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej mają walor opinii biegłych. Muszą one zatem być sporządzone w sposób zrozumiały zarówno dla organu, jak i stron, a także sądu, który dokonuje oceny legalności decyzji. Bez właściwego uzasadnienia orzeczeń lekarskich o braku podstawy do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, organ I instancji nie powinien wydawać decyzji w trybie art. 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Przed wydaniem tej decyzji należało zlecić uzupełnienie orzeczeń lekarskich w taki sposób, aby uwzględniały całą dokumentację lekarską i aby były zrozumiałe dla uczestników postępowania i innych zainteresowanych podmiotów" W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy i sposób przeprowadzenia postępowania nie można uznać za prawidłowy. Z wyżej przedstawionych powodów Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił obie decyzje. Na podstawie wniosku strony i art. 200 w związku z art. 205 w/w ustawy Sąd orzekła o zwrocie kosztów postępowania.