II SA/Gd 157/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Sekretarz Sądowy Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 stycznia 2006r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2005r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy odmówił B. B. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zasiłek rodzinny oraz dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a także kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 58 § 1, art. 61 § 1, art. 123 § 1 i art. 125 § 1 Kpa. W uzasadnieniu wskazano, iż przywrócenie terminu zgodnie z art. 58 § 1 Kpa może nastąpić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. B. B. nie podała przyczyn opóźnienia, wobec czego nie ma podstaw do przywrócenia terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. B. wskazując, że osoba, która przyjmowała przedmiotowy wniosek nie pouczyła jej, iż powinien on zawierać uzasadnienie. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 123 § 1 pkt i art. 144 Kpa uchyliło w całości zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że sprawa jest bezprzedmiotowa. Żaden bowiem przepis prawa nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne. Zgodnie z przywołanym w podstawie prawnej postanowienia art. 123 Kpa postanowienia wydaje się w toku postępowania. Nie mogą one natomiast dotyczyć spraw poprzedzających jego wszczęcie. Kolegium wskazało, iż dysponentem postępowania wszczynanego "na wniosek" jest strona. Ona więc decyduje o momencie jego wszczęcia. Zgodnie z art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracyjnemu. Nie istnieje żadne uregulowanie prawne nakładające na stronę obowiązek wszczęcia postępowania w określonym terminie. Tym samym niemożliwe jest przywrócenie nieistniejącego terminu. Dlatego Kolegium uznało konieczność wyeliminowania przedmiotowego postanowienia z obrotu prawnego i umorzenia postępowania w tym przedmiocie. Skargę na powyższe postanowienie wniosła B. B. twierdząc, że w świetle przedłożonych dokumentów spełnia warunki przyznania jej wnioskowanych świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę stwierdzone uchybienia niezależnie od tego, czy zostały one podniesione w skardze. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa. W pierwszej kolejności podnieść należy, iż zaskarżone postanowienia nie odwołuje się do przepisów stanowiących podstawę rozstrzygania przez organ odwoławczy. Niewątpliwe podstawę prawną orzekania przez organ II instancji po skutecznym wniesieniu przez stronę zażalenia stanowi art. 138 w związku z art. 144 Kpa. Przepis art. 138 Kpa zawiera pełen katalog kompetencji przysługujących organowi odwoławczemu, wśród których nie wymieniono samego uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji. Uchylenie decyzji bądź postanowienia organu I instancji może mieć miejsce tylko w połączeniu z równoczesnym orzeczeniem co do istoty sprawy, bądź umorzeniem postępowania pierwszej instancji (§ 1 pkt 2) albo też w połączeniu z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji (§ 2). Postanowienie organu odwoławczego ograniczające się tylko do uchylenia postanowienia organu I instancji narusza art. 138 Kpa w zw. z art. 144 Kpa i z tego względu musi być uchylone. Naruszenie art. 138 Kpa należy uznać za istotne. Doszło bowiem do skasowania postanowienia załatwiającego wniosek skarżącej bez podjęcia rozstrzygnięcia o tym wniosku. Zgodnie natomiast z art. 59 § 1 Kpa, załatwienie prośby strony dotyczącej przywrócenia terminu wymaga wydania postanowienia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika co prawda, iż zamiarem organu II instancji było uchylenie postanowienia organu I instancji i umorzenie w tym zakresie postępowania, jednakże nie wynika to ani z sentencji decyzji ani też jej podstawy prawnej. Te elementy zaskarżonego postanowienia pozostają ze sobą w sprzeczności, podczas gdy przy prawidłowym akcie administracyjnym winny ze sobą korelować. Wskazać przy tym należy, że organ odwoławczy stwierdził, że sprawa jest bezprzedmiotowa, a jednocześnie uznał, że przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Obie te sytuacje wykluczają się wzajemnie. Niedopuszczalność nie oznacza bezprzedmiotowości, lecz powinna skutkować, zdaniem Sądu, odmową przywrócenia terminu. Postanowienie organu odwoławczego zapadło z naruszeniem art. 138 Kpa w zw. z art. 144 Kpa, które miało oczywisty wpływ na treść rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie.