II SA/Gd 1598/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.), Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 5 kwietnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 31 stycznia 2001 r. nr [...] Starosta [...] uznał skarżącego E. S. za osobę bezrobotną i przyznał mu zasiłek dla bezrobotnych, wskazując w uzasadnieniu decyzji, że z przedstawionych dokumentów wynika, iż skarżący spełnia warunki do uznania za bezrobotnego i przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący od tej decyzji wniósł odwołanie, w którym podał, że posiada udokumentowany okres pracy zawodowej w wymiarze 36 lat, przy czym 8 lat pracował w gospodarstwie rolnym żony i za okres ten były odprowadzane składki na fundusz emerytalno-rentowy. Treść odwołania wskazywała, że skarżący domaga się przyznania zasiłku przedemerytalnego. Rozpoznając odwołanie skarżącego Wojewoda [...] decyzją z dnia 5 kwietnia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy rozważył przesłanki nabycia zasiłku dla bezrobotnych uznając w konsekwencji tych rozważań, iż przyznanie skarżącemu tego zasiłku jest zgodne z prawem. Ponadto Wojewoda stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że z uwagi na podnoszone w odwołaniu zarzuty wzięto pod uwagę art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i uznano, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania mu zasiłku przedemerytalnego, gdyż okres pracy w gospodarstwie rolnym żony nie podlega zaliczeniu do okresu mającego wpływ na nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wynika to, jak wskazano, z art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdzie okresy pracy w gospodarstwie rolnym nie są wymienione jako okresy podlegające zaliczeniu do łącznego okresu uprawniającego do zasiłku. W skardze skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji (Dz.U. nr 6 z 2001 r., poz. 56 ze zm.), bezrobotny to osoba, która m.in. nie pobiera zasiłku przedemerytalnego. Z tego wynika, że między zasiłkiem przedemerytalnym a statusem osoby bezrobotnej i wynikającym z tego statusu prawem do zasiłku dla bezrobotnych istniała zależność, która polegała na tym, że przyznanie zasiłku przedemerytalnego określonej osobie było równoznaczne z uznaniem, iż osoba ta nie jest bezrobotną w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Inaczej mówiąc przyznanie zasiłku przedemerytalnego wykluczało uznanie, iż osoba, której ten zasiłek przyznano jest bezrobotną w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Jednakże nie można powiedzieć, że uznanie za osobę bezrobotną było równoznaczne z ustaleniem, iż osoba ta nie spełnia warunków do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługiwało bowiem na wniosek osoby zainteresowanej (art. 37I ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu), co powodowało, że bezrobotny, który spełniał warunki do otrzymania zasiłku przedemerytalnego mógł wybrać ten zasiłek lub status osoby bezrobotnej. Można zatem powiedzieć, że złożenie wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego w trakcie ustalania statusu osoby bezrobotnej tworzyło nową sprawę administracyjną, która poza elementem dotyczącym zasiłku przedemerytalnego zawierała element dotyczący statusu osoby bezrobotnej i wynikającego z tego statusu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z uwagi na "rejestracyjny" charakter przyznawania zasiłków dla bezrobotnych lub zasiłków przedemerytalnych, zainteresowani otrzymaniem tych świadczeń nie składali formalnych żądań, lecz zgłaszali się w urzędzie pracy i oczekiwali przyznania stosownego do ich sytuacji świadczenia. Powodowało to, że często w praktyce zainteresowany po raz pierwszy formułował żądanie przyznania zasiłku przedemerytalnego dopiero w odwołaniu od decyzji o uznaniu go za osobę bezrobotną i przyznaniu mu zasiłku dla bezrobotnych. W orzecznictwie przyjęto, że w takiej sytuacji organ odwoławczy nie może orzec o zasiłku przedemerytalnym, gdyż narusza przepisy o właściwości instancyjnej - sprawa zasiłku przedemerytalnego jest po raz pierwszy rozpoznawana przez organ drugiej instancji zamiast organu pierwszej instancji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2000 r. III RN 46/00, opublikowany w OSNIAPiUS nr 12 z 2001 r., poz. 404). Mając na uwadze wykładnię przedstawioną w powołanym wyroku Sądu Najwyższego, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela, stwierdzić należy, że skarga podlega uwzględnieniu z powodów, które w niej nie zostały wskazane, mianowicie dlatego, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów o właściwości. Sprawę zasiłku przedemerytalnego rozpoznano bowiem po raz pierwszy w zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. W powołanym orzeczeniu Sądu Najwyższego nie wskazano wprost sposobu rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Wynika jednakże z niego, że aby uniknąć narażenia się na zarzut naruszenia właściwości instancyjnej organ odwoławczy rozpoznając odwołanie od decyzji dotyczącej statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych, w którym zgłoszono zarzut dotyczący zasiłku przedemerytalnego, winien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podczas ponownego rozpatrzenia organ pierwszej instancji winien wówczas rozpoznać sprawę zasiłku przedemerytalnego, która zawierać będzie w sobie element dotyczący statusu osoby bezrobotnej. Wobec uznania, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy o właściwości instancyjnej przedwczesne jest rozstrzyganie o zarzucie skarżącego, dotyczącym zasadności nie przyznania mu zasiłku przedemerytalnego, gdyż w postępowaniu administracyjnym sprawa tego zasiłku nie została rozpoznana w dwóch instancjach. Z tych wszystkich względów Sąd na mocy art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonywany. W ocenie Sądu art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny. W niniejszej sprawie decyzja organu drugiej instancji jest zaś w istocie decyzją o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku przedemerytalnego.