II SA/Gd 1657/03

Dnia 9 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący- Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 9 września 2005 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 września 2003 roku nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę. Prezydent Miasta decyzją z dnia 22 lipca 2003 roku, nr [...], na podstawie art. 151 § l k.p.a., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 12 października 2000 roku, nr [...], w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego S. S. do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] w prawo własności. W uzasadnieniu stwierdził, iż postanowieniem z dnia 16 lipca 2002 roku, nr [...], wznowione zostało - na wniosek L. i A. D., postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego S.S. do nieruchomości gruntowej położonej w Słupsku przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]w obrębie 18, w prawo własności, zakończone ostateczną decyzją z dnia 12 października 2000 roku. Jak wskazał organ I instancji małżonkowie D., wnioskiem z 5 czerwca 2002 roku, domagali się uchylenia na mocy art. 156 § l pkt 2 k.p.a. ww. decyzji, ponieważ ich zdaniem decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 § l pkt 4 k.p.a. Wnioskodawcy uzasadniali, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego przekształcenia prawa do działki przy ul. [...], pomiędzy nimi i S. S. istniał spór graniczny wynikający z faktu zajęcia przez wnioskodawców części działki nr [...] w związku z budową ich domu jednorodzinnego na działce sąsiedniej. Wnioskodawcy wskazywali także, iż gdyby organ administracyjny wiedział przed wydaniem ww. decyzji o postępowaniu cywilnym - musiałby potraktować ich jako stronę postępowania administracyjnego, a nie dopuszczenie ich w charakterze strony do udziału w ww. postępowaniu spowodowało rażące naruszenie prawa. Jak stwierdził dalej organ I instancji brak jest podstaw do uznania, że małżonkowie D. są stroną postępowania administracyjnego w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego S. S. do działki nr [...] w prawo własności albowiem ewentualne roszczenie wnioskodawców o przeniesienie przez S. S. prawa do części działki nr [...] na rzecz wnioskodawców nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz procesu przed sądem cywilnym, który winien w swoim orzeczeniu uwzględnić aktualny stan prawny działki. W związku z tym wniosek o uchylenie decyzji z dnia 12 października 2000 r., nr [...] należy uznać za bezzasadny. W odwołaniu od powyższej decyzji małżonkowie D. wnieśli o jej uchylenie oraz rozpoznanie istoty sprawy przez uchylenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia 12 października 2000 roku, nr [...], w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego S. S. do nieruchomości położonej w Słupsku przy ul. [...], działka nr [...], w prawo własności, gdyż w momencie wydawania przedmiotowej decyzji byli stroną tego postępowania ze względu na toczące się postępowanie sądowe dotyczące nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym S. S. W uzasadnieniu wskazali, iż we wniosku o wznowienie postępowania wykazali w dostateczny sposób, iż powinni być uznani za stronę w przedmiotowym postępowaniu skutkiem czego decyzja o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania działki gruntu nr [...] w prawo własności powinna zostać uchylona, co z kolei pozwoli im na wykonanie prawomocnego wyroku sądu cywilnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 września 2003 roku, nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2001roku, nr 79, poz.856 ze zm.) oraz art. 138 § l pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § l pkt 4 k.p.a., wskazanej we wniosku odwołujących się o wznowienie postępowania oraz postanowieniu Prezydenta Miasta o wznowieniu postępowania z dnia 13 września 2002 roku, następuje wyłącznie na wniosek strony. Kolegium stwierdziło także, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Słupska z 12 października 2000 roku stroną był niewątpliwie S. S. Przymiotu strony nie posiadała natomiast osoba mająca (jakikolwiek) tytuł prawny do działki sąsiedniej - ze względu na brak interesu prawnego. Zatem małżonkowie D. nie są i nie byli stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją dotyczącą nieruchomości S. S. W ocenie organu II instancji odwołujący się nie nabyli praw strony przedmiotowego postępowania w wyniku wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 30 października 2001r. (sygn. akt I C 300/00), którym zobowiązano S. S. do złożenia oświadczenia woli w zakresie przeniesienia na A.i L.D. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni 12 m2, wydzielonej z działki nr [...] będącej już wówczas jego własnością. Wyrok ten bowiem zapadł po wydaniu (nieco ponad rok) wymienionej decyzji z 12 października 2000 roku, orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego S. S. w prawo własności. Mając na uwadze powyższe rozważania organ II instancji stwierdził, iż Prezydent Miasta błędnie postanowił w niniejszej sprawie o wznowieniu postępowania, winien bowiem odmówić wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) ze względów podmiotowych, tj. ze względu na brak po stronie wnioskodawców przymiotu strony postępowania. Skoro jednak doszło już do wznowienia postępowania ww. postanowieniem z dnia 13 września 2002 roku, to niezasadnie Prezydent Miasta decyzją z dnia 22 lipca 2003 roku odmówił uchylenia decyzji o przekształceniu praw przysługujących S. S., bowiem nie badał okoliczności braku udziału małżonków D. w tym postępowaniu uznając, że nie są oni jego stroną, winien zatem umorzyć postępowanie wznowieniowe jako bezprzedmiotowe. Ponieważ organ I instancji tego nie uczynił, o umorzeniu postępowania orzekł organ odwoławczy. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. D. wskazał, iż decyzja ta nie pozwala na wykonanie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 30 października 2001r. tj. sprzedanie działki [...], na której częściowo stoi budynek skarżącego. Z tych też przyczyn skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 12 października 2000 roku, nr [...], przekształcającej prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] w prawo własności, a następnie podzielenie działki [...] na działkę [...] o pow. 423m2 i działkę nr [...] o pow. 15m2 i doprowadzenie do sprzedaży na jego rzecz działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zgodnie z treścią art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony. Z powyższego przepisu wynika, iż aby ustalić czy skarżący i jego małżonka byli uprawnieni do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 12 października 2000 roku w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego S.S. do nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w prawo własności, należało stwierdzić czy mieli przymiot strony przedmiotowego postępowania. Przepis art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, iż pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93, Glosa 1996, nr 1, s. 5 z glosą I. Lipowicz i A. Agopszowicza, por. także: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981 roku, SA 1452/81, nie publ. oraz "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 230). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lutego 1984 roku, I SA 1748/83, nie publ.). Jak z powyższego wynika jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest wykazanie, iż legitymuje się interesem prawnym ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało zdefiniowane w przepisach kodeksu. W doktrynie jest rozumiane jako "interes chroniony prawem materialnym". Rozwiniętą definicję "interesu prawnego" sformułował Janusz Borkowski (Komentarz, 1996, s. 194), który przyjął, że "treścią tego pojęcia będzie publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechami tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego" (zob. także: A. Wróbel w komentarzu do art. 28 k.p.a. zamieszczonym w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Zakamycze, 2000). Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż organy administracyjne słusznie przyjęły w niniejszej sprawie, iż małżonkowie D. nie mieli statusu strony w zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 12 października 2000 roku sprawie dotyczącej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego S.S. do nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], działka nr [...], w prawo własności. Stroną ww. postępowania był bowiem jedynie użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości. Natomiast skarżący, właściciele sąsiedniej nieruchomości, którzy zajęli w trakcie budowy fragment nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym S. S. stając się jej posiadaczami niewątpliwie przymiotu strony nie posiadali albowiem nie mieli interesu prawnego, który uzasadniłby ich udział w przedmiotowym postępowaniu. Zgłaszane przez małżonków D. żądania dotyczące przeniesienia na ich rzecz prawa własności (wcześniej prawa użytkowania wieczystego) części działki nr [...] nie mogły bowiem być zrealizowane w postępowaniu administracyjnym albowiem nie orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Sąd podzielił przy tym pogląd organu II instancji, zgodnie z którym skarżący nie nabyli praw strony przedmiotowego postępowania w wyniku wyroku Sądu Rejonowego z dnia 30 października 2001 roku (sygn. akt I C 300/00), którym zobowiązano S. S. do złożenia oświadczenia woli w zakresie przeniesienia na A. i L. D. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni 12 m2, wydzielonej z działki nr [...] będącej już wówczas jego własnością albowiem wyrok ten zapadł już po wydaniu decyzji z dnia 12 października 2000 roku, orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego S.S. w prawo własności i co za tym idzie winien uwzględniać aktualny na dzień wydawania wyroku stan prawny przedmiotowej nieruchomości. Sąd miał przy tym na uwadze, iż zgodnie z treścią art. 149 Kodeksu postępowania administracyjnego organ może albo wznowić postępowanie w danej sprawie albo odmówić wznowienia postępowania. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe jedynie w sytuacji gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych będzie niedopuszczalne lub gdy strona uchybi terminowi wskazanemu w art. 148 § 1 i § 2 lub art. 145a § 2 k.p.a. Przy czym niedopuszczalność wznowienia z przyczyn podmiotowych będzie miała miejsce m. in. w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży podmiot nie będący stroną w sprawie (tak Barbara Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 660, zob. także komentarz do art. 149 kodeksu postępowania administracyjnego w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Zakamycze, 2000 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 1996 r., SA/Wr 1652/95, nie publ.). Organ administracyjny zobowiązany jest zatem w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania i w przypadku stwierdzenia wskazanych powyżej przedmiotowych lub podmiotowych przyczyn jego niedopuszczalności nie wznawiać postępowania, a w sytuacji gdy w wyniku wadliwej oceny dopuszczalności wznowienia wznowił postępowanie w sprawie, wydać decyzję o jego umorzeniu (tak: Barbara Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz." B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 661, zob. także komentarz do art. 151 kodeksu postępowania administracyjnego w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Zakamycze, 2000). Jak z powyższego wynika trafne są poglądy wyrażone przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którymi Prezydent Miasta błędnie postanowił w niniejszej sprawie o wznowieniu postępowania, winien bowiem odmówić wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) ze względów podmiotowych, tj. ze względu na brak po stronie wnioskodawców przymiotu strony postępowania. Skoro jednak doszło już do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, to niezasadnie Prezydent Miasta - decyzją z dnia 22 lipca 2003 roku - odmówił uchylenia decyzji o przekształceniu praw przysługujących S. S. Organ I instancji nie badał bowiem okoliczności dotyczących braku udziału małżonków D. w tym postępowaniu, a jedynie uznał, iż nie są oni jego stroną, winien zatem umorzyć postępowanie wznowieniowe jako bezprzedmiotowe. Ponieważ organ I instancji tego nie uczynił, zasadnie o umorzeniu postępowania orzekł organ odwoławczy, wcześniej uchylając decyzję organu I instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym zgodnie z treścią art. 120 cytowanej ustawy.