II SA/Gd 168/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Wojewody z dnia 3 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę. W dniu 1 lipca 2011 r. A. P. wystąpiła do Starosty z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego przejęciem na rzecz Skarbu Państwa należącej do niej działki nr [...] o pow. 158 m2, położonej w R. na podstawie decyzji Zarządu Gospodarki Terenami nr [...] z dnia 30 grudnia 1976 r. Jako podstawy wznowienia wskazała ujawnienie się fałszywych okoliczności stanowiących podstawę orzeczenia o wywłaszczeniu, pozbawienie możliwości udziału w postępowaniu, nieprawidłowe postępowanie w zakresie ustalenia wartości nieruchomości prowadzące do jej rażącego zaniżenia oraz brak wypłaty odszkodowania. Postanowieniem z dnia 13 września 2011 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 k.p.a. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 30 grudnia 1976 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 158 m2, położonej w R. w obrębie 1, KW [...]. Postanowienie to stało się ostateczne w dniu 24 września 2011 r. A. P., kolejnym pismem z dnia 12 kwietnia 2012 r., ponownie wniosła do Starosty o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Zarządu Gospodarki Terenami nr [...] z dnia 30 grudnia 1976 r. Wniosek swój oparła na tych samych okolicznościach uzasadniających wznowienie, dodając jeszcze zarzut braku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2012 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 30 grudnia 1976 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w R. oznaczonej jako działka [...] obr. 1 o pow. 158 m2, KW [...]. W uzasadnieniu organ wskazał na uchybienie terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania, albowiem z materiałów ujawnionych w sprawie wynikało, że wnioskodawczyni już w 2009 r. wszczęła postępowanie o przyznanie nieruchomości zamiennej za działkę nr [...] w R., z czego wywieść należało, że w tej dacie miała wiedzę na temat wywłaszczenia. Podkreślono nadto przeszkodę we wznowieniu postępowania polegającą na zakończeniu rozstrzygnięciem ostatecznym tożsamego wniosku w tej samej sprawie złożonego w dniu 1 lipca 2011 r. Rozpoznając zażalenie A. P. Wojewoda postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r., Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Według wprowadzonego do k.p.a., z dniem 11 kwietnia 2011 r., art. 61a § 1 gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W powołanym art. 61a § 1 określone zostały zatem dwie przesłanki, które stoją na przeszkodzie wszczęciu postępowania. Pierwsza z nich obejmuje sytuację, w której żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu niebędącego stroną postępowania. Druga zaś przesłanka odwołuje się do innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej jednak należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Ponieważ w niniejszej sprawie Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydał już w dniu 13 września 2011 r. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 30 grudnia 1976 r. nr [...], to jest to przeszkoda uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Wobec tego Wojewoda uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne z uzasadnionych przyczyn nie mogło być wszczęte. Wojewoda pouczył żalącą się o możliwości wzruszenia decyzji wywłaszczeniowej w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności. Skargę na powyższe postanowienie wniosła A. P. zarzucając rażącą sprzeczność z prawem i wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wyjaśniła, że o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania dowiedziała się dopiero przed złożeniem wniosku. Według skarżącej nikt nie odniósł się do formułowanych przez nią zarzutów, takich jak błędny tryb ustalenia wartości wywłaszczonej nieruchomości, brak powiadomienia właścicieli o toczącym się postępowaniu, brak rozprawy administracyjnej czy niewypłaceniu odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewoda wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W świetle kryterium legalności niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Wbrew zarzutom skargi organ administracji rozstrzygając sprawę dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, procedował w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego w sposób prawidłowy odnosząc poczynione ustalenia do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071, ze zm.). Przedmiotem kontroli legalności w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Wojewody z dnia 3 stycznia 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty z dnia 3 lipca 2012 r., mocą którego odmówiono skarżącej wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Zarządu Gospodarki Terenami z dnia 30 grudnia 1976 r. Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w R. obr. 1. Postanowienie podjęte zostało na podstawie art. 61a § 1 w związku z 149 k.p.a. Kontrolowane postępowanie wszczęte zostało wnioskiem skarżącej dążącej do wznowienia postępowania zakończonego wywłaszczeniem z działki nr [...] w oparciu o podstawy określone w art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. Wniosek o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie administracyjne stwarzające możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją (postanowieniem) ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Na pierwszym, wstępnym etapie badania podania o wznowienie postępowania organ administracji bada przedmiotowe i podmiotowe podstawy dopuszczalności wznowienia postępowania oraz zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania. W przypadku ujawnienia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., bądź niezachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a., organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. Organy orzekające w przedmiotowej sprawie oparły kwestionowane rozstrzygnięcia na przepisie art. 61a § 1 k.p.a., dodanym przez art. 1 pkt 11 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 6, poz. 18) zmieniającej k.p.a. z dniem 11 kwietnia 2011 r. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania administracyjnego: przypis Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści powołanego przepisu wynika, że ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 marca 2012 r., II SA/Kr 1814/11, LEX nr 1138565; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2012 r., VII SA/Wa 813/12, LEX nr 1225814). Dyspozycja art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie również do postępowania wszczynanego podaniem o wznowienie postępowania i uzupełnia wachlarz przedmiotowych podstaw niedopuszczalności wznowienia postępowania objętych przepisem art. 149 § 3 k.p.a. W doktrynie przyjmuje się, że niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznej, w formie zaświadczenia, gdy sytuacja jednostki kształtowana jest z mocy prawa, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną, gdy strona opiera swoje żądanie wznowienia postępowania na podstawach wynikających z art. 156 § 1 k.p.a. bądź gdy strona żąda wznowienia postępowania w innej sprawie, aniżeli zakończonej decyzją ostateczną (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 575). Niedopuszczalność wznowienia postępowania zachodzi również wówczas, gdy wcześniej wszczęte postępowanie w tożsamym przedmiocie zostało już ostatecznie zakończone. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Podkreślić bowiem należy, że skarżąca zwróciła się z podaniem o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego zakończonego decyzją z 1976 r. już pismem z dnia 1 lipca 2011 r. Wówczas jej podanie rozpoznano wydając postanowienie z dnia 13 września 2011 r. o odmowie wznowienia postępowania we wskazanej sprawie, które stało się ostateczne z dniem 24 września 2011 r. Postanowienie to nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego cały czas w nim pozostając. Wobec powyższego kolejne podanie skarżącej z dnia 12 kwietnia 2012 r. dotyczące wznowienia postępowania zakończonego tą samą decyzją wywłaszczeniową z 1976 r., oparte na tych samych podstawach wznowienia co podanie z dnia 1 lipca 2011 r., jako niedopuszczalne z powodów przedmiotowych nie mogło doprowadzić do wznowienia postępowania. W przeciwnym bowiem razie organ naraziłby się na zarzut nieważności z powodu orzekania w sprawie, w której poprzednio rozstrzygnięto inną decyzją (postanowieniem) ostatecznym (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Analizując tylko tę przesłankę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania wywłaszczeniowego należy zgodzić się z organami, że na przeszkodzie wszczęcia postępowania w następstwie podania skarżącej z dnia 12 kwietnia 2012 r. stało funkcjonujące w obrocie prawnym poprzednio wydane postanowienie ostateczne z dnia 13 września 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania w tożsamych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Organy rozważyły również terminowość podania skarżącej dochodząc do prawidłowego wniosku, że z podaniem o wznowienie postępowania wywłaszczeniowego skarżąca spóźniła się. Zgodnie bowiem z przepisem art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Z ujawnionych w sprawie okoliczności faktycznych wynika, że już w 2009 r. skarżąca wszczynając postępowanie w sprawie przyznania jej nieruchomości zamiennej wobec wywłaszczenia z działki nr [...] miała wiedzę na temat postępowania w przedmiocie wywłaszczenia i decyzji wywłaszczeniowej kończącej to postępowanie. Wobec tego twierdzenia skarżącej, jakoby o wadach postępowania wywłaszczeniowego, między innymi polegających na pozbawieniu jej udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, dowiedziała się dopiero przed złożeniem podania o wznowienie, nie są wiarygodne. Skoro już w 2009 r. skarżąca miała świadomość pomięcia jej jako strony w postępowaniu w przedmiocie wywłaszczenia, to już składając pierwsze podanie o wznowienie w 2011 r. zrobiła to z uchybieniem terminu wynikającego z art. 148 k.p.a. Nie ulega więc wątpliwości, że kolejne podanie skarżącej o wznowienie postępowania z 12 kwietnia 2012 r., oparte na tych samych podstawach, zostało złożone po upływie terminów określonych w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. W świetle przedstawionych okoliczności i prawidłowych ustaleń organów obu instancji Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie podjęte zostało w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego i doprowadziło do właściwego zastosowania przepisów prawa administracyjnego. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), skargę jako niezasadną oddalił.