II SA/Gd 1605/02

WyrokWSA w Gdańsku2005-07-20

Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Stanisław Nowakowski, Barbara Skrzycka - Pilch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, nie przeprowadzając rozprawy administracyjnej i nie umożliwiając stronie zapoznania się z operatem szacunkowym?
Ratio decidendi
Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organ pierwszej i drugiej instancji nie przeprowadził rozprawy administracyjnej, mimo że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, do których odsyła art. 73 ustawy wprowadzającej reformę administracyjną, nakazują jej przeprowadzenie. Ponadto, skarżącej nie umożliwiono zapoznania się z operatem szacunkowym, co narusza jej prawo do czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną. Starosta ustalił odszkodowanie w wysokości 6.790,00 zł, a Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca T. D. kwestionowała wysokość odszkodowania, twierdząc, że nie pokrywa ono poniesionych przez nią nakładów i kosztów. W skardze podniosła zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia wartości nieruchomości oraz braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, orzekł, że zaskarżona decyzja może być wykonana, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. D. na decyzję Wojewody z dnia 22 maja 2002 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowanie za nieruchomość przyjętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 3 kwietnia 2002 r., nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja może być wykonana, 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej T. D. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 3 kwietnia 2002 r. Starosta, powołując się na art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. 133, poz. 872 ze zm.), art. 129 ust.1, art. 132 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. Nr 46, poz. 543) ustalił na rzecz T. D. odszkodowanie za nieruchomości stanowiące działki nr [...] i [...] położone w K., zajęte pod drogę powiatową, w wysokości 6.790,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodnie z art. 73 przytoczonej ustawy, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie to wypłaca Skarb Państwa. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej praw jednostki samorządu terytorialnego jest ostateczna decyzja wojewody. Decyzję tę Wojewoda wydał 29 listopada 2001 r. i stwierdził w niej, że z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przeszły na własność Powiatu nieruchomości stanowiące działki nr [...] i [...], stanowiące własność T. D., a zajęte pod drogę powiatową. Na wniosek właściciela za przejęte nieruchomości przysługuje odszkodowanie. Właścicielka wniosek o odszkodowanie złożyła w wymaganym terminie. Zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie to ustala Starosta po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości według stanu z dnia 29 października 1998 r. bez uwzględnienia wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. D. utrzymując, że ustalona kwota odszkodowania to jedynie zwrot kosztów poniesionych przez nią m. in. na wydzielenie geodezyjne i podatek od nieruchomości oraz wnosząc, by kwotę odszkodowania ustalić na kwotę 15.000 zł. Zaskarżoną decyzją z dnia 22 maja 2002 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając ją, organ odwoławczy stwierdził, że podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia 29 października 1998 r., przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Zwroty poniesionych kosztów z tytułu wydzielenia geodezyjnego i podatku od nieruchomości nie mogą wchodzić w zakres ustalonego odszkodowania, ponieważ przepisy prawa nie powalają zaliczyć na poczet odszkodowania wartości kosztów poniesionych przez właścicielkę. Skargę na powyższą decyzję wniosła T. D. Skarżąca podniosła, że w Powiatowym Zarządzie Dróg zapewniono ją, że choć przeprowadzenie wydzielenia geodezyjnego jest jej obowiązkiem, to otrzyma zwrot poniesionych wydatków. W 1994 r. na polecenie skarżącej została wymierzona część zajętej pod szosę działki, a po kilku latach wymierzona została pozostała część działki. Skarżąca stwierdziła, że do 2001 r. za przedmiotową działkę płaciła podatek w wysokości 100 zł rocznie, a poniesione przez nią nakłady na przedmiotową nieruchomość wynoszą 5.000 zł, związku z czym kwota odszkodowania wynieść powinna 11.800 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Badając zatem legalność opisanej wyżej decyzji Wojewody skargę należało uznać za zasadną, albowiem przedmiotowa decyzja narusza prawo. Rozpoznając sprawę Sąd miał na względzie treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jak wynika z treści skargi, skarżąca nie zgadza się z wysokością orzeczonego przez Starostę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały przewidywał, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W takiej sytuacji odszkodowanie, według ust. 2 cytowanego przepisu, wypłaca: 1) gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, 2) Skarb Państwa - w odniesieniu do pozostałych dróg. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody (ust. 3). W myśl ust. 4 odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem (ust. 5). Zgodnie z treścią powołanego wyżej przepisu ustawodawca w sprawach dotyczących ustalania i wypłacania odszkodowań odsyła do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2000, Nr 46, poz. 543, ze zm.). W wyżej wymienionej ustawie kwestie odszkodowawcze za wywłaszczone nieruchomości regulują przepisy działu 4 i 5. W myśl art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, wywłaszczenie własności nieruchomości lub innego prawa następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości lub wartości tego prawa. Wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130). Rzeczoznawca majątkowy sporządza operat szacunkowy, według zasad i trybu określonym w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 98, poz. 612). Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość rynkową nieruchomości określa się także według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (art. 134 ust. o gospodarce nieruchomościami). Ponadto należy dodać iż zgodnie z art. 73 ust. 5 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, wartość nieruchomości obliczana jest według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Jak wynika z akt sprawy, określenie wartości przedmiotowej nieruchomości przez rzeczoznawcę w niniejszej sprawie zostało dokonane drogą porównawczą, polegającą na porównaniu parami nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, której cechy są znane, kolejno z nieruchomościami podobnymi, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji, a także cechy tych nieruchomości. Przy zastosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen (§ 5 Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego). Nie wynika jednak z akt sprawy ani z treści operatu, czy dokonane były oględziny przedmiotowych działek ani czy zostało przeprowadzone postępowanie odnośnie ustalenia stanu nieruchomości sprzed daty wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Zatem w tym zakresie postępowanie należało uznać za wadliwe. Podkreślić należy, że zasady i tryb określający wysokość odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną jest zgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z dnia 14 marca 2000 r. (P 5/99 OTK z 2000 r. Nr 2, poz. 60). Orzekł on o zgodności art. 73 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 113, poz. 872, ze zm.) z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz z art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175, z późn. zm.). Zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane "na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem". Przedmiotem rozważania Trybunału Konstytucyjnego było pojęcie "słusznego odszkodowania". Odszkodowanie spełniające kryterium słuszności powinno mieć charakter ekwiwalentny do wartości wywłaszczonego dobra. Oznacza to, że powinno dawać właścicielowi możliwość odtworzenia rzeczy, którą utracił lub ujmując szerzej, takie, które pozwoli wywłaszczonemu odtworzyć jego sytuację majątkową, jaką miał przed wywłaszczeniem. Trybunał Konstytucyjny podkreślał również, iż odszkodowanie nie może być w żaden sposób uszczuplane i to nie tylko poprzez sposób obliczania jego wysokości, ale również przez tryb wypłacania (por. orzeczenie z 19 czerwca 1990 r., K. 2/90, OTK w 1990 r., poz. 3). Należy wskazać, iż Trybunał Konstytucyjny uznał, że przyjęta w art. 73 ust. 5 ustawy metoda określenia wartości wywłaszczonej nieruchomości, stanowiąca jeden z materialnych elementów określenia odszkodowania należnego byłym właścicielom (zdeterminowanego przede wszystkim treścią aktualnie obowiązującego art. 73 ust. 4 ustawy), może być oceniona jako mieszcząca się w granicach swobody wyznaczonej ustawodawcy kryteriami mieszczącymi się w pojęciu "słusznego odszkodowania". W podobnym tonie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., w którym stwierdza, iż Konstytucja nie precyzuje pojęcia "słuszne odszkodowanie". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego "słuszne odszkodowanie" to odszkodowanie związane z wartością wywłaszczonej nieruchomości. TK zwraca uwagę, że prawodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne odszkodowanie", lecz zastosował termin "słuszne", który ma bardziej elastyczny charakter. TK przyjął, że mogą istnieć szczególne sytuacje, gdy inna ważna wartość konstytucyjna pozwoli uznać za "słuszne" również odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne. Niedopuszczalne jest natomiast ograniczanie wymiaru odszkodowania w sposób arbitralny (por. Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1999 - w szczególności do art. 21 Konstytucji). W świetle postanowień Konstytucji pojęcie słusznego odszkodowania odnosi się do konieczności wyważenia interesu publicznego i prywatnego, do zachowania właściwych proporcji w zakresie ograniczeń, których doznają właściciele. Sąd biorąc powyższe pod uwagę stwierdza, iż zastosowana przez organ pierwszej i drugiej instancji podstawa prawa materialnego była prawidłowa. Natomiast po przeanalizowaniu materiału znajdującego się w aktach sprawy Sąd stwierdza naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tym co stwierdzono wyżej, art. 73 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odsyła w sposób konkretny i kompleksowy do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, szczególnie do działu 4 i 5 tejże ustawy. W ocenie Sądu, ze względu na charakter sprawy i doniosłość kwestii związanej z uciążliwością wynikającą z pozbawienia prawa własności, po wszczęciu postępowania w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość pozostającą we władaniu Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, właściwy organ powinien był przeprowadzić rozprawę administracyjną, zgodnie z art. 118 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Treść przepisu art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w brzmieniu nadanym art. 7 ustawy z dnia 7 stycznia 2000 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 270), odsyłająca do przepisów "o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości", w istocie daje podstawę do zastosowania całego katalogu przepisów od noszących się do ustalania odszkodowania w postępowaniu wywłaszczeniowym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2003 r. w sprawie sygn. akt S.A./Bd 1271/03 (publ. ONSA z 2004 r. Nr 2, poz. 83), w którym stwierdza się, iż wykładnia tej normy prawnej (art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną) przy uwzględnieniu trybu pozbawienia właściciela prawa własności nieruchomości, przemawia za tym, że w postępowaniu administracyjnym ustalającym wysokość tego odszkodowania należy stosować wszystkie reguły przewidziane w ustawie o gospodarce nieruchomościami, dotyczące trybu postępowania przewidzianego dla określenia odszkodowania przy wywłaszczeniu nieruchomości, to jest jej rozdziału 4 działu III. W szczególności chodzi o przepis art. 118 ust. 1, stanowiący, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, przeprowadza rozprawę administracyjną. Sąd wskazuje, że rozprawa jest szczególną formą postępowania dowodowego, gdyż strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, zadawać pytania świadkom i biegłym, przedstawiać zarzuty i propozycje oraz dowody na ich poparcie. Rozprawa administracyjna zatem stwarza dla strony postępowania najpełniejszą możliwość zajęcia stanowiska co do wyników postępowania dowodowego i to w sposób dokumentowany w aktach sprawy w protokole (art. 67 § 2 pkt 4 k.p.a.). Zgodnie z przepisami o postępowaniu dotyczącym wywłaszczenia nieruchomości, odszkodowanie ustala starosta w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości (art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Decyzja taka może być podjęta dopiero po wydaniu przez Wojewodę decyzji na podstawie art. 73 ust.1 i 3, art. 103 ust. 1 i 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stwierdzającej przeniesienie prawa własności. W przedmiotowej sprawie w dniu 29 listopada 2001 r. została wydana decyzja stwierdzająca, co pozwoliło Staroście na kontynuowanie wszczętego wcześniej postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania (vide: decyzja w aktach administracyjnych). W dalszej części postępowania właściwy organ kompletował dowody w sprawie, nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu. Uwaga ta dotyczy w szczególności faktu, że strona skarżąca nie była poinformowana o sporządzonym na zlecenie organu operacie szacunkowym, określającym wartość przedmiotowej nieruchomości, nie doręczono jej tego operatu, nadto nie umożliwiono zapoznania się z jego treścią przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Organ naruszył tym samym prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także uniemożliwił stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów, zgłoszonych żądań, co gwarantuje art. 10 kpa. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie brała udziału w żadnych czynnościach w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. T. D. nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przedstawionych dowodów i materiałów, szczególnie treści operatu szacunkowego sporządzonego w grudniu 2001 r. (vide: operat w aktach administracyjnych). Jest to o tyle istotne, że przedmiotem zaskarżenia, zarówno odwołania jak i skargi, jest właśnie wysokość odszkodowania, które ustalane jest na podstawie wyceny nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego. Skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę i nie dane jej było wypowiedzenie się na ten temat treści tegoż operatu oraz zgłoszenia zastrzeżeń w trakcie postępowania administracyjnego. Narusza to przepis art. 81 kpa, zgodnie z którym przeprowadzenie dowodu (a taki charakter należy przypisać opinii rzeczoznawcy) dopiero wtedy czyni wiarygodną okoliczność faktyczną, gdy strona mogła wypowiedzieć się co do dowodu. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 17 lipca 2003r. stwierdza, że "postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za pozbawienie właścicieli nieruchomości ex lege prawa własności w tym szczególnym trybie powoduje konieczność zapewnienia im w postępowaniu takich samych gwarancji procesowych, jakie przysługują osobom, które pozbawiono prawa własności w drodze decyzji administracyjnej, której niezbędnym elementem jest ustalenie wysokości odszkodowania. W świetle tego należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość, która z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), obligatoryjne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, o jakiej mowa w art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Wynika to z art. 73 ust. 4 cytowanej wyżej ustawy w związku z art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 1 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami". Opisane wyżej naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie należy zaznaczyć, że właściciel nieruchomości przejętej pod drogę publiczną w trybie określonym w art. 73 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ma prawo domagania się wynagrodzenia za korzystanie z działek bez tytułu prawnego, przy czym roszczenie to realizuje się na drodze cywilnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 2004 r. Sygn. akt IV CK 520/03, Biuletyn SN z 2004 r., Nr 12, poz. 10). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy właściwy organ przeprowadzi postępowanie administracyjne według reguł określonych w szczególności w art. 7, art. 10 i art. 81 kpa, zleci wycenę uwzględniając konieczność dokonania oględzin nieruchomości oraz ustalenia jej stanu sprzed daty 29 października 1998 r. oraz zgodnie z art. 89 § 1 kpa przeprowadzi rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawcy i stron. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Sąd orzekł także w trybie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego sąd obligatoryjne określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność mogą być wykonane. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na wniosek strony skarżącej, na mocy art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustalając, że na poniesione przez skarżącą koszty składają się udokumentowane koszty stawiennictwa na rozprawę w dniu 20 lipca 2005 r., w kwocie ogółem 30,00 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło