II SA/Gd 1542/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. R., J. L., H. R. i K. S. na decyzję Wojewody z dnia 23 marca 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. II SA/Gd 1542/01 U z a s a d n i e n i e Wojewoda decyzją z dnia 23 marca 2001 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika H. R., K. S., E. R. i J. L. - Zarządu [...] Agencji Finansowej w B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 25 września 2000 r. orzekającej o odmowie zwrotu na rzecz spadkobierców byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. Z., stanowiącej obecnie działkę nr [...] o pow. 3,6067 ha, KW [...] oraz części działki nr [...] - w granicach poprzedniej działki nr [...] o powierzchni 1,4100 ha, KW [...]. W uzasadnieniu decyzji podniesiono m.in., że działki będące przedmiotem żądania zwrotu przeszły na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie prawomocnej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9 lutego 1956 r. orzekającej o wywłaszczeniu i odszkodowaniu wydanej w oparciu o przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Organ I instancji wskazał, że cel dokonanego w 1956 r. wywłaszczenia nieruchomości został spełniony. Żądanie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) może być skuteczne tylko w przypadku, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, albo straciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Ustalono, że wywłaszczona nieruchomość wchodziła w skład większego terenu oznaczonego symbolem B.-B. przeznaczonego dla celów wojskowych. Ze względu na wielkość planowanej inwestycji nabywanie gruntów na rzecz Skarbu Państwa odbywało się etapami i po uzyskaniu tytułu własności do całości terenu całość przekazano protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 07.01.1963 r. ma rzecz [...] Terenowego Oddziału Lotniskowego w P. W ocenie II instancji cel wywłaszczenia został zrealizowany i w związku z tym, przy uwzględnieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wobec spełnienia celu wywłaszczenia zarzuty podnoszone w odwołaniu nie mają znaczenia. Art. 137 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami daje organom legitymację do dokonania oceny zbędności nieruchomości pod kątem realizacji celu wywłaszczenia. Skargę na powyższą decyzję wnieśli H. R., J. L., K. S. i E. R. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody w całości zarzucając jej naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia został osiągnięty. Wskazano, że celem wywłaszczenia była realizacja narodowych planów gospodarczych. Pojęcie to jest szerokie i niedookreślone, a więc trudno ustalić, czy cel wywłaszczenia został osiągnięty. Przyjmując, że celem wywłaszczenia była budowa lotniska, to cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Dochodzone nieruchomości są zbędne do właściwego korzystania z lotniska. Wchodzą one co prawda w skład terenu lotniska, jednakże jako las i zarośnięte trawą nieużytki, a droga przebiegająca przez te nieruchomości może przebiegać w innym miejscu. Nieruchomość, jako zbędna, może być zwrócona. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Organy orzekające w sprawie oparły swoje rozstrzygnięcie na treści art. 136 ust. 3 i 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 137 ust. 1 cytowanej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli 1) mimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Z kolei zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciele lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W świetle cytowanych przepisów istotą sprawy jest ustalenie, czy cel uwłaszczenia został zrealizowany. Wywłaszczenie zostało dokonane na mocy orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia 9 lutego 1956 r. Teren ten, wraz z innymi gruntami, został przeznaczony na budowę lotniska. Wnioskowana działka nr [...] i część działki nr [...] zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego wchodzi w skład terenu określonego jako teren specjalnej wojskowej komunikacji lotniczej, z możliwością wykorzystania dla cywilnej komunikacji lotniczej. Z informacji Dowództwa Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej (pismo z 20.07.2000 r.) wynika, że przedmiotowe grunty położone w obrębie kompleksu lotniczego B., wchodzące w skład obiektu zamkniętego, są niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa i nie mogą być zwrócone poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom, ponieważ nie ustał cel wywłaszczenia. W tej sytuacji orzekające w sprawie organy, odmawiając zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie naruszyły prawa. Subiektywne twierdzenie skarżących, że są to tereny zbędne nie ma w takiej sytuacji znaczenia. Nie można także podzielić poglądu, że cel wywłaszczenia nie został osiągnięty, ponieważ stwierdzenie to stoi w oczywistej sprzeczności z faktami. Wywłaszczenie nastąpiło na mocy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), a prawo przejmowania, nabywania, zbywania i przekazywania nieruchomości w trybie dekretu służyło wykonawcom narodowych planów gospodarczych, w tym wojska. Uzasadnia to, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalenie skargi.