II SA/Gd 1572/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant: Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004r., na rozprawie sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 kwietnia 2001r., nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 19 marca 2001r., nr [...] U Z A S D N I E N I E Decyzją z dnia 5 kwietnia 2001 r., nr [...] Wojewoda [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 37 j ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. nr 6 poz. 56), utrzymał w mocy decyzję z dnia 19.03.2001 r. nr [...] Starosty [...], którą odmówiono A. P. przyznania zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazano, iż wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku przedemerytalnego A. P. przedłożyła oświadczenie w sprawie braku dokumentów oraz zeznania dwóch świadków - Z. K. i E. A., za pomocą których zamierzała udowodnić okresy pracy w Nadleśnictwie [...]. Wnioskowała o zaliczenie zatrudnienia w tym nadleśnictwie w następujących okresach: - 1.03.1963 r. - do 31.10.1963 r. - 1.03.1964 r. - do 31.10.1964 r. - 1.03.1965 r. - do 31.10.1965 r. - 1.03.1966 r. - do 31.10.1966 r. - 1.03.1967 r. - do 31.10.1967 r. - 1.03.1968 r. - do 31.10.1968 r. - 1.03.1969 r. - do 31.10.1969 r. - 1.03.1970 r. - do 31.10.1970 r. - 1.03.1971 r. - do 31.10.1971 r. - 1.03.1972 r. - do 31.10.1972 r. Takie okresy zostały potwierdzone w zeznaniach wyżej wymienionych świadków. Pan K. potwierdził, że w okresach tych pracował przy sadzeniu lasu i był pracownikiem stałym, a pan A. zeznał, że w okresach tych pracował jako gajowy. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że Z. K. w Nadleśnictwie [...] pracował od 2.02.1971 r. do 14.05.1976 r., wobec czego nie może potwierdzić zatrudnienia wnioskodawczyni w wyżej wskazanych okresach, szczególnie w latach 1963 r. do 1970 r. E. A. był zatrudniony w Nadleśnictwie [...] od 1.01.1960 r. do 30.04.1963 r. oraz od 1.09.1964 r. do 31.07.1994 r., wobec czego świadek ten nie może potwierdzić okresu zatrudnienia skarżącej od 1.05.1963 r. do 31.10.1963 r. oraz od dnia 1.03.1964 r. do 31.08.1964 r. Wobec powyższego zeznania tych świadków są mało wiarygodne. W dniu 27.11.2000 r. skarżąca przedłożyła nowe oświadczenie wskazując nowych świadków - T. W. i E. K.. Zeznali oni, że pracowali razem ze skarżącą. E. K. pracował w Nadleśnictwie [...] od 1955 r. do 1981 r. w charakterze pracownika fizycznego. T. W. pracował w Nadleśnictwie [...] jako gajowy od 1959 r. do 1965 r., a od 1965 r. do 1982 r. - jako leśniczy. Z pism Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że E. K. pracował w Nadleśnictwie [...] od dnia 15.07.1963 r. do 31.12.1981 r., a T. W. - od 21.01.1945 r. do 31.12.1981 r. Mając na uwadze te ustalenia świadek K. nie może potwierdzić zatrudnienia pani P. w okresie od 1.03.1963 r. do 14.07.1963 r., a zatem przedłożone w dniu 27.11.2000 r. dokumenty pozwoliły ustalić, że zeznania świadków nie przedstawiają przekonywującej mocy dowodowej i nie można uznać ich za wiarygodne. Wskazano, że aby można było orzec o nabyciu przez A. P. prawa do zasiłku przedemerytalnego musiałaby ona spełniać wymóg określony przez art. 37 j ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. posiadać okres uprawniający do zasiłku wynoszący dla kobiet 30 lat lub 25 lat w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisać emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach. Do stażu pracy skarżącej należało zaliczyć jej okresy zatrudnienia w: - Wojewódzkim Szpitalu od dnia 8.05.1973 r. do 31.03.1984 r. - Przychodni Obwodowej od dnia 1.04.1984 r. do 30.06.1985 r. - Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego od dnia 1.07.1985 r. do 16.08.1987 r. - Samodzielnym Publicznym Zespole Przychodni Specjalistycznych od dnia 17.08.1987 r. do 30.09.2000 r. oraz okres skróconego wypowiedzenia od dnia 1.10.2000 r. do 30.11.2000 r. W tej sytuacji jej staż pracy wynosi 27 lat 6 miesięcy i 23 dni. Nie zostały przez skarżącą spełnione wymogi art. 37 j w/w ustawy, bowiem udokumentowane zeznaniami świadków okresy: - 1.03.1963 r. - do 31.10.1963 r. - 1.03.1964 r. - do 31.10.1964 r. - 1.03.1965 r. - do 31.10.1965 r. - 1.03.1966 r. - do 31.10.1966 r. - 1.03.1967 r. - do 31.10.1967 r. - 1.03.1968 r. - do 31.10.1968 r. - 1.03.1969 r. - do 31.10.1969 r. - 1.03.1970 r. - do 31.10.1970 r. - 1.03.1971 r. - do 31.10.1971 r. zostały uznane za mało wiarygodne. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. P., wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła, że obie decyzje są niezgodne z prawem, bowiem skarżąca spełnia przesłanki do otrzymania zasiłku przedemerytalnego, wynikające z art. 37 j ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Niesporne jest, że spełnia ona określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnej i prawa do zasiłku, ponieważ 2.10.2000 r. została zarejestrowana w PUP w [...] jako bezrobotna, a od 1.12.2000 r. przyznano jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres 12 miesięcy. Udowodniła również uprawniający do zasiłku przedemerytalnego 30 - letni okres zatrudnienia. Organy administracji uwzględniły jedynie okresy pracy wynoszące łącznie 27 lat 6 miesięcy i 23 dni, nie uwzględniły natomiast pracy w Nadleśnictwie [...]. Jako argument nie zaliczenia tego okresu pracy organ I instancji przywołał ustalenia z Wojewódzkim Szpitalem oraz Samodzielnym Publicznym Zakładem Opieki Społecznej Stacją Pogotowia Ratunkowego w [...], z których wynika, że w kwestionariuszu osobowym brak jest informacji o okresie zatrudnienia w Nadleśnictwie [...]. Skarżąca podała, że w odwołaniu wyjaśniła, iż w Nadleśnictwie pracowała od 16 roku życia jako pracownik sezonowy, a jej praca polegała na sadzeniu lasu, pieleniu i czyszczeniu zrębów. Zatrudniono ją z litości, bo wychowywała ją babka, a jej matka była osobą chorą psychicznie. Musiała, będąc jeszcze dzieckiem, sama zarobić na swoje utrzymanie. Mieszkała niedaleko lasu, w którym sezonowo mogła dorobić. W Nadleśnictwie znano jej ciężką sytuację, dlatego umożliwiano jej pracę. Świadectw pracy za wskazane okresy pracy w nadleśnictwie nie otrzymała, a i nie ubiegała się wcześniej o taki dowód zatrudnienia, bowiem nie wiedziała, że praca sezonowa w lesie może być zaliczona do jakichkolwiek uprawnień. Z tego powodu nie wykazywała tej pracy w kwestionariuszach osobowych podejmując stałe zatrudnienie. O tym, że okresy pracy sezonowej mogą być zaliczone do stażu pracy skarżąca dowiedziała się dużo później i podjęła działania w celu uzyskania zaświadczenia o okresie zatrudnienia w Nadleśnictwie. W zaświadczeniu z 25.08.1999 r. i 17.09.1999 r. stwierdzono, że Nadleśnictwo nie może jej wystawić świadectwa pracy z lat 1963 - 1972 r. z uwagi na brak dokumentów, które uległy zniszczeniu. Uzyskała informacje, że okres ten może udowodnić zeznaniami świadków, wobec czego przedstawiła zeznania Z. K. i E. A.. Zeznania uznano za mało wiarygodne, ponieważ nie mogli potwierdzić okresu zatrudnienia skarżącej: Z. K. od 1963 r. do 1970 r. a E. A. od 1.05.1963 r. do 31.10.1963 r. oraz od 1.03.1964 r. do 31.08.1964 r. W tej sytuacji przedstawiła dwóch kolejnych świadków T. W. i E. K., którzy stwierdzili, że w okresie od 1963 r. do 1972 r. pracowała sezonowo przy sadzeniu lasu, pieleniu i czyszczeniu zrębów. ZUS potwierdził, że osoby te pracowały w Nadleśnictwie [...] - E. K. od 15.07.1963 r. do 31.12.1981 r., a T. W. od 21.01.1945 r. do 31.12.1981 r. Organ II instancji uznał, że zeznania świadków nie przedstawiają przekonywującej mocy dowodowej i nie można ich w pełni uznać za wiarygodne, ponieważ świadek K. nie może potwierdzić zatrudnienia skarżącej w okresie od 1.03.1963 r. do 14.07.1963 r. Skarżąca wskazała, że do 30 - letniego okresu zatrudnienia uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, poza okresem bezspornym, przyjętym przez organy orzekające w sprawie, powinna udowodnić niecałe dwa i pół roku. Przedstawiła świadków, którzy potwierdzają ponad sześcioletni okres zatrudnienia skarżącej w Nadleśnictwie [...], a odmówiono mocy ich zeznaniom, bowiem organ I instancji uznał, że koniecznym było wykazanie okresów pracy w kwestionariuszu osobowym złożonym w Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w [...], a tego nie uczyniła z powodów przedstawionych wyżej, zaś organ II instancji dlatego, że po tylu latach jeden ze świadków, E. K. pomylił miesiące, w których rozpoczął pracę w Nadleśnictwie. Stwierdziła, że nie zgadza się z takim stanowiskiem organów obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przywołany w zaskarżonej decyzji art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56 ze zm.) stanowił, że zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przepis art. 37 j w/w ustawy został co prawda skreślony przez art. 3 pkt 13 ustawy o zmianie ustawy gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół z dnia 17 grudnia 2001 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 154 poz. 1793) zmieniającej m.in. ustawę z dnia 1 stycznia 2002, lecz art. 11 ust. 2 tej ostatniej ustawy stanowi, że osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Sporne w sprawie niniejszej było, czy skarżąca posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet, niesporne zaś było, że spełnia pozostałe przesłanki określone przepisem art. 37 1 wyżej cytowanej ustawy. Organy administracji przyjęły, że skarżąca udowodniła jedynie okres uprawniający do zasiłku w wysokości 27 lat 6 miesięcy i 23 dni, uznając pozostały wskazywany przez nią okres za nie udowodniony z tego względu, że zeznania świadków - w ocenie tych organów - nie przedstawiają przekonywującej mocy dowodowej i nie można uznać ich za w pełni wiarygodne. W niniejszej sprawie należy podzielić zarzut skarżącej, choć nie wprost przez nią sformułowany, o nieprawidłowej ocenie zebranego materiału dowodowego. Zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza jednak dowolności oceny. W sprawie niniejszej skarżąca zeznaniami świadków wykazywała okres zatrudnienia pracy sezonowej świadczonej w okresie od 1 marca do 31 października w latach 1963 - 1972. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjęto, że Z. K., pracujący w Nadleśnictwie [...] w okresie od 2.02.1971 r. do 14.05.1976 r. nie może potwierdzić okresu zatrudnienia skarżącej od 1963 r. do 1970 r., że E. A., pracujący w tymże Nadleśnictwie w okresach od 1.01.1960 r. do 30.04.1963 r. i od 1.09.1964 r. do 31.07.1994 r., nie może potwierdzić okresu zatrudnienia skarżącej od 1.05.1963 r. do 31.10.1963 r. i od 1.03,1964 r. do 31.08.1964 r. Przyjęto też, że zeznania kolejnych dwóch świadków, którzy twierdzili, że pracowali razem ze skarżącą "nie przedstawiają przekonującej mocy dowodowej" - bowiem E. K. pracował w Nadleśnictwie od 15.07.1963 r. do 31.12.1981 r., wobec czego nie może potwierdzić zatrudnienia skarżącej od 1.03.1963 r. do 14.07.1963 r. Choć nie wynika to wprost z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ administracji uznał tak prawdopodobnie z tego względu, że świadkowie w trochę odmienny sposób wskazali własne okresy zatrudnienia. Gdyby nawet tak było sam fakt wskazania innych okresów zatrudnienia niż ustalono ostatecznie nie oznacza, że twierdzenia świadków nie są z tego względu wiarygodne - świadkowie złożyli bowiem zeznania na formularzach zawierających konkretne pytania, które nie musiały być przez nich zrozumiane w sposób taki, jak to następnie zostało zinterpretowane (dotyczy to głównie okresu własnego zatrudnienia świadka - czy chodzi o okres własnego zatrudnienia czy okres własnego zatrudnienia równolegle do zatrudnienia skarżącej). Ponadto nie danie wiary zeznaniom świadka T. W. nie zostało w ogóle uzasadnione, a świadek ten pracował w Nadleśnictwie [...] faktycznie od 21.01.1945 r. do 31.12.1981 r., który to okres w całości obejmuje czas wskazany przez skarżącą jako jej okres zatrudnienia w Nadleśnictwie. To, że świadek wskazał jako okres własnego zatrudnienia w Nadleśnictwie czas od 1959 r. do 1982 r. nie może mieć istotnego znaczenia, bowiem rozbieżności w datach w ogóle nie obejmują czasu wskazywanego przez skarżącą tj. lat 1963 - 1972. Zeznania tego właśnie świadka potwierdzają cały okres wskazywany przez A. P.. Już choćby z tego względu stwierdzić należy, że naruszone zostały przepisy art. 7, 77 § 1, 80 kpa i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest też odniesienia się do innych zebranych dowodów dotyczących pracy skarżącej - choćby do treści pisma Samodzielnego Publicznego ZOZ Stacji Pogotowia Ratunkowego w [...] z dnia 7.03.2001 r. w tej jego części, z której wynika, że skarżąca w życiorysie podawała, że trudniła się dorywczymi pracami, co koresponduje z twierdzeniami skarżącej zawartymi choćby w jej odwołaniu od decyzji z dnia 19.03.2001 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rzeczą organów administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie dokonanie w sposób właściwy ustaleń, czy skarżąca posiada okres uprawniający do zasiłku oraz prawidłowa, zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena zebranych dowodów. Ze względu na rodzaj zaskarżonej decyzji (dotyczącej utrzymania w mocy decyzji odmawiającej przyznania zasiłku przedemerytalnego) Sąd nie dokonywał w myśl art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określenia, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana.