II SA/Gd 1611/03

Dnia 13 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Sędzia NSA Anna Orłowska /spr./, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 3 października 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca stałego pobytu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego T. K. 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia 3 października 2003 r. po rozpatrzeniu odwołania T. K. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia 30 lipca 2003 r. orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w H., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organy podały m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie T. K. wystąpiła jego była żona – E. K., wskazując na wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w W. z dnia 7 sierpnia 2002 r. sygn. akt I C 179/02, orzekający eksmisję wymienionego z przedmiotowego lokalu. Na podstawie wyników kontroli meldunkowej oraz zeznań sąsiadów, organ I instancji ustalił, że T. K. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały od lutego 2002 r. Zatem, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wystąpiła przesłanka do wymeldowania. W odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta [...], T. K., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem podniósł, m.in., że wbrew twierdzeniom organu I instancji, w przedmiotowym mieszkaniu przebywał do maja 2002 r. W związku z groźbami pozbawiania życia ze strony byłej żony i teściów, zmuszony był przebywać u swojej rodziny w G., a następnie w listopadzie 2002 r. zameldował się na pobyt czasowy w miejscowości R.. Nadto wskazał, że po opuszczeniu lokalu regularnie kilka razy w miesiącu przebywał w H., m.in. w celu odbioru korespondencji. Świadkiem mogącym potwierdzić te okoliczności jest I. L. - osoba, która corocznie, w okresie od maja do października zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Końcowo zauważył, iż nie został zakończony spór o własność lokalu. Organ odwoławczy uzasadniając utrzymanie w mocy orzeczenia organu I instancji wskazał, m.in., że w dniu 30.07.2003 r. wnioskodawczyni złożyła wyjaśnienia, podając, że były mąż nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od lutego 2002 r. Z zeznań złożonych w postępowaniu przed organem I instancji przez sąsiadkę wnioskodawczyni – H. E. (z dnia 24.07.2003 r.) wynika, iż nie widywała ona T. K. w miejscu stałego zameldowania od roku. Kolejny świadek – E. W. oświadczyła w dniu 1.08.2003 r., iż nie widuje odwołującego od 1,5 roku. Powyższe dane potwierdza kontrola meldunkowa (pismo z dnia 12.06.2003 r.). W ocenie organu II instancji, odwołujący nie ustosunkował się do okoliczności związanych z przesłanką wymeldowania. W sytuacji, gdy nie zachowuje on żadnych faktycznych związków z przedmiotowym lokalem, nie podjął w ustawowym terminie roku od daty naruszenia posiadania działań prawnych na zasadzie art. 344 kc, to należało stwierdzić, że przedmiotowy lokal nie stanowi jego centrum życiowego, czyli nie jest miejscem, gdzie koncentrowałby się ogół jego spraw życiowych. T. K. zaskarżył decyzję Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto podniósł, że toczą się postępowania karne w sprawie składania fałszywych zeznań w sprawie o eksmisję oraz gróźb pozbawienia go życia. Wbrew twierdzeniom byłej żony, skarżący nie opuścił dobrowolnie zamieszkiwanego lokalu, lecz został do tego zmuszony. Jego zdaniem, organy administracji nie uwzględniły całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, albowiem wzięły pod uwagę stanowisko prezentowane przez byłą małżonkę, pomijając dowody, o których przeprowadzenie wnioskował. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] powołując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm). Powołany w decyzjach obu organów przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Orzekając w niniejszej sprawie należało mieć na względzie, że przepis art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r. w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, stwierdzającego jego niezgodność z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzenie niezgodności z Konstytucją omawianego przepisu oznacza, że do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji Wojewody Pomorskiego przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie powinien mieć zastosowania, jako regulacja niekonstytucyjna. Powyższe oznacza, że przesłanką wymeldowania jest przede wszystkim fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego, bowiem wymeldowanie, tak jak zameldowanie, ma charakter jedynie ewidencyjny i nie powoduje nabycia jakichkolwiek praw do lokalu bądź ich utraty. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie nie wyjaśniono tej kwestii w sposób nie budzący wątpliwości. Oznacza to, że organ odwoławczy nie zebrał i nie rozważył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) zgodnie z zasadą prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) oraz nie dokonał - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - oceny czy istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały udowodnione (art. 80 k.p.a.) Stanowiska byłych małżonków, co do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez T. K. lokalu przy ul. [...] w H. były odmienne. E. K. wskazywała w oświadczeniu z dnia 30 lipca 2003 r. , że jej były mąż dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego w lutym 2002 r. Natomiast skarżący w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji podnosił, iż opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, lecz spowodowane groźbami pozbawienia życia. Sąd stwierdza, że okoliczności związane z opuszczeniem przez zainteresowanego mieszkania nie zostały należycie wyjaśnione i winno to nastąpić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. W postępowaniu tym organy przeprowadzą wnikliwe postępowanie dowodowe zmierzające do ustalenia, czy opuszczenie przez skarżącego lokalu rzeczywiście było dobrowolne i wynikało z jego własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Rozważyć przy tym należy m.in. przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka wskazanego przez skarżącego w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta [...], tym bardziej, iż organ odwoławczy nie ustosunkował się do tego żądania, a jego uwzględnienie może służyć wyjaśnieniu okoliczności mających znaczenie dla sprawy (art.78 § 1 k.p.a.). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku, O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.