II SA/Gd 167/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Gminy na decyzję Wojewody z dnia 7 stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę postanawia odmówić I. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z 27 października 2016 r. (data wpływu do sądu) I. D. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie mając nikogo na utrzymaniu. Nie osiąga dochodów, gdyż jest osobą bezrobotną. Nie posiada żadnego majątku. Wedle oświadczenia, jest osobą schorowaną (polineuropatia, całkowita marskość wątroby, zaćma na oczach, przepuklina kręgosłupa). Jak napisała, nie posiada żadnego majątku, a pieniądze które uzyskała za wywłaszczone nieruchomości – odszkodowanie w kwocie 224 901,50 zł – przeznaczyła na spłatę długów zaciąganych przez wiele lat na życie i leczenie. Wnioskodawczyni wyliczyła, że miesięcznie na swoje utrzymanie wydaje 2089,21 zł, w tym: czynsz stanowi kwotę 599,21 zł, wyżywienie – 600 zł, media, lekarstwa i środki higieniczne – 350 zł, transport – 100 zł, 60 zł - odzież i obuwie. Koszty te pokrywa jej siostra. W myśl art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r., poz. 718 tekst jedn. – zwanej dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Zgodnie z żądaniem sformułowanym w punkcie 4 formularza PPF, referendarz rozpoznał wniosek skarżącej w zakresie przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Należało zatem ustalić, czy w sprawie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a więc, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Rozpoznając wniosek referendarz dokonał oceny sytuacji materialnej, życiowej, ekonomicznej wnioskodawczyni na podstawie oświadczeń i informacji zawartych we wniosku, dołączonych za żądanie referendarza dokumentów źródłowych, potwierdzających okoliczności podane we wniosku (a więc fakt bezrobocia, braku majątku w postaci nieruchomości, wysokość wydatków na utrzymanie), a także w oparciu o ogólną wiedzę i doświadczenie życiowe. W ocenie referendarza, strona, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy strona znajduje się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej, ekonomicznej i bytowej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na taką właśnie sytuację nie mogą ponieść kosztów postępowań sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym, ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że wnioskodawca powinien przedstawić pełne dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy. Strona zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, że mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację o istotnych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy, których analiza umożliwia rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy podać w sposób pełny i rzetelny. W okolicznościach niniejszej sprawy należy zauważyć, że wnioskodawczyni, na mocy decyzji Wojewody z 7 stycznia 2016 r. uzyskała odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogę w kwocie ponad 224 000 zł. Jak wynika z jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, kwota powyższa została jej wypłacona, o czym świadczy oświadczenie, że przeznaczyła ją na spłatę zaciągniętych długów. W polskich realiach życiowych jest to kwota znacząca, w zupełności pozwalająca na wygospodarowanie środków na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w szczególności w sytuacji, gdy te koszty w niniejszej sprawie wyczerpują się w kwocie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, na poziomie około 1080 zł. Jednocześnie, zdaniem referendarza, posiadanie zasobów finansowych w takiej kwocie wyklucza możliwość uznania wnioskodawczyni za osobę ubogą, czy pozbawioną środków, wymagającą pomocy ze strony państwa. Należy podkreślić, że wnioskodawczyni, poza gołosłownym stwierdzeniem, że odszkodowanie przeznaczyła na spłatę długów, w żaden sposób tej okoliczności nie udokumentowała, nie wykazała, w jakiej wysokości oraz od kogo zaciągnęła pożyczki oraz, że po uzyskaniu odszkodowania – je spłaciła. Te okoliczności – kluczowe w niniejszym stanie faktycznym - nie zostały przez wnioskodawczynię udokumentowane, w szczególności zaś – nie potwierdzają ich przedłożone wyciągi z kont, gdyż nie wynika z nich na jaki cel wnioskodawczyni wypłaciła z konta, przykładowo w dniu 29 września 2016 r. kwotę 13000 zł oraz 30000 zł i na co te kwoty przeznaczyła. W ocenie referendarza wnioskodawczyni jest w stanie pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie z posiadanych oszczędności, a to wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy jednocześnie podkreślić, że sąd (referendarz) nie jest związany oświadczeniem wnioskodawcy co do źródła przeznaczenia, czy sposobu wydatkowania posiadanych oszczędności. W dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni dysponuje kwotą oszczędności, którą może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie i brak jest w takiej sytuacji podstaw ku temu, by dawać priorytet hipotetycznym, nie potwierdzonym wydatkom na wskazany cel przed realnym zobowiązaniem każdego skarżącego w zakresie pokrycia kosztów wywołanych zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym w sprawie (skargą kasacyjną). Tym bardziej zaś brak jest tych podstaw w sytuacji, gdy koszty te są na bardzo niskim poziomie w stosunku do uzyskanych oszczędności. Wobec powyższego, referendarz uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i na tej podstawie prawnej w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji