II SA/Gd 166/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2011 r. wniosku E. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia 2 grudnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania E. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. E. P. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnią córką. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni są, wedle oświadczenia, dochody z emerytury w kwocie 1 082 zł miesięcznie oraz dochód z pracy najemnej w wysokości 1 700 zł miesięcznie. Dochodów córki wnioskodawczyni nie określiła. Z wniosku wynika nadto, że wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, poza samochodem osobowym rocznik 2005. Zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni 50 m2, należącym do córki. Uzasadniając wniosek skarżąca podała, że uzyskiwane dochody są niskie i nie pozwalają pokryć kosztów związanych z prowadzoną przed sądem sprawą, tym bardziej że ma na utrzymaniu studiującą córkę. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącej i jej córki, pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 24 lutego 2011 r. (doręczonym stronie w dniu 11 marca 2011 r.), wezwano skarżącą do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej córkę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - ostatniego odcinka emerytury wnioskodawczyni lub innego dokumentu wskazującego na jej aktualna wysokość, - odpisów zeznań podatkowych za 2009 rok, złożonych przez wnioskodawczynię w roku podatkowym 2010, - oświadczenia w przedmiocie stanu majątkowego wnioskodawczyni – posiadanych nieruchomości i ich powierzchni wraz z ewentualnymi zabudowaniami. W wezwaniu wskazano, że w treści formularza wnioskodawczyni wskazała wyłącznie na stan majątkowy swojej córki, z akt sprawy zaś wynika, że również wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości, - oświadczenia, czy wnioskodawczyni otrzymuje alimenty na córkę, jeśli tak – to w jakiej wysokości, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawczynię miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.), Wezwanie powyższe wnioskodawczyni odebrała w dniu 11 marca 2011 r. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawczyni nadesłała do sądu pismo, w którym podała, że córka uczy się w W. na studiach dziennych, nie pracuje zawodowo i jest właścicielka mieszkania opisanego na urzędowym formularzu PPF. Wnioskodawczyni zamieszkuje u córki. Nie otrzymuje na nią alimentów. Ochrona danych nie upoważnia ją do udzielania dalszych informacji. Wskazała, że sama jest właścicielką nieruchomości w Kiełpinie – dz. nr [...] o powierzchni 1330 m2. Nie będzie udzielała dalszych informacji bez klauzuli tajności, gdyż nie chce udostępniać swoich prywatnych danych udostępniać pozostałym uczestnikom postępowania i ich pełnomocnikom. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, zwłaszcza wyciągów z kont, ani dokładnych informacji na temat swoich dochodów. Oceniając nadesłane przez skarżącą pismo w wykonaniu zobowiązania do przedłożenia dokumentów źródłowych zauważyć należy, że nie wykonała ona w pełni zobowiązania referendarza sądowego. Przedłożyła dokumenty i oświadczenia w sposób wybiórczy, uchylając się w szczególności od określenia rzeczywistej wysokości dochodów osiąganych zarówno z tytułu emerytury, jak i z podejmowanych prac dorywczych, przedstawienia stanu swoich oszczędności i sytuacji swojej córki. Podkreślić należy również, że wnioskodawczyni, wbrew zobowiązaniu referendarza, nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych, o które była wzywana. Oświadczyła jedynie, że nie będzie udostępniała swoich prywatnych danych innym uczestnikom postępowania i ich pełnomocnikom. Wyjaśnić zatem wnioskodawczyni należy, że składając wniosek o przyznanie jej prawa pomocy ze środków publicznych, musi liczyć się z koniecznością ujawnienia informacji, które przekonają o zasadności jej wniosku. Do takich informacji należą zaś szczegółowe dane dotyczące majątku, dochodów i stanu rodzinnego zarówno wnioskodawczyni, jak i osób prowadzących z nią wspólne gospodarstwo domowe. Sposób, w jaki wnioskodawczyni wykonała zobowiązanie referendarza zmierzające do usunięcia wątpliwości dotyczących jej sytuacji rodzinne, majątkowej i dochodowej wskazuje, że zmierza ona do przedstawienia swojej sytuacji tak, aby zobrazować okoliczności dla siebie najkorzystniejsze z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy. Mając zatem na uwadze okoliczność, że skarżąca nie wykonała zobowiązania referendarza w całości, w szczególności uchyliła się od przedstawienia – istotnych w niniejszym stanie faktycznym - danych dotyczących ewentualnych środków pieniężnych zgromadzonych na kontach bankowych oraz oszczędności, należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pomimo wezwania, wnioskodawczyni tylko w sposób wybiórczy przedłożyła część żądanych w nim danych, w efekcie uniemożliwiając wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz nasuwających się wątpliwości dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej jej oraz członków jej rodziny. Z oświadczenia zawartego na formularzu PPF wynika, że rodzina skarżącej uzyskuje dochód na poziomie 2 782 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni posiada majątek w postaci nieruchomości gruntowej oraz samochód osobowy, jej córka posiada mieszkanie. Wnioskodawczyni nie wykazała, by ponosiła jakieś szczególnie wysokie koszty utrzymania. Brak jest w tej sytuacji podstaw, by uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Przypomnieć w tym miejscu należy, że to rzeczą wnioskodawcy, starającego się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Przedłożone dokumenty wskazują zaś, że wnioskodawczyni nie należy do takiej grupy osób. Przypomnieć też w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżąca – posiadając majątek w postaci nieruchomości gruntowej oraz dysponując stałymi dochodami na poziomie około 3 000 zł, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.