II SA/Gd 1621/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski, Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.), Protokolant Karolina Wielgosz-Rogocz, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 kwietnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania robót budowlanych uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 28 marca 2001r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych zawiązanych z budową sieci wodno-kan., deszczową, drogami dojazdowymi z chodnikami i parkingami na działce położonej w B. przy ul. W. i nakazał zabezpieczyć teren budowy przed powstaniem zagrożenia bezpieczeństwa życia i mienia. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 123 Kpa oraz art. 50 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. z 2000r. Dz.U. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazano, że na skutek pisma A S.A. w B. przeprowadzono kontrolę nieruchomości położonej w B. przy ul. W. W trakcie kontroli ustalono, ze B S.A. w W. Oddział w B. realizuje budowę budynku wielofunkcyjnego O TVP B. wraz z sieciami wod-kan. i deszczówką, drogami dojazdowymi i chodnikami oraz parkingami. Na budowę budynku wielofunkcyjnego O TVP B. zostało udzielone pozwolenie nr [...] z dnia 29 lutego 2000r. przez Prezydenta. Pozostałe inwestycje realizowane są bez wymaganego przez przepisy prawa pozwolenia. Ponadto stwierdzono, że część realizowanych sieci oraz droga z chodnikiem znajduje się na działce nie będącej własnością B S.A. lecz A w B. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B S.A. w W. Oddział w B. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 33 ust. 1 i 2 w związku z art. 3 ustawy Prawo budowlane. Wskazano, iż projekt budowlany zawierał zarówno projekt architektoniczno-budowlany oraz projekt zagospodarowania terenu. Realizacja budowy odbywa się zgodnie z zatwierdzonym projektem i warunkami pozwolenia na budowę, nie ma więc podstaw do wstrzymania robót budowlanych. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2001r. Nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 123 w związku z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. z 2000r. Dz.U. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie przedłożonych akt sprawy ustalono, że przedmiotowe roboty budowlane związane z budynkiem wielofunkcyjnym OTVP, dotyczące realizacji sieci wodn-kan. i deszczowej oraz drogi dojazdowej z chodnikami i parkingami zostały wstrzymane zaskarżonym postanowieniem jako prowadzone bez pozwolenia na budowę. Inwestor w dniu 19 stycznia 2000r. wystąpił z wnioskiem do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę budynku wielofunkcyjnego OTVP. Organ ten postanowieniem z dnia 8 lutego 2000r. nałożył na inwestora obowiązek usunięcia w terminie do dnia 30 kwietnia 2000r. braków i nieprawidłowości występujących w przedłożonym wniosku. Brak było m.in. projektu zieleni i docelowej obsługi komunikacyjnej z uwzględnieniem zapisu ustaleń co do miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego Osiedla W. Inwestor braki te uzupełnił i uzyskał w dniu 29 lutego 2000r. znak: [...] decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Integralną częścią tej decyzji jest "Dokumentacja projektowa", która zawiera także "planszę zbiorczą sieci" oraz podstawową planszę dróg, parkingów i zieleni. Organ udzielający pozwolenia na budowę uznał, że inwestor przedłożył wszystkie wymagane przepisami szczegółowymi uzgodnienia, pozwolenia i opinie, w tym również wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ ten ani w decyzji o pozwoleniu na budowę, ani innym dokumentem nie postawił inwestorowi warunków zobowiązujących go do przedłożenia projektów budowlanych w zakresie szczegółowych rozwiązań poszczególnych sieci zewnętrznych i przyłączy. Roboty budowlane realizowane są w oparciu o właściwe pozwolenie na budowę. Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły A S.A. w B. domagając się jego uchylenia z uwagi na naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W skardze podniesiono, że dla prawidłowego wykonania inwestycji konieczne było ułożenie sieci uzbrojenia terenu. Sieć ta w części przebiegać miała przez grunty należące w owym czasie do Przedsiębiorstwa Państwowego A w B. W dniu 21 marca 2000r. Dyrektor Oddziału B S.A. w B. zwrócił się do ówczesnego właściciela (A S.A. powstałej z przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego) z prośbą o ustanowienie służebności gruntowej. Do podpisania aktu notarialnego ustanawiającego służebność nie doszło, a B S.A. rozpoczęła roboty na terenie należącym do Skarbu Państwa i pozostającym we władaniu skarżącej. Inwestor, zdaniem skarżącej, nie wykazał w żaden sposób prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane. Samowolnie rozpoczął roboty budowlane na terenie, do którego dysponowania żadnych uprawnień nie posiada. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa procesowego, co uzasadnia jego uchylenie. Z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego wynika, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe wskutek braku podstaw do wstrzymania robót budowlanych prowadzonych na podstawie pozwolenia na budowę. W ocenie organu nadzoru budowlanego decyzja o pozwoleniu na budowę przesądza o losach realizowanej inwestycji i wniosek złożony przez skarżącą dotyczący prowadzenia robót budowlanych na terenie jej nieruchomości jest bezprzedmiotowy. Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa postępowanie podlega umorzeniu jeżeli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie wskazywało, że bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i należy odróżnić przypadki bezprzedmiotowości od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. W sprawie niniejszej organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazuje w istocie na bezzasadność żądania skarżących zobowiązania inwestora do wykazania się pozwoleniem na budowę i prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W świetle podstawowych zasad postępowania administracyjnego strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy stanowiącej przedmiot postępowania. Umorzenie postępowania administracyjnego, stanowiące niemerytoryczne zakończenie postępowania w sprawie, jest instytucją procesową stanowiąca wyjątek od tej zasady. (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1998 r. III ARN 20/96 OSNAP 1996, Nr 22 poz. 330, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2000 r. IISA/Wr 148/99 OSP 2001 z. 1 poz. 16). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA "organ odwoławczy, który uchylił decyzję organu I instancji, nie ma uzasadnienia do jednoczesnego umorzenia postępowania przed tą instancją, jeżeli odwołujący się żąda rozpatrzenia sprawy co do jej istoty; żądanie takie świadczy bowiem o tym, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe" (wyrok z dnia 25.07.1986 r., IV SA 316/86 GAP 16/87). Postanowienie, w którym organ po ustaleniu stanu faktycznego, dokonuje oceny istnienia przesłanek wydania określonego rozstrzygnięcia i stwierdza brak podstaw do jego wydania, jest więc rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, a nie formalnoprocesowym i winno przybrać formę rozstrzygnięcia merytorycznego a nie orzeczenia o umorzeniu postępowania. Bezzasadność żądania strony winna być zatem stwierdzona w orzeczeniu załatwiającym sprawę co do istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania. I tak w niniejszej sprawie w razie nieistnienia podstaw do wstrzymania robót budowlanych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane należało wydać merytoryczne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Z tych względów należało uchylić zaskarżone postanowienie, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania. Ponownie rozstrzygając sprawę organ odwoławczy winien rozpoznać zażalenie B S.A. w W. Oddział w B. od postanowienia organu pierwszej instancji mając na uwadze powyższe wskazania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.