II SA/Gd 1673/01

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.), Sędziowie NSA Jan Jędrkowiak, Barbara Skrzycka-Pilch, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności uchyla zaskarżone postanowienie. II SA/Gd 1673/01 Uzasadnienie Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, działając na podstawie art 134 k.p.a., postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2001 r., nr [...] stwierdził, że odwołanie J. G. od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełn-sprawności w W. z dnia 7 listopada 2000 r. ,nr [...] o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności, wniesione zostało z uchybieniem 14-dniowego terminu. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż przedmiotowe orzeczenie zawierające prawidłowe pouczenie o środku oraz terminie jego zaskarżenia, J. G. otrzymał w dniu 8 grudnia 2000 r., natomiast odwołanie wniósł za pośrednictwem poczty w dniu 9 stycznia 2001 r., tj. po upływie terminu do jego wniesienia. Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. G. podnosząc, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 listopada 2000 r. odebrała jego matka w lokalu Powiatowego Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W. (co potwierdziła własnoręcznym odpisem), jednakże nie w dniu 8 grudnia 2000 r., jak przyjął organ w zaskarżonym postanowieniu, a pod koniec tego miesiąca. Tym samym nie kwestionuje faktu doręczenia orzeczenia, a datę jego doręczenia, wskazując, iż matka przy odbiorze jej nie wskazała. Podniósł również, że organ I instancji wielokrotnie informował go, iż ma dwa tygodnie na przygotowanie orzeczenia, które następnie zostanie mu doręczone za pośrednictwem poczty. Ponadto, z treści skargi wynika, że uprzednio orzeczenie wysłane zostało przez organ na niewłaściwy adres i zostało przez pocztę zwrócone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na pismo Powiatowego Zespołu z dnia 14 marca 2001 r. L.dz. [...], które w jego ocenie potwierdza przyjęte w zaskarżonym postanowieniu ustalenia stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprawując w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd sprawy jest ocena czy istniały określone prawem przesłanki do stwierdzenia przez organ administracji, że odwołanie wniesione zostało przez skarżącego z uchybieniem 14-dniowego terminu, przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a., a w konsekwencji czy przepis art. 134 k.p.a. został zastosowany zasadnie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu przewidzianego do jej dokonania, który rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji stronie. Przepis art. 39 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, przy czym w sytuacji gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 k.p.a.). Jak wynika z art. 46 § 1 k.p.a. podstawowym dowodem doręczenia decyzji jest pokwitowanie, które składa się z dwu elementów: podpisu osoby odbierającej oraz oznaczenia przez odbierającego daty doręczenia. Zatem doręczenia powinny być dokonywane przez organy starannie, w taki sposób by z poświadczenia odbioru wynikało niewątpliwie komu i w jakiej dacie doręczenie pisma miało miejsce. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżącego zostało doręczone jego matce - pani G. w lokalu organu, przez pracownika Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania 0 Stopniu Niepełnosprawności w W., która fakt ten potwierdziła własnoręcznym podpisem umieszczonym na pozostającej w aktach organu kopii orzeczenia. Jednakże nie wskazała ona daty otrzymania przedmiotowego orzeczenia. Daty tej nie wskazał także pracownik Powiatowego Zespołu, który czynności tej dokonał. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wyłącznie na podstawie przeprowadzonej rozmowy telefonicznej, potwierdzonej następnie pismem organu I instancji z dnia 14 marca 2001 r., L.dz. [...], przyjął, że orzeczenie zostało skarżącemu doręczone w dniu 8 grudnia 2000 r., a tym samym wniesione przez skarżącego za pośrednictwem poczty w dniu 9 stycznia 2001 r. odwołanie nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu. Zważyć przy tym należy, że pomimo wynikających z materiału dowodowego rozbieżności (z udzielonej przez organ I instancji informacji, że orzeczenie otrzymał skarżący, zaś z akt organu 1 instancji wynika, że otrzymała je jego matka) nie wyjaśniono także kwestii skuteczności doręczenia w świetle art. 40 § 2 k.p.a. Wobec powyższych ustaleń Sąd uznał takie działanie organu za uchylanie się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, naruszającym w sposób istotny przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ zaniechał podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Strona zaś nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji wynikających z zaniedbań organu. Wyeliminowanie powoływanych przez skarżącego wątpliwości odnoszących się do ustalenia faktycznej daty doręczenia orzeczenia winno nastąpić przy wykorzystaniu wszelkich możliwych środków dowodowych, w tym m. in. dowodu z przesłuchania pracownika organu I instancji, który orzeczenie wydał matce skarżącego. Zdaniem Sądu wyjaśnienia wymaga także podniesiona przez skarżącego okoliczność, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wysłane zostało przez organ, jednakże na niewłaściwy adres. W tej sytuacji z koperty oraz z załączonego do niej zwrotnego potwierdzenia odbioru (których brak jest w aktach) wynikać będzie kiedy orzeczenie zostało nadane przez organ na poczcie oraz kiedy zostało przez pocztę zwrócone organowi. Ustalenia we wskazanym zakresie umożliwią weryfikację twierdzeń skarżącego, że doręczenie miało miejsce pod koniec grudnia 2000 r., jak i przyjętej przez organ odwoławczy jako daty doręczenia datę 8 grudnia 2000 r. Poza podjęciem czynności mających na celu ustalenie daty doręczenia w sposób pewny, organ winien dokonać oceny skuteczności tego doręczenia na podstawie art. 40 § 2 w związku z art. 33 k.p.a. W aktach sprawy brak jest bowiem pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego matce, które pozwalałoby organowi na zastosowanie art. 40 § 2 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Powyższe rozstrzygnięcie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jego wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania postanowienia w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.