II SA/Gd 1639/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: WSA: Janina Guść as. WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 29 maja 2000r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej 10 (dziesięć) zl. tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Gd 1639/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia 29 maja 2000 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) odmówił B. M. przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi konieczność sprawowania bezpośredniej stałej opieki nad córką A. M. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła jej adresatka podtrzymując, że jej córka jest osobą cierpiącą na różnorakie dolegliwości, wymagającą sprawowania osobistej opieki, a zatem powinno przysługiwać jej świadczenie w formie zasiłku stałego. Rozpatrując to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że odwołująca się spełnia kryterium dochodowe określone w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej uprawniające do przyznania pomocy w formie zasiłku stałego. Organ odwoławczy uznał jednak, że brak jest spełnienia drugiej przesłanki niezbędnej do przyznania tego świadczenia, to jest konieczność sprawowania stałej opieki nad dzieckiem. W tym zakresie organ II instancji oparł się na opinii Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 10.03.2000 r. nr [...], z której wynika, że stan zdrowia A. M. nie powoduje konieczności sprawowania opieki polegającej na stałej, bezpośredniej i osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym oraz rehabilitacyjnym w zakresie uniemożliwiających podjęcie zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały. Na podstawie takich ustaleń faktycznych i prawnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 27 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła B. M. opisując stan zdrowia swojej córki A. M. oraz starania jakie czyni, aby dziecko w miarę sprawnie funkcjonowało w społeczeństwie. Skarżąca zwróciła również uwagę na, w jej przekonaniu, stronnicze do niej podejście organów pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (publ. jw.), przywołanego jako podstawa orzekania przez organ I instancji, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki wymagającej stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 tej ustawy, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Orzekające w sprawie organy przyjęły, że skarżąca spełnia wszystkie warunki do przyznania zasiłku stałego z wyjątkiem tego, że dziecko pozostające pod opieką skarżącej, wymaga pielęgnacji, o której mowa w przepisie. Dokonując ustalenia w tym zakresie organy odwołały się do opinii wyrażonej stosownie do art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 10 marca 2000 r. nr [...]. Uzasadnienia zaskarżonych decyzji wskazują że treść opinii była zasadniczym argumentem przesądzającym o podjęciu negatywnych dla skarżącej decyzji. Organy orzekające nie rozważyły całego materiału dowodowego sprawy, w tym -dokumentacji lekarskiej zgromadzonej w aktach świadczącej o stanie zdrowia A. M., przyjmując, na podstawie opisywanej opinii, że stan zdrowia dziecka nie powoduje konieczności sprawowania nad nim opieki, o jakiej mowa w art. 27 ust. 1 ustawy. Takie stanowisko organów jest - w ocenie Sądu - nie uprawnione w świetle unormowań art. 27 ust. 1 i 2b ustawy o pomocy społecznej, K.p.a., orzecznictwa sądowego i -w okolicznościach sprawy. W szczególności dla oceny, czy skarżącej przysługuje zasiłek stały, zasadnicze znaczenie ma spełnienie przesłanek z art. 27 ust. 1 ustawy. Stosowany w sprawie art. 27 ust. 2b stanowi, że w celu uzyskania opinii powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, określonego odrębnymi przepisami kierownik ośrodka pomocy społecznej występuje w wypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej opieki nad dzieckiem. Zatem organy orzekające winny przytoczyć - nie tylko we wniosku, lecz i w uzasadnieniach negatywnych decyzji - argumenty uzasadniające wystąpienie wątpliwości w okolicznościach danej sprawy. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem "Wprowadzony nowelą z dnia 8 października 1999 r. (Dz.U. Nr 90, poz. 1001) przepis art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej ustanowił obowiązek zasięgnięcia przez kierownika ośrodka pomocy społecznej — w wypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości, dotyczących konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej i osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia - opinii powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Opinia ta stanowi dowód w rozumieniu art. 75 § 1 K.p.a., jednakże błędny jest pogląd, co do konieczności bezwzględnego uznania go przez organ (patrz bliżej wyrok ŃSA z 21 lutego 2001 r., I SA 1083/00, LEX nr 53794). W związku z tym opinia ta podlega ocenie organów orzekających jak każdy inny dowód w sprawie i w uzasadnieniu decyzji powinny być zawarte stwierdzenia dlaczego akurat temu dowodowi dano wiarę a innym nie. W przedmiotowej sprawie nie miało to miejsca. Należy zwrócić również uwagę na fakt, że opinia wyrażona przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności powinna spełniać pewne wymagania formalne. Przepis art 6 ust. 6a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) do wydania opinii o konieczności sprawowania stałej i bezpośredniej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie, o jakim traktuje art. 27 ust. 2b ustawy o pomocy społecznej, upoważnia zespół. Nie jest więc możliwe jednoosobowe orzekanie w tej sprawie i wydawanie opinii tylko przez jednego lekarza (wyrok NSA z 30 marca 2001 r., I SA 2014/00, LEX nr 55041). W rozpatrywanym przypadku opinia ta została podpisana jedynie przez jednego lekarza. Naruszała zatem cytowany wyżej art. 6 ust. 6a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych. Nie mogła być zatem traktowana jako wiarygodny dowód w sprawie. Zwłaszcza w sytuacji, gdy strona skarżąca przedstawiła cały szereg dowodów, z których wynika konieczność stałej opieki. Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy, za daleko niewystarczającą dla podjęcia negatywnych dla skarżącej decyzji było powołanie się na treść opinii Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 10 marca 2000 r. nr [....], zwłaszcza w sytuacji, gdy obarczona była ona przedstawionymi wyżej błędami. Takie postępowanie organów administracji doprowadziło do naruszenia postanowień art. 7 i 77 K.p.a., które wprowadzają zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązują do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Błędy na etapie postępowania dowodowego mogą zaś rzutować za wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego - w tym przypadku. Dlatego też przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy administracji powinny podjąć starania zmierzające do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. Powinny dopilnować, aby opinia stanowiąca jeden z podstawowych dowodów w sprawie odpowiadała wymogom formalnym. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę uchylając w całości zaskarżone decyzje z uwagi na przytoczone wyżej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz, gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o odmowie przyznania zasiłku stałego nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zmianami).