II SA/Gd 1662/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie WSA Alina Dominiak, NSA Anna Orłowska, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody z dnia 14 października 2003r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 6 marca 2003 r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu skarżącego W. P. z pobytu stałego z budynku przy ulicy [...] w G.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z wnioskiem o wymeldowanie skarżącej wystąpiła B. S. - P.. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od około 5 lat, co wynika z protokołu przesłuchania wnioskodawczyni oraz z pisma Komisariatu IV Policji w G. z dnia 14 października 2002 r. Nadto organ wskazał, iż Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia 6 grudnia 2002 r. ustanowił dla W. P. przedstawiciela upoważnionego do reprezentowania jego jako osoby nieznanej z miejsca pobytu, gdyż nie zdołano ustalić aktualnego miejsca pobytu W. P.. W ocenie organu pierwszej instancji skoro zostały spełnione przesłanki, o których mówi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należało wymeldować skarżącego ze spornego lokalu. W piśmie z dnia 23 czerwca 2003 r. W. P. podniósł, że była żona B. S. – P. znała jego adres korespondencyjny, gdyż równolegle do postępowania administracyjnego toczyła się przed Sądem Okręgowym w G. sprawa rozwodowa. O tym zaś, że zapadła decyzja w sprawie jego wymeldowania ze spornego lokalu dowiedział się w dniu 7 czerwca 2003 r. w czasie referendum. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2003 r. Prezydent Miasta w oparciu o art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie, wskazując, iż skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania, bo bez własnej winy nie brał w nim udziału. Decyzją z dnia 11 września 2003 r. Prezydent Miasta, powołując się na art. 151 § 1 k.p.a. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 6 marca 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że W. P. przesłuchany w dniu 14 sierpnia 2003 r. potwierdził, iż od 1997 r. nie mieszka w lokalu przy ulicy [...] w G.. Wyprowadził się na skutek konfliktów z żoną i zamieszkał w domku na działce. W ocenie organu pierwszej instancji spełniona została zatem przesłanka, o której mówi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu od decyzji W. P. podniósł, że była żona dopuściła się oszustwa i podstępu w celu odsunięcia go od toczącej się sprawy o wymeldowanie, gdyż zataiła przez organami administracji jego adres do korespondencji, zasłaniając się stanem swojego zdrowia psychicznego. Skarżący wskazał, że chce ponownie wprowadzić się do spornego lokalu, ale była żona uniemożliwia mu to. Dlatego też nadal zmuszony jest do mieszkania w domku na działce. Rozpoznając odwołanie W. P. Wojewoda decyzją z dnia 17 października 2003 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 2 k.p.a., art. 146 § 2 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż wznowienie postępowania administracyjnego ma na celu ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną w sytuacji, gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym należy więc ustalić, czy istotnie zachodzą przesłanki wznowieniowe, które wskazują na uchybienia procesowe oraz czy uchybienia te istotnie wpłynęły na wydaną decyzję ostateczną. Organ podniósł, iż w świetle zeznań B. S.-P. złożonych w dniu 14.08.2003 r. trafny okazał się zarzut skarżącego, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia 6 marca 2003 r. Następnie organ wywiódł, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy skarżący mieszka w spornym lokalu , gdyż na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. nie bada się obecnie uprawnień do przebywania w lokalu, albowiem instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, nie zaś rodzić uprawnienia do tego lokalu. Organ wskazał, iż skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu, co wynika zarówno z jego zeznań, w których przyznał, iż nie przebywa pod adresem G., ulica [...], jak i zeznań B. S.-P. oraz protokołu rozprawy rozwodowej z dnia 16.10.2002 r. Organ podkreślił przy tym, iż na trwałe i dobrowolne opuszczenie spornego lokalu przez skarżącego wskazuje brak działań faktycznych lub prawnych zmierzających do powrotu do lokalu. W tej sytuacji organ odwoławczy wywiódł, iż spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności dowodach osobistych. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż nietrafnie organ pierwszej instancji przyjął za podstawę swego orzeczenia art. 151 § 1 k.p.a., lecz zaistniałe uchybienie procesowe nie miało wpływu na podjętą decyzję, gdyż organ w uzasadnieniu decyzji rozważył przesłanki wznowienia postępowania. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. P. podnosząc, że decyzja Wojewody ego jest dla niego bardzo stresująca i krzywdząca, gdyż pozbawia go wszelkich praw. Wskazał, iż równolegle do sprawy administracyjnej toczyła się sprawa rozwodowa, zaś była żona znała jego adres, jednak celowo zataiła tę informację przed organami administracji, aby pozbawić go możliwości uczestniczenia w toczącym się postępowaniu. Skarżący podniósł, że organ pierwszej instancji powinien doręczyć mu decyzję z 6 marca 2003 r., czego jednak nie uczyniono, nadto do chwili obecnej w dowodzie osobistym posiada wpis o zameldowaniu na ulicy [...], a fakt, że mimo wymeldowania umożliwiono mu oddanie głosu w referendum wpisując na dodatkową listę nasuwa pytanie o prawidłowość wyborów w jego okręgu wyborczym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2005 r. skarżący oświadczył, iż od 1999 r. do chwili obecnej mieszka na działkach przy ulicy [...] i chce się tam zameldować. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (DZ. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść należy, że istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest jedynie ustalenie czy skarżący W. P. mieszka w spornym lokalu, a jeśli nie – czy opuścił go w sposób trwały i dobrowolny. Organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy przyjęły za udowodnione, że skarżący z własnej woli opuścił sporny lokal. Ustalenie to, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2002 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), jako podstawy prawnej wymeldowania zostało w ocenie Sądu należycie ocenione i udowodnione w toku postępowania administracyjnego. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, że organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. w sprawie K 20/01 orzekł, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr 78, poz. 716 z dnia 19 czerwca 2002 r. i z tym dniem art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przestał obowiązywać ( art. 190 ust. 3 Konstytucji). Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania z miejsca stałego pobytu. Inaczej mówiąc, to czy ktoś posiada uprawnienia do przebywania w lokalu, czy też takie uprawnienia mu nie przysługują, nie ma żadnego znaczenia dla zameldowania i wymeldowania. Obecnie badaniu podlega jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (por. wyrok NSA z 23.04.2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej Lex nr 50123). Z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że "opuszczenie" spornego lokalu przez skarżącego ma charakter trwały i wynikało z jego autonomicznej woli, tak jak wymaga tego dyspozycja art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W. P. przesłuchiwany w toku postępowania administracyjnego – w dniu 14 sierpnia 2003 r. przyznał, iż w spornym lokalu nie mieszka od 1997 r. kiedy to wyprowadził się do domku letniskowego na działce przy ulicy [...], w którym to mieszka do chwili obecnej. Nadto zeznał, iż nie występował na drogę sądową z powództwem o ochronę naruszonego posiadania, gdyż jak stwierdził "było mu dobrze w domu na działce". Również na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2005 r. skarżący przyznał, iż od 1999 r. mieszka na działce i ma zamiar się tam zameldować. Okoliczności "opuszczenia" przez skarżącego spornego lokalu zostały potwierdzone przez B.S.-P., która zeznała, iż skarżący nie zamieszkuje w nim od 1998 r. Pośrednio zeznania te potwierdza treść zeznań skarżącego jakie złożył w dniu 16 października 2002 r. podczas toczącej się między stronami sprawy rozwodowej przed Sądem Okręgowym w G., kiedy to zeznał: "zobowiązuję się do mieszkania nie wprowadzać, w zamian za to żona wyraziła zgodę na rozwód bez orzekania o winie". Wobec treści zeznań skarżącego należy podzielić ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy administracji publicznej, iż opuścił on mieszkanie w sposób trwały i dobrowolny. Zachowanie bowiem skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości wyraża taką wolę. Jak już podniesiono wyżej faktyczne zaniechanie podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do przywrócenia możliwości pobytu w spornym lokalu i zerwanie z nim związków poprzez zamieszkanie w domku na działce pozwala na taką ocenę. Wskazać trzeba, co również dostrzegł organ odwoławczy, iż organ pierwszej instancji jako podstawę wydanej decyzji powołał nieprawidłowo art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Powyższe uchybienie nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi stosownie do treści art. 149 § 2 k.p.a. podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Sposób działania organu po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wyznaczają przepisy art. 151 k.p.a. Organ pierwszej instancji powołał art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją przewidzianą w § 2 art. 151 k.p.a. Przepis ten ma bowiem zastosowanie, gdy w sprawie występują okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a. – nie można uchylić decyzji z przyczyn podanych w art. 145 § 1 k.p.a., jeśli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynął przewidziany tym przepisem okres czasu (art. 146 § 1 k.p.a.), a także nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie mamy do czynienia właśnie z tą ostatnią przesłanką, a zatem organ pierwszej instancji winien był powołać się na przepis art. 151 § 2 k.p.a. Powyższe uchybienie procesowe nie miało jednak wpływu – jak już wyżej wskazano - na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Jeśli zaś chodzi o zarzuty skargi, to wskazać należy skarżącemu, że wobec faktu, iż organ administracyjny uznał, że miejsce pobytu skarżącego nie było znane, ustanowiono dla niego przedstawiciela upoważnionego do jego reprezentowania i temu przedstawicielowi dokonywano doręczeń w myśl art. 34 k.p.a. W tej sytuacji decyzja Prezydenta Miasta z dnia 6 marca 2003 r. została doręczona ustanowionemu przez Sąd Rejonowy w G. przedstawicielowi skarżącego w osobie A. W.. Na skutek pisma skarżącego z dnia 23 czerwca 2003 r. postępowanie w niniejszej sprawie zostało wznowione z uwagi na fakt, iż bez własnej winy nie brał w nim udziału. Podnoszone zatem w skardze okoliczności odnoszące się do zatajenia przez B.S.-P. adresu skarżącego przed organami administracji były przyczyną wznowienia postępowania i obecnie nie mają już znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.