II SA/Gd 166/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Robert Daduń po rozpoznaniu w dniu 26 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B. i K. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 29 października 2002 r., nr [...],Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał A. i K. B. rozbiórkę parterowego obiektu gospodarczego konstrukcji drewnianej, o powierzchni zabudowy wynoszącej 15,7 m², wybudowanego samowolnie w 2001 r. na terenie działki nr [...] w S. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że na działce nr [...] w S. został wybudowany w 2001 r. obiekt gospodarczy o konstrukcji drewnianej, parterowy, nietrwale związany z gruntem. Właściciele tego obiektu A. i K. B. nie uzyskali pozwolenia na jego budowę. W dniu 22 października 2002 r. do organu wpłynęło pismo małżonków B. ( data wpływu do Urzędu Gminy- 20.08.2002 r.) z załączonym zgłoszeniem posadowienia tymczasowego obiektu budowlanego na działce nr [...] w S., nietrwale związanego z gruntem, przewidzianego w terminie 4 lat do rozbiórki, pełniącego funkcję gospodarczą. Wójt Gminy decyzją z dnia 30 września 2002 r. wniósł sprzeciw w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych objętych przedmiotowym zgłoszeniem. Organ wskazał, iż w myśl art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wszelkie roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zawiera art. 29 powołanej ustawy, który wylicza w sposób enumeratywny rodzaje budów i innych robót budowlanych, które nie wymagają pozwolenia na budowę. Małżonkowie B. nie uzyskali pozwolenia na budowę, w dniu 22 października 2002 r. zgłosili postawienie tymczasowego obiektu budowlanego, podczas gdy faktycznie obiekt gospodarczy został posadowiony w 2001 r. Wobec rozpoczęcia robót budowlanych bez pozwolenia na budowę małżonkowie B. swoim postępowaniem wypełnili dyspozycję art. 48 Prawa budowlanego. W odwołaniu od powyższej decyzji małżonkowie B. wskazali, że w piśmie z dnia 10 grudnia 2001 r. zgłosili rozpoczęcie budowy komórki oraz szalunku pod kompostownik. W momencie zgłoszenia stan budowy był połowiczny, tył i boki były obite deskami, przód i dach nie był dokończony, nie było drzwi i podłogi. Nie wiedzieli, że na taki obiekt wymagane jest zgłoszenie. Ponieważ nie otrzymali sprzeciwu co do budowy obiektu gospodarczego – dokończyli jego budowę do kwietnia 2002 r., jednocześnie wstrzymując się z wykonaniem kompostownika ze względu na brak zezwolenia. Małżonkowie B. nadto wskazali, że zrezygnowali z betonowego kompostownika i rozebrali szalunek, zaś Urzędowi Gminy pismem z dnia 19 sierpnia 2002 r. ponownie zgłosili postawienie obiektu. Podnieśli ponadto, iż na działce zasadzili ponad dwa tysiące drzewek i krzewów, co w sposób niewątpliwy wpływa na estetykę i ekologię wsi S. i w tym kontekście nie jest zrozumiałe sprzeciwianie się przez organy usytuowaniu na działce obiektu gospodarczego, który służy do przechowywania narzędzi rolniczych. Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 24 grudnia 2002 r. nr [...], powołując się na przepisy art. 48, art. 80 ust.2 pkt 2 , art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż państwo B. nie uzyskali wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę i choć pismem z dnia 10 grudnia 2001 r. zgłosili do Urzędu Gminy, iż na działce nr [...] w S. rozpoczęli budowę komórki oraz wykonali szalunek pod kompostownik, to powyższe zgłoszenie dokonane już po rozpoczęciu robót jest nieskuteczne, gdyż nastąpiło ono w warunkach samowoli budowlanej. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zgłoszenia należy dokonać przed zamierzonym terminem rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni właściwy organ nie wniesie sprzeciwu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ drugiej instancji wskazał, iż po stwierdzeniu samowoli budowlanej nakaz rozbiórki w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego jest obligatoryjny i niezależny od przyczyn popełnienia samowoli. Prawo budowlane nie daje w takim przypadku możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję skargę wnieśli A. B. i K. B. W uzasadnieniu podnieśli, iż zaskarżona decyzja jest dla nich bardzo krzywdząca, gdyż spowoduje poniesienie wysokich kosztów i w efekcie zniszczenie obiektu, który został wyremontowany dużym nakładem pracy własnej w miejscu istniejącego starego obiektu. Skarżący ponownie wskazali, że obiekt służy do przechowywania urządzeń i narzędzi rolniczych, nie posiada on trwałych fundamentów. Nadto skarżący podnieśli, iż środki finansowe jakie posiadają nie pozwolą im na odbudowanie obiektu, co z kolei spowoduje zaniedbanie działki , gdyż nie będzie możliwości przechowywania narzędzi. Na rozprawie skarżący zarzucił uchybienia w prowadzonym przez organy administracji postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przywołane w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Jak wynika z akt administracyjnych obiekt, którego dotyczy zaskarżona decyzja został wybudowany w 2001 r. Odnosić należy do niego zatem przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 ze zm.), obowiązującej od dnia 1 stycznia 1995 r. Obiekt ten stanowi budowlę parterową z dachem dwuspadowym o konstrukcji drewnianej. Art. 28 Prawa budowlanego stanowi, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. W myśl art. 29 ust. 1 pkt 5a powołanej ustawy wprawdzie pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, nie połączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, to jednak zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego budowę takiego obiektu należy zgłosić właściwemu organowi. Zgłoszenie zamiaru wykonywania robót budowlanych jest instytucją szczegółowo regulowaną przepisami Prawa Budowlanego i art. 30 ust. 2 tej ustawy stanowi, że należy go dokonać przed zamierzonym terminem rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie sprzeciwu. W niniejszej sprawie skarżący winni więc zgłosić zamiar budowy obiektu jeszcze przed zamierzonym terminem rozpoczęcia robót budowlanych. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący zamiar budowy obiektu zgłosili już po posadowieniu obiektu na działce. W dniu 23 listopada 2001 r. stwierdzono bowiem, iż na działce nr [...] w S. został posadowiony drewniany obiekt budowlany oraz rozpoczęto roboty budowlane dotyczące budowy drugiego obiektu, a skarżący dopiero w dniu 10 grudnia 2001 r. (data wpływu do Urzędu Gminy 12 grudnia 2001 r.) wystosowali pismo dotyczące budowy komórki oraz szalunku pod kompostownik. W piśmie tym zgłosili rozpoczęcie wykonywania prac, wobec czego zgłoszenie to w sposób niewątpliwy zostało dokonane już po rozpoczęciu robót budowlanych. Zgłoszenie dokonane po zakończeniu robót budowlanych jest bezprzedmiotowe i w związku z tym nie ma znaczenia prawnego. Tego rodzaju zgłoszenie nie jest bowiem "wymaganym prawem zgłoszeniem", o którym mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Brak zgłoszenia w trybie art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wymaga zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W świetle omówionych wyżej przepisów "samowolą budowlaną" jest więc trwająca lub już zakończona budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Stwierdzenie "samowoli budowlanej" obliguje właściwy organ do wydania decyzji o nakazie rozbiórki budowanego bądź już wzniesionego obiektu budowlanego. Do tego rodzaju rozstrzygnięcia organ administracji publicznej jest zobligowany ustawowo, jedyny dopuszczalny wyjątek formułuje wskazany już art. 49 ust. 1 prawa budowlanego, warunkując uniknięcie rozbiórki obiektu upływem czasu od zakończenia jego budowy (5 lat) oraz zgodnością jego istnienia na danym terenie z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Taka wyjątkowa sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że konieczną ale i wyłączną przesłanką wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego w warunkach "samowoli budowlanej" jest stwierdzenie niedopełnienia przez inwestora wymogu dokonania zgłoszenia właściwemu organowi, albo prowadzenia budowy wbrew jego sprzeciwowi. Tym samym ustawa nie uzależnia nakazu rozbiórki od przyczyn zaistnienia tego rodzaju braku, stanu zaawansowania budowy, ani od dochowania materialnoprawnych przesłanek, które warunkowałyby uzyskanie pozwolenia na budowę, gdyby inwestor wszczął postępowanie zmierzające do jego uzyskania. Sankcja z art. 48 Prawa budowlanego charakteryzuje więc z jednej strony pewien automatyzm, z drugiej zaś - daleko idąca bezwzględność wobec sprawcy "samowoli budowlanej". Nadanie jej takiego kształtu jest jednak wynikiem w pełni zamierzonego i świadomego działania ustawodawcy, a o jej zgodności z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 1999 r., P 2/98, OTK 1999/1/2 (por. też wyrok TK z dnia 26 marca 2002 r., SK 2/01, OTK-A 2002/2/15). Z ustalonych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że budowa obiektu budowlanego podlegała zgłoszeniu właściwemu organowi. Fakt jego wzniesienia z naruszeniem art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego musi za sobą pociągnąć zastosowanie sankcji z art. 48 powołanej ustawy. Podsumowując stwierdzić zatem należy, iż rozpoznając sprawę samowoli budowlanej organ odwoławczy prawidłowo wydał decyzję na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu jej wydania. Twierdzenia skarżących o remoncie istniejącego obiektu, a nie budowie nowego zostały podniesione dopiero w skardze. Również wskazywanie przez skarżących, iż środki finansowe jakie posiadają nie pozwolą im na odbudowanie obiektu oraz fakt, że estetyka wsi S. zyskała dzięki posadzeniu na działce dwóch tysięcy drzewek i krzewów nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Jak już bowiem podniesiono wyżej art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie pozostawiał organom administracji sfery uznaniowości w zakresie zastosowania sankcji rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Stwierdzenie, że wzniesienie określonego obiektu budowlanego nastąpiło bez wymaganego zgłoszenia obligowało organ administracji do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących uchybień w prowadzonym przez organy administracji postępowaniu wskazać należy, że zgodnie z art.145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może uwzględnić skargę z powodu innego naruszenia przepisów postępowania tylko wówczas, gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej Sąd nie stwierdził tego rodzaju uchybień, by miał zastosowanie art. 145 § 1 pkt1c przywołanej ustawy. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.